Dweil en emmer met sopje
MENS EN OMGEVING · CSPE
Mens en omgeving
Examenstof zorg en welzijn vmbo · CSPE
Dweil en emmer met sopje
MENS EN OMGEVING · CSPE
Mens en omgeving
Examenstof zorg en welzijn vmbo · CSPE
Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: P/ZW/2. Image credit: W.carter / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
MENS EN OMGEVING · CSPE
Wat ga je kunnen?
Ik kan kiezen en handelen bij schoonmaken, wassen, de balie en een veilige ruimte.
Cet élément n'a pas d'instructions
Wat hoort bij een schone, veilige en toegankelijke omgeving?
Verwachte woorden: schoonmaken, dweilen, wassen, etiket, balie, klant, trap, rolstoel, handgreep. Sorteer de woorden samen onder de vier deeltaken: schoonmaken, textiel, balie, aanpassingen en inrichten. Syllabus P/ZW/2.
Dweil en emmer met sopje
MENS EN OMGEVING · CSPE
Een schoonmaakplan maken
Een schoonmaakplan zegt wat, hoe vaak en met welk middel.
Frequentie: hoe vaak iets schoon moet, dagelijks of periodiek.
Werk in een vaste route: van boven naar beneden, van schoon naar vuil.
Syllabus P/ZW/2.1.1 en 2.1.4: werkvolgorde en planning, schoonmaakfrequentie, schoonmaakplan, routing. Veelgemaakte fout: eerst de vloer dweilen en daarna de tafels afnemen, waardoor de vloer opnieuw vuil wordt. Alle niveaus (BB en KB). Image credit: W.carter / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
MENS EN OMGEVING · CSPE
Hoe schoon is schoon?
Ruwschoon: het grove vuil is weg.
Huishoudelijk schoon: alles ziet er netjes en schoon uit.
Smetschoon: ook ziekmakende bacteriën zijn weg, bijvoorbeeld op een ziekenkamer.
Dagelijks doe je tafels en toilet. Periodiek: bijvoorbeeld ramen of gordijnen.
Syllabus P/ZW/2.1.4: trefwoorden huishoudelijk schoon, ruwschoon, smetschoon, dagelijkse en periodieke schoonmaakbeurt. Leg uit dat de plek bepaalt hoe schoon het moet zijn. Alle niveaus.
Zet je route op volgorde, van eerst naar laatst
Route: van boven naar beneden, droog voor nat. Veelgemaakte fout: de vloer eerst dweilen. Syllabus P/ZW/2.1.1 en 2.1.4 (routing).
MENS EN OMGEVING · CSPE
Etiketten en pictogrammen
Lees altijd eerst het etiket op de fles: gebruik, dosering en gevaar.
Een pictogram waarschuwt: giftig, bijtend, schadelijk of irriterend.
Ook: licht ontvlambaar, oxiderend (bevordert brand) en milieugevaarlijk.
Meng nooit middelen door elkaar: er kunnen gevaarlijke gassen ontstaan.
Syllabus P/ZW/2.1.2: onderhoudsetiketten, pictogrammen en symbolen herkennen en ernaar handelen; trefwoorden niet mengen, giftig, bijtend/corrosief, schadelijk, irriterend, licht ontvlambaar, oxiderend, milieugevaarlijk, veiligheid. Laat echte flessen zien als dat kan. Alle niveaus.
MENS EN OMGEVING · CSPE
Middel kiezen en opruimen
Ontvetten haalt vet weg, ontkalken kalk, desinfecteren bacteriën.
Kijk naar het materiaal en doseer volgens het etiket, niet meer.
Spoel emmer, dweil en doeken schoon en zet alles op zijn plek.
Voorraad bijna op? Meld het.
Syllabus P/ZW/2.1.3: schoonmaakmethode en middel kiezen (reinigen, ontkalken, ontvetten, desinfecteren) bij soort vuil; materiaal herkennen; dosering, milieubewust, natuurlijke en synthetische middelen. Veelgemaakte fout: een allesreiniger gebruiken waar een ontkalker nodig is. Alle niveaus. Syllabus P/ZW/2.1.5: gebruikte materialen, middelen en apparatuur schoonmaken en opruimen; voorraadbeheer, hygiëne, onderhoudsvoorschriften. Alle niveaus.
Een fles heeft het pictogram bijtend. Wat doe je aan?
Alleen een schort
Niets, als je het verdunt
Een stofmasker
Handschoenen en beschermbril
Bijtend (corrosief) kan huid en ogen beschadigen: bescherm handen en ogen en lees het etiket. Veelgemaakte fout: denken dat verdunnen alle gevaar weghaalt. Syllabus P/ZW/2.1.2.
Er zit kalkaanslag op de kraan. Welk middel kies je?
Een ontvetter
Een ontkalker
Een desinfectiemiddel
Een allesreiniger
Kalk haal je weg met ontkalken. Een allesreiniger lost kalk niet goed op. Syllabus P/ZW/2.1.3.
Behandeletiket met wassymbolen in een trui
MENS EN OMGEVING · CSPE
Het etiket in je kleding
Een behandeletiket toont symbolen voor wassen, drogen, strijken en bleken.
