Les 1 - vo onderbouw - Week van het geld 2026

• newEditor
• Mens & Maatschappij
• Burgerschap
• +1
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-3

Introduction

Dit is de eerste les van de lessenreeks voor de Week van het geld 2026. In deze les duiken de leerlingen in vier geldsprookjes: 'Gratis aankopen doen', 'Je kunt slapend rijk worden', 'Geld maakt gelukkig' en 'Geldzorgen zijn voor later'. Na het bekijken van de algemene introductievideo gaan de leerlingen bij elk sprookje in gesprek over een stelling, doen ze de bijbehorende mini-opdracht en bekijken ze de uitleg van de expert. Aan het eind van de les kiezen ze een onderwerp waar ze zich verder in willen verdiepen. Als er tijd is beginnen ze vast met informatie zoeken (specifieke tips over hun onderwerp vinden ze op de informatiekaarten) en nadenken over hun presentatie.

Instructions

Bijlagen: 

- Presentatievormen. Digitaal of geprint voor elk groepje.

- Informatiekaart 1: Hoe werkt reclame? Digitaal of geprint voor het groepje dat met dit onderwerp aan de slag gaat.

- Informatiekaart 2: Hoe werkt crypto en word je daar echt rijk van? Digitaal of geprint voor het groepje dat met dit onderwerp aan de slag gaat.

- Informatiekaart 3: Financiële ongelijkheid in Nederland. Digitaal of geprint voor het groepje dat met dit onderwerp aan de slag gaat.

- Informatiekaart 4: Hoe kun je slim sparen? Digitaal of geprint voor het groepje dat met dit onderwerp aan de slag gaat.

Geldsprookjes - te mooi om waar te zijn? 

Geloof jij in sprookjes?

Geldsprookjes - te mooi om waar te zijn?

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

5 minuten

Introductievideo

Laat de introductievideo zien. Ga dan in gesprek over wat leerlingen gezien en gehoord hebben. Wat valt op? Wat is herkenbaar?

Vertel dat de leerlingen in de komende lessen gaan nadenken over geldsprookjes en hoe geldsprookjes invloed hebben op hun gedrag.

Wat staat je te wachten?

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

herken ik hoe vier geldsprookjes invloed

hebben op mijn keuzes en gedrag
krijg ik inzicht in mijn geldgedrag 
leer ik kritische vragen stellen

• 
  

In de komende lessen: 

• 
  

1 minuut

Vertel de leerlingen wat het doel is van de lessen: situaties herkennen waarin hun geldgedrag beïnvloed wordt en inzicht krijgen in het maken van keuzes met geld.

Wat zijn de doelen van deze les?

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

kan ik vier geldsprookjes benoemen

• 
  

herken ik wanneer mijn geldgedrag wordt beïnvloed

denk ik kritischer na over beloftes rondom geld 

kan ik een eigen mening over geldsprookjes vormen en onderbouwen

Na deze les:

• 
  

1 minuut

Vertel de leerlingen wat het doel is van de lessen: situaties herkennen waarin hun geldgedrag beïnvloed wordt en inzicht krijgen in het maken van keuzes met geld.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Dit ga je doen bij elk geldsprookje:

1. Stelling
2. Mini-opdracht
3. Expertvideo

Vier geldsprookjes

1 minuut

Vertel dat de leerlingen straks in gesprek gaan over vier geldsprookjes aan de hand van stellingen. Elke ronde bestaat uit drie vaste onderdelen:

1. Praten over een stelling.

2. Uitvoeren van een mini-opdracht.

3. Kijken naar een expertvideo.

Op het bord worden bij ieder geldsprookje drie stellingen gegeven. De docent kiest welke stelling er behandeld wordt. Je kunt ook de klas laten kiezen.

Voor de docent

Is er voldoende tijd en wil je per geldsprookje meerdere stellingen bespreken? Dat kan op verschillende manieren:

Als je meer lestijd hebt (bijvoorbeeld door een blokuur), behandel dan meerdere stellingen tijdens de les.

Kies ervoor om de twee overige stellingen in een volgende les te bespreken.

Verdeel de klas in drie groepen: elke groep bespreekt één stelling en voert de bijbehorende mini-opdracht uit. 

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Geldsprookje 1: Gratis aankopen doen

Gratis!

Als er staat dat een product gratis is, dan is dat zo.

Superdeals

Aanbiedingen zorgen ervoor dat ik geld bespaar.

Contactloos

Als ik met mijn telefoon betaal, voelt het alsof ik minder uitgeef.

Kies een

stelling!

3 minuten

Laat de klas een van de drie woorden kiezen. Klik erop om de stelling te laten zien. Bespreek de stelling.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Mini-opdracht

1

minute

30

second

add30s

'Gratis'

Bespreek in tweetallen: wanneer trapte jij in een ‘gratis’ product?

