4
Statistiek
Paragraaf 4.5
Samengestelde diagrammen
Twee reeksen in één diagram of een lijn die steeds optelt: hoe lees je zo'n samengesteld diagram?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)
4
Statistiek
Paragraaf 4.5
Samengestelde diagrammen
Twee reeksen in één diagram of een lijn die steeds optelt: hoe lees je zo'n samengesteld diagram?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, hoofdstuk 4 Statistiek, paragraaf 4.5 Samengestelde diagrammen. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.5
4.5 Samengestelde diagrammen
Leerdoelen
4.5.1
Je kunt een diagram met twee reeksen aflezen en de reeksen vergelijken.
4.5.2
Je kunt een cumulatief diagram lezen en de toename per periode bepalen.
4.5.3
Je kunt uit twee reeksen een totaal en een percentage berekenen.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.5
Startvraag
Jongens en meisjes
Bij welke sport is het verschil tussen jongens en meisjes het grootst?
Voetbal
Hockey
Dansen
Zwemmen
Verschillen: voetbal 12 − 3 = 9, hockey 7 − 4 = 3, dansen 10 − 2 = 8, zwemmen 8 − 6 = 2. Het grootste verschil is bij voetbal. Dansen komt dichtbij: laat leerlingen dat controleren in plaats van op het oog te kiezen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.5
Twee reeksen in één diagram
In een samengesteld diagram staan twee reeksen naast elkaar, zoals jongens en meisjes of twee winkels.
de legenda vertelt welke kleur bij welke reeks hoort
vergelijk per categorie de twee staven of de twee punten
lees steeds één reeks tegelijk af, dan maak je minder fouten
Laat leerlingen de legenda als eerste benoemen. Een veelgemaakte fout is kleuren verwisselen. Doorvraag: wat zegt de som van twee staven bij dezelfde categorie? Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.5
Twee lijnen vergelijken
Twee webshops, twee lijnen. Shop A stijgt bijna elke maand. Shop B daalt eerst en stijgt dan weer.
Het verschil in juni: 34 − 27 = 7 duizend euro, A ligt boven B. In januari lag B juist boven A.
Een verschil tussen twee lijnen lees je op één lijn recht boven elkaar af. Let op: de lijnen snijden tussen april en mei, daarna ligt A boven B. Vraag: in welke maand liggen de lijnen het dichtst bij elkaar? (Maart, verschil 1.) Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.5
Opdrachten Toepassing
1
In welke maand is het verschil tussen A en B het kleinst?
Januari
Februari
Maart
Juni
De verschillen zijn januari 12, februari 6, maart 1, april 2, mei 4 en juni 7. In maart is het verschil dus het kleinst. Wie januari kiest, kijkt naar het begin van de lijn. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.5
Cumulatief: het lopend totaal
Bij een cumulatief diagram tel je steeds op wat er al was. Spaar je elke maand een bedrag, dan toont de lijn het totaal tot nu toe.
De lijn daalt nooit. Hoe steiler het stuk, hoe meer er die maand bij kwam: in maart kwam er 32 − 24 = 8 euro bij.
Vraag: wat betekent een horizontaal stuk? Er kwam niets bij. Het verschil tussen twee punten is de toename in die periode. Wie het totaal aflaat als bedrag per maand, verwart cumulatief met per periode. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.5
Voorbeeldopdracht 1
De lijn toont het totaal aantal verkochte kaartjes. Hoeveel kaartjes zijn er donderdag verkocht?
gegeven
Totaal woensdag: 60 kaartjes
Totaal donderdag: 100 kaartjes
uitwerking
Op donderdag kwamen er bij:
100 − 60 = 40
antwoord
40 kaartjes op donderdag
Wie 100 antwoordt, leest het totaal af in plaats van de toename. Controle: 20 + 25 + 15 + 40 + 30 = 130 kaartjes in totaal. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Cumulatieve diagrammen: vul de woorden in.
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.5
Opdrachten Kennis
2
In een cumulatief diagram daalt de lijn nooit.
Het laatste punt van de lijn is het totaal.
Een horizontaal stuk betekent: er kwam niets bij.
Het lopend totaal kan alleen gelijk blijven of stijgen, als er niets negatiefs bij komt. Doorvraag: kan een cumulatieve lijn dalen als er een bedrag wordt opgenomen? (Dan