Een samenstellingsetiket zegt van welke vezels de stof is.
Dit etiket: handwas, niet bleken, koel strijken, chemisch reinigen.
Syllabus P/ZW/2.2.1: samenstellingsetiketten en behandeletiketten lezen (BB en KB). Alleen KB en GL: de etiketten ook uitleggen (wassymbool en pictogram). Symbolen op de foto: wastonnetje met hand (handwas), doorgekruiste driehoek (niet bleken), strijkijzer met één stip (lage temperatuur), cirkel met P (chemisch reinigen). Image credit: Elkagye / Wikimedia Commons, publiek domein
MENS EN OMGEVING · CSPE
Sorteren en voorbereiden
Sorteer op kleur: wit, licht en donker apart.
Sorteer ook op vezelsoort en op het wasvoorschrift van het etiket.
Maak zakken leeg en doe ritsen dicht, zodat niets beschadigt.
Kleine en fijne spullen gaan in een waszakje.
Syllabus P/ZW/2.2.2: wasgoed sorteren en voorbereiden; trefwoorden wasvoorschrift, zakken leeg, ritsen dicht, waszakje. Alle niveaus.
Je ziet een doorgekruiste driehoek op een etiket. Wat betekent dit?
Niet wassen
Niet strijken
Niet bleken
Niet drogen
Een driehoek staat voor bleken, doorgekruist betekent niet bleken. Veelgemaakte fout: de doorgekruiste driehoek lezen als niet wassen. Syllabus P/ZW/2.2.1.
Wasmachine met voorlader
MENS EN OMGEVING · CSPE
Wassen en drogen
Kies het wasprogramma dat past bij de vezelsoort en het etiket.
Hard water heeft veel kalk: gebruik een waterontharder.
Enzymen in wasmiddel halen vlekken uit de stof.
Syllabus P/ZW/2.2.3: apparatuur bedienen en onderhouden, wasmiddel kiezen, doseren en gebruiken, wasgoed laten drogen; trefwoorden milieu- en energiebewust, waterhardheid, wasactieve stof, waterontharders, enzymen, wasprogramma's, handwas, wasverzachter, vlekverwijderaar. Doseer volgens de verpakking en laat de was drogen zoals het etiket zegt. Alle niveaus. Image credit: Spacekid / Wikimedia Commons, CC0
Strijkijzer op een strijkplank
MENS EN OMGEVING · CSPE
Strijken en opbergen
Meer stippen op het etiket betekent een heter strijkijzer.
Vouw de was netjes en berg hem op in de juiste kast.
Mist een knoopje of zit een naadje los? Geef het door.
Syllabus P/ZW/2.2.4: strijk- en stoomapparatuur gebruiken, was verwerken, controleren en opbergen, gebreken opmerken en doorgeven (knoopje mist, naadje los). Alle niveaus. Image credit: Michael Slaten / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Je wast in hard water. Wat voeg je toe?
Een waterontharder
Meer wasverzachter
Een vlekverwijderaar
Een kouder programma
Hard water bevat veel kalk; een waterontharder helpt het wasmiddel werken. Syllabus P/ZW/2.2.3 (waterhardheid, waterontharders).
Receptiebalie in een ziekenhuis
MENS EN OMGEVING · CSPE
Zo sta je aan de balie
Zorg voor een verzorgd uiterlijk en goede lichaamshygiëne.
Neem initiatief: groet de klant en vraag waarmee je helpt.
Achterhaal de reden van het bezoek.
Syllabus P/ZW/2.3.1 en 2.3.2: representatief en klantgericht opstellen, de klant ontvangen en begroeten, initiatief nemen, reden van het bezoek achterhalen. Alle niveaus. Image credit: W.carter / Wikimedia Commons, CC0
MENS EN OMGEVING · CSPE
Het gesprek voeren
Open vraag: de klant vertelt zelf. "Waarmee kan ik u helpen?"
Gesloten vraag: kort antwoord. "Komt u voor de afspraak van tien uur?"
Let op verbaal (woorden, stem) en non-verbaal gedrag (houding, oogcontact).
Stem je woorden af op de klant en vat het gesprek kort samen.
Syllabus P/ZW/2.3.3 en 2.3.4: communicatie- en gesprekstechnieken, omgangsvormen, open en gesloten vragen, verbaal en non-verbaal gedrag, taalgebruik afstemmen op de doelgroep, informatie samenvatten. Alle niveaus.
Vul in
Bij een open vraag vertelt de klant zelf. Bij een gesloten vraag is het antwoord kort.
Syllabus P/ZW/2.3.3: open en gesloten vragen.
MENS EN OMGEVING · CSPE
Telefoon, rapporteren, afscheid
Een telefoonnotitie bevat: voor wie, van wie, nummer, datum, tijd en boodschap.
Afspraak: open, vraag door, vat samen, sluit af. Spreek beleefd.
Rapporteer via e-mail, brief, formulier of notitie.
Objectief: wat je ziet. Subjectief: wat je vindt. Neem vriendelijk afscheid.