'Superdeals'

Welke reclame die je laatst gezien hebt, sprak je aan? Hoe komt dat?

'Contactloos'

Vind jij dat er vaker contant of contactloos betaald moet worden? Onderbouw je mening met een argument.

Aan de slag!

Mini-opdracht

4 minuten

De leerlingen voeren de mini-opdracht uit die aansluit bij de gekozen stelling van de vorige slide. Zet de timer aan. 

Bespreek de mini-opdracht na. Hieronder vind je bij elke mini-opdracht suggesties voor een klassengesprek.

Mini-opdracht 'Gratis': 

Wanneer is iets echt gratis? Waarom trappen we vaak in goede deals? Hoe kun je jezelf beschermen tegen aanbiedingen?

Mini-opdracht 'Superdeals': 

Hoe beïnvloeden reclames wat jij belangrijk vindt? Word jij beïnvloed door reclames, of vooral anderen?

Mini-opdracht 'Contactloos': 

Wat kun je doen om overzicht te houden als je vooral digitaal betaalt? Zou een wereld met alleen contant geld mogelijk zijn?

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Wat zegt de expert?

2 minuten

Bekijk de expertvideo over dit geldsprookje met de leerlingen. Sluit dit sprookje samen af en ga naar het volgende geldsprookje.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Geldsprookje 2: Slapend rijk worden

Wie niet sterk is...

Rijk worden is een kwestie van slim zijn.

Iedereen kan het

Online veel geld verdienen, dat is een makkie.

Criminaliteit

Om veel geld te verdienen zou ik iets doen wat niet mag.

Kies een stelling!

3 minuten

Laat de klas een van de drie woorden kiezen en klik erop om de stelling te laten zien. Bespreek de stelling.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

1

minute

30

second

add30s

'Slim geld verdienen'

Schrijf drie dingen op: wat betekent ‘slim’ volgens jou als het om geld gaat?

'Online geld verdienen'

Kies iemand die online rijk geworden is. Wat denk jij dat diegene goed heeft gedaan? Schrijf het op.

'Geldcriminaliteit'

Schrijf drie situaties op waarin ‘makkelijk geld’ wordt aangeboden. Zou jij het doen?

Mini-opdracht

Aan de slag!

4 minuten

De leerlingen doen de mini-opdracht die aansluit bij de stelling die is besproken op de vorige slide. Zet de timer aan. 

Bespreek de mini-opdracht na. Hieronder vind je bij elke mini-opdracht suggesties voor een klassengesprek.

Mini-opdracht 'Slim geld verdienen': 

Wat maakt iemand écht slim met geld? Speelt geluk een grote rol om rijk te worden? Hebben jongeren gelijke kansen om rijk te worden?

Mini-opdracht 'Online geld verdienen':

Waarom lijkt het zo makkelijk om online rijk te worden? Denk je dat influencers een eerlijk beeld geven? Wat is het verschil tussen kans en risico?

Mini-opdracht 'Geldcriminaliteit': 

Waarom trappen jongeren hier soms in? Wat zijn de gevolgen als je meedoet? Hoe kun je ‘nee’ zeggen als de verleiding groot is?

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Wat zegt de expert?

2 minuten

Bekijk de expertvideo over dit geldsprookje met de leerlingen. Sluit dit sprookje samen af en ga naar het volgende geldsprookje.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Geldsprookje 3: Geld maakt gelukkig

Rijkdom

Als je alles kunt kopen, dan ben je echt rijk.

Status

Het is belangrijk dat anderen denken dat ik veel geld heb.

Geluk

Als ik meer geld heb, dan ben ik gelukkiger.

Kies een stelling!

3 minuten

Laat de klas een van de drie woorden kiezen en klik erop om de stelling te laten zien. Bespreek de stelling.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

1

minute

30

second

add30s

'Rijkdom'

Schrijf drie dingen op die jou gelukkig maken. Zet er een geldteken bij als het geld kost en een sterretje als het gratis is.

'Status'

Wanneer voel jij druk om erbij te horen?

'Geluk'

Wat zou je doen als je nu 1.000 euro wint?

Mini-opdracht

Aan de slag!

4 minuten

De leerlingen doen de mini-opdracht die aansluit bij de stelling van de vorige slide. Zet de timer aan. 

Bespreek de mini-opdracht na. Hieronder vind je bij elke mini-opdracht suggesties voor een klassengesprek.

Mini-opdracht 'Rijkdom': 

Wat is het verschil tussen rijk en gelukkig zijn? Wanneer maakt geld jou wel gelukkig? Wat betekent ‘genoeg’ voor jou?

Mini-opdracht 'Status': 

Hoe beïnvloeden anderen jouw geldkeuzes? Wat heb jij ooit gedaan om ergens bij te horen? Hoe kun je de druk om mee te doen kleiner maken?

