O P D E V L O E R
R E T A I L M E D E W E R K E R · N I V E A U 2
Vragen stellen en luisteren
Een klant vraagt om een boor. Maar wat wil hij eigenlijk? Met goede vragen en echt luisteren ontdek je wat een klant nodig heeft.
Les 4 · Informeert en adviseert de klant
O P D E V L O E R
R E T A I L M E D E W E R K E R · N I V E A U 2
Vragen stellen en luisteren
Een klant vraagt om een boor. Maar wat wil hij eigenlijk? Met goede vragen en echt luisteren ontdek je wat een klant nodig heeft.
Les 4 · Informeert en adviseert de klant
Over deze les: les 4 van de serie Op de vloer, beroepslessen voor de opleiding Retailmedewerker (mbo niveau 2), ongeveer 40 minuten. Studenten leren het verschil tussen open en gesloten vragen, hoe ze de behoefte van een klant achterhalen en hoe ze luisteren, samenvatten en doorvragen (LSD) in een klantgesprek.
Koppeling: kwalificatiedossier Retail operationeel (crebo 23324), kwalificatie Retailmedewerker (crebo 25808). Werkproces B1-K1-W2 Informeert en adviseert de klant. Resultaat: de klant is optimaal geïnformeerd en geadviseerd. Gedrag: vraagt actief door naar de behoefte van de klant, checkt de behoefte van de klant en probeert hierop aan te sluiten; past communicatie aan op de klant en spreekt duidelijk en verstaanbaar. Vakkennis: kan verkoop- en klantgesprekken voeren en bijbehorende verkoop- en gesprekstechnieken (waaronder LSD: luisteren, samenvatten, doorvragen) toepassen.
Foto: Mike Petrucci (StockSnap), CC0 Image credit: Mike Petrucci (StockSnap), CC0 Image credit: LessonUp
L E E R D O E L E N
LES 4
Na deze les:
1
Je kan open en gesloten vragen herkennen en op het goede moment gebruiken.
2
Je kan met open vragen achterhalen wat een klant zoekt.
3
Je kan luisteren, samenvatten en doorvragen in een klantgesprek.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.
S T A R T V R A A G
LES 4
Een verkoper stelt je veel vragen. Hoe vind jij dat?
Fijn, hij denkt met me mee
Vervelend, ik wil gewoon kijken
Hangt af van de vragen
Hangt af van de verkoper
Startvraag: er is geen goed of fout. Vraag een paar studenten wanneer vragen fijn voelen en wanneer niet. Vaak is het verschil: past de vraag bij wat ik zoek, en luistert de verkoper echt naar mijn antwoord? Dat is precies waar deze les over gaat.
V R A G E N S T E L L E N
LES 4
Open of gesloten vraag?
Open vraag
Begint met wat, waar, waarvoor, hoe, wie of welke
De klant vertelt meer
'Waarvoor gaat u de laptop gebruiken?'
Gesloten vraag
Het antwoord is ja of nee
Handig om iets te checken
'Wilt u hem in het zwart?'
Uitleg: in les 3 begon je het gesprek al met een open vraag. Nu kijk je verder. Een open vraag geeft de klant ruimte om te vertellen. Een gesloten vraag gebruik je als je iets zeker wilt weten, of aan het eind om te checken: 'Zal ik hem voor u apart leggen?' Let op met 'waarom': dat kan klinken alsof de klant zich moet verdedigen. 'Waarvoor' of 'wat vindt u belangrijk' klinkt vriendelijker. Laat studenten de gesloten vraag 'Zoekt u een spijkerbroek?' omzetten naar een open vraag.
V R A A G
LES 4
Je wilt weten waarvoor een klant verf nodig heeft. Welke vraag stel je?
'Is het voor binnen?'
'Wilt u matte verf?'
'Heeft u al een kleur?'
'Wat gaat u schilderen?'
Antwoord: D. Dit is een open vraag: de klant vertelt zelf waarvoor hij de verf nodig heeft. Bijvoorbeeld een badkamer, een tuinhek of een kinderkamer. De andere drie zijn gesloten vragen. Die zijn handig om later te checken, maar je weet daarmee nog niet waarvoor de verf is.
K E R N B E G R I P
LES 4
Behoefte
Wat de klant echt nodig heeft of wil. Dat is vaak meer dan het product waar hij om vraagt.
Kernbegrip: een klant vraagt om een boor, maar zijn behoefte is een plank aan de muur. Misschien heeft hij dan ook pluggen en schroeven nodig. Of past een ander product beter bij zijn muur. Het kwalificatiedossier zegt dat je je verdiept in de behoeften van de klant, en daarna voorstellen doet uit het assortiment. Eerst vragen, dan pas adviseren.
B E H O E F T E A C H T E R H A L E N
LES 4
Wat wil je weten?
Met een paar open vragen weet je wat de klant zoekt:
Waarvoor gaat u het gebruiken?
Voor wie is het?
Wat vindt u belangrijk?
Hoeveel wilt u ongeveer uitgeven?
Uitleg: je hoeft niet alle vier de vragen te stellen. Kies wat past bij de klant en het product. Bij een cadeau is 'voor wie' belangrijk, bij gereedschap juist 'waarvoor'. Vraag naar het bedrag pas als de klant iets vertelt over wat hij zoekt, en zeg het vriendelijk. Voorbeeld: 'Heeft u een bedrag in gedachten?'
Foto: Pj Accetturo (StockSnap), CC0 Image credit: Pj Accetturo (StockSnap), CC0
J O U W B E U R T
LES 4
Een klant zegt: 'Ik zoek een cadeau.' Welke drie open vragen stel je?
Open vraag, voorbeeldantwoord: 'Voor wie is het cadeau?' 'Wat vindt die persoon leuk?' 'Hoeveel wilt u ongeveer uitgeven?' Ook goed: 'Bij welke gelegenheid geeft u het?' Laat een paar studenten hun vragen voorlezen. Bespreek of het echt open vragen zijn.
L U I S T E R E N
LES 4
Echt luisteren
Zo luister je wel
Je kijkt de klant aan
Je knikt of zegt 'ja' of 'oké'
Je laat de klant uitpraten
Je onthoudt wat hij zegt
Zo luister je niet
Je kijkt naar je scherm
Je praat door de klant heen
Je denkt al aan je antwoord
Je wijst meteen een product aan
Uitleg: het kwalificatiedossier noemt goed luisteren als deel van de beroepshouding: in het gesprek met de klant is de retailmedewerker in staat goed te luisteren. Laat twee studenten kort voordoen hoe het voelt als iemand niet luistert. Bijvoorbeeld: student A vertelt over het weekend, student B kijkt op de telefoon. Vraag A hoe dat voelde.
L S D
LES 4
L S D I N E E N K L A N T G E S P R E K
1
Luisteren: kijk de klant aan, laat hem uitpraten.
2
Samenvatten: zeg kort wat je hebt gehoord.
3
Doorvragen: vraag verder op wat de klant zegt.
4
Checken: vraag of het klopt.
Luisteren, samenvatten, doorvragen
Zo merkt de klant dat je hem begrijpt. En jij weet zeker wat hij zoekt.
Uitleg: LSD staat in het kwalificatiedossier als gesprekstechniek: luisteren, samenvatten, doorvragen. Het dossier zegt ook dat je de behoefte van de klant checkt. Voorbeeld. Klant: 'Ik zoek een jas, ik fiets elke dag naar mijn werk.' Samenvatten: 'U zoekt dus een jas voor op de fiets.' Doorvragen: 'Hoe ver fietst u ongeveer?' Checken: 'Dus het moet een warme jas zijn die tegen regen kan. Klopt dat?'
V R A A G
LES 4
Een klant zegt: 'Ik loop veel, en mijn schoenen gaan steeds kapot.' Wat is samenvatten?
'Welke maat schoenen heeft u meestal?'
'U loopt veel en wilt stevige schoenen.'
'Deze schoenen zijn nu in de aanbieding.'
'Waar loopt u het meest, en hoe vaak?'
Antwoord: B. Je zegt in je eigen woorden wat de klant vertelde. Zo merkt de klant dat je luistert. Antwoord D is doorvragen: dat is de stap na samenvatten. Antwoord A vraagt naar een detail en doet nog niets met zijn probleem. Antwoord C luistert niet naar de klant.
C A S U S
LES 4
Elektronicawinkel, maandagmiddag
Een man vraagt: 'Ik zoek een laptop. Wat is de beste?'
Je collega Fatma laat meteen de duurste zien. Ze vertelt over het geheugen en de processor. De man knikt, maar kijkt onzeker.
Na een paar minuten zegt hij: 'Ik denk er nog even over na.'
Wat ging er mis?
Bespreek in tweetallen: wat ging er mis? Welke vragen had Fatma eerst kunnen stellen?
Opdracht: ongeveer 5 minuten, in tweetallen. Voorbeeldantwoord: Fatma begon met adviseren zonder te vragen wat de klant nodig heeft. Ze gebruikte moeilijke woorden die de klant niet begreep. Betere vragen: 'Waarvoor gaat u de laptop gebruiken?' 'Wat vindt u belangrijk?' 'Hoeveel wilt u ongeveer uitgeven?' Daarna had ze kunnen samenvatten en checken. De beste laptop is de laptop die past bij deze klant.
Hulp voor wie vastloopt: wat weet Fatma eigenlijk over deze klant?
O E F E N E N
LES 4
Rollenspel: vragen en LSD
1
Student A is klant en bedenkt wat hij zoekt, en waarvoor.
2
Student B stelt open vragen en luistert.
3
Student B vat samen, vraagt door en checkt.
4
Wissel van rol en geef elkaar één tip.
minute
second
in tweetallen
Opdracht: ongeveer 8 minuten, in tweetallen. Ideeën voor de klant: een fiets voor naar school, een cadeau voor een oma, verf voor een slaapkamer, een koptelefoon om mee te sporten, nette schoenen voor een sollicitatie. De klant vertelt niet alles in één keer, zodat de verkoper moet doorvragen. Laat één tweetal het daarna voordoen voor de klas.
Hulp voor wie vastloopt: begin met 'Waar bent u naar op zoek?' en gebruik de vragen van het hangkaartje.
Extra voor snelle studenten: speel het gesprek nog eens, maar nu als een klant die weinig zegt.
S T E L L I N G
LES 4
Een goede verkoper praat meer dan de klant.
Eens
Oneens
Ik twijfel
Stelling: laat studenten hun keuze uitleggen. Bij het achterhalen van de behoefte praat de klant juist het meest: jij stelt vragen en luistert. Pas bij het advies praat jij meer. Sluit af met de startvraag: wanneer vond jij vragen van een verkoper fijn?
T E R U G B L I K
LES 4
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Open en gesloten vragen
Behoefte achterhalen
LSD
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.
V O L G E N D E L E S
Adviseren en bijverkopen
Je weet nu wat de klant zoekt. Volgende les leer je een passend advies geven. En je stelt een extra product voor, zonder op te dringen.
Je kan uitleggen waar je kennis over het assortiment vandaan haalt.
Je kan een klant adviseren met kenmerken en voordelen van een product.
Volgende les: les 5 van de serie, werkproces B1-K1-W2 Informeert en adviseert de klant.
Image credit: LessonUp