Syllabus P/ZW/2.3.5 en 2.3.6: telefoonnotitie maken, boodschap aannemen en doorgeven, telefonische afspraak maken; trefwoorden samenvatten, doorvragen, taalgebruik, beleefdheidsvorm, gesprek openen en afsluiten. Alle niveaus. Syllabus P/ZW/2.3.7 en 2.3.8: schriftelijk rapporteren (e-mail, brief, elektronisch formulier, notitie, digitale agenda), objectieve en subjectieve informatie onderscheiden, op passende wijze afscheid nemen, verbaal en non-verbaal gedrag. Alle niveaus.
Zet het telefoongesprek over een afspraak op volgorde
Gesprek openen, doorvragen en afspraak maken, samenvatten, afsluiten. Syllabus P/ZW/2.3.6.
Toilet met steunbeugels aan de wand
MENS EN OMGEVING · CSPE
Hulpmiddelen in het gebouw
Een handgreep en een toilet met steun helpen bij opstaan.
Rubberen tegels en een kinderhekje maken een ruimte veiliger.
Ergonomie: zo werken dat je lichaam niet overbelast raakt.
Syllabus P/ZW/2.4.1: veelvoorkomende aanpassingen en hulpmiddelen in en rondom het gebouw herkennen, gerelateerd aan zorgvrager en doelgroep; trefwoorden Arbo, ergonomie, veiligheid, kinderhekje, rubberen tegels, handgrepen, toilet met steun aan de muur. Herkennen is BB; informatie en advies geven (P/ZW/2.4.2) is alleen KB en GL. Image credit: EMsmile / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Traplift langs een trap in een woonhuis
MENS EN OMGEVING · CSPE
Lift en traplift
Een traplift brengt iemand veilig de trap op en af.
Een lift is er voor rolstoel, rollator en kinderwagen.
Arbo en ergonomie: veilig en gezond werken.
Syllabus P/ZW/2.4.2: informatie en advies geven over hulpmiddelen en aanpassingen, onder meer lift en traplift. Alleen KB en GL: adviseren welk hulpmiddel past bij de zorgvrager of doelgroep. Arbo: regels voor veilig en gezond werken (Arboportaal). Image credit: Kmtextor / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Waarvoor dient een kinderhekje bij een trap?
Het kind leert er lopen
Voorkomen dat een kind valt
Het kind kan erin spelen
Het vervangt het toezicht
Veiligheid van jonge kinderen. Veelgemaakte fout: denken dat een hekje toezicht overbodig maakt. Syllabus P/ZW/2.4.1.
MENS EN OMGEVING · CSPE
Een ruimte inrichten
Begin met de opdracht: voor wie, waarvoor en wanneer? Denk aan de functie.
Maak een schets: meubilair, decoratie en seizoen.
Looplijnen zijn de routes waar mensen lopen. Houd ze en vluchtwegen vrij.
Ruimte voor rolstoel, rollator en kinderwagen.
Syllabus P/ZW/2.5.1: ruimte inrichten en gebruiksklaar maken, werkzaamheden plannen, inventariseren voor welke doelgroep en functie; trefwoorden decoratie, meubilair, seizoenen, schets. BB: volgens afspraak inrichten en doelgroep en functie inventariseren; KB en GL: ook de werkzaamheden plannen. Deze deeltaak staat in de syllabus naast 2.1 tot 2.4. Syllabus P/ZW/2.5.1: veiligheid, looplijnen, vluchtwegen, toegankelijkheid (rolstoel, rollator, kinderwagen). Alleen KB en GL (P/ZW/2.5.2): bij de klant informeren naar de wensen over de inrichting, voorstellen doen en gesprekstechnieken toepassen (open en gesloten vragen).
Iemand met een rolstoel komt in de kamer. Wat doe je met de stoelen?
In een rij midden in de kamer
Voor de deur
Op elkaar bij de uitgang
Langs de wand, route blijft vrij
Looplijnen en toegankelijkheid. Veelgemaakte fout: de route vol zetten omdat de stoelen ergens heen moeten. Syllabus P/ZW/2.5.1.
Welk deel vond je het lastigst?
Schoonmaken
Textiel verzorgen
Balie en gesprek
Aanpassingen en inrichten
Gebruik de uitslag om te kiezen welk deel je in de examentraining extra aandacht geeft.
Welke tip uit deze les ga je in de praktijk gebruiken?
Geen goed of fout. Laat een paar leerlingen hun tip voorlezen.
MENS EN OMGEVING · CSPE
Begrippen (1/2)
Smetschoon: ook ziekmakende bacteriën zijn weg
Pictogram: plaatje op een fles dat voor gevaar waarschuwt
Waterontharder: middel tegen kalk in hard water bij het wassen
Samenstellingsetiket: zegt van welke vezels de stof is gemaakt
Behandeletiket: toont met symbolen hoe je de stof wast, droogt en strijkt
Cet élément n'a pas d'instructions
MENS EN OMGEVING · CSPE
Begrippen (2/2)
Open vraag: vraag waarop de klant zelf antwoord geeft
Looplijn: de route waar mensen in een ruimte lopen
Ergonomie: zo werken dat je lichaam niet overbelast raakt
Cet élément n'a pas d'instructions