Mini-opdracht 'Geluk': 

Kan iets jou gelukkig maken, zonder dat het geld kost? Wat zou jij doen met geld om anderen gelukkiger te maken?

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Wat zegt de expert?

2 minuten

Bekijk de expertvideo over dit geldsprookje met de leerlingen. Sluit dit sprookje samen af en ga naar het volgende geldsprookje.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Geldsprookje 4: Geldzorgen zijn voor later

Sparen

Sparen is iets voor later.

Ik beslis!

Wat ik verdien, mag ik ook zelf uitgeven.

Dat duurt nog even

Over geld hoef je pas na te denken als je volwassen bent.

Kies een stelling!

3 minuten

Laat de klas een van de drie woorden kiezen en klik erop om de stelling te laten zien. Bespreek de stelling.

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

1

minute

30

second

add30s

'Sparen'

Schrijf een spaardoel op dat je binnen een jaar wilt bereiken. Wat kun je doen om dit te bereiken?

'Ik beslis'

Waar heb jij jouw laatste tien euro aan uitgegeven?

'Later'

Wat is iets wat jij nu al moet regelen met geld?

Mini-opdracht

Aan de slag!

4 minuten

De leerlingen doen de mini-opdracht die aansluit bij de stelling van de vorige slide. Zet de timer aan. 

Bespreek de mini-opdracht na.

Hieronder vind je bij elke mini-opdracht suggesties voor een klassengesprek.

Mini-opdracht 'Sparen': 

Waarom is sparen soms lastig? Hoe kun je sparen leuk maken?

Mini-opdracht 'Ik beslis': 

Wanneer is geld uitgeven zonde en wanneer niet? Hoe kun je een goed overzicht houden van je uitgaven? Waarom is het soms moeilijk om bewuste keuzes te maken?

Mini-opdracht 'Later': 

Wat gebeurt er als je later pas leert omgaan met geld? Denk je dat jongeren op school genoeg leren over geld? Wat zou je nu al willen leren over geld? Hoe ga je dat doen?

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

Wat zegt de expert?

2 minuten

Bekijk de expertvideo over dit geldsprookje met de leerlingen.

Les 1

Gratis aankopen doen

In welk geldsprookje leef jij?

Geldzorgen zijn voor later

Geld maakt gelukkig

Geloof jij in sprookjes?

Slapend rijk worden

2 minuten

De leerlingen praten na over deze les en beantwoorden de vraag: Welke van de vier geldsprookjes herken je het meest? Hoe komt dat? Hoe kun je ervoor zorgen dat je minder snel in het sprookje trapt?  

Geloof jij in sprookjes?

Les 1

1. Maak drietallen

2. Kies een onderzoeksvraag

3. Kies een presentatievorm

4. Zoek informatie op. Gebruik hiervoor de informatiekaart en de extra bronnen online

5. Bereid je presentatie voor

Onderzoeksopdracht les 2

Onderzoeksopdracht

3 minuten

Bied je les 2 van deze lessenreeks ook aan? Verdeel de klas dan alvast in drietallen. Ieder drietal kiest een van de vier onderzoeksvragen (zie volgende slide), passend bij de geldsprookjes, of bedenkt zelf een geschikte onderzoeksvraag. Extra onderwerpen passend bij de geldsprookjes vinden de leerlingen op de informatiekaart. Zorg ervoor dat alle geldsprookjes over de groepjes verdeeld worden.

Deel de bijlagen: Informatiekaarten en Uitleg presentatievorm uit.

Vertel dat de leerlingen de onderzoeksvraag in de volgende les gaan presenteren. Geef de leerlingen als huiswerkopdracht mee dat ze:

zelf een presentatievorm kiezen zoals beschreven in de bijlage Uitleg presentatievorm.

achtergrondinformatie opzoeken.

de onderzoeksvraag beantwoorden.

hun presentatie voorbereiden.

In de volgende les krijgen de leerlingen tien minuten om hun presentatie af te ronden. Het is dus belangrijk dat ze thuis het meeste werk verrichten. 

Je kunt ervoor kiezen om een derde les in te plannen, zodat de leerlingen in de volgende les hun presentatie (op school) voorbereiden en in de derde les hun presentatie houden.

Les 1

Kies jullie onderzoeksvraag 

Geloof jij in sprookjes?

1. Gratis aankopen doen: 

     Hoe werkt reclame?

2. Slapend rijk worden: 

     Hoe werkt crypto en word je daar echt rijk van?

3. Geld maakt gelukkig: 

     Sociale ongelijkheid in Nederland.

4. Geldzorgen zijn voor later: 

     Hoe kun je slim besparen?

1 minuut

Deel de bijlagen: Informatiekaarten en Uitleg presentatievorm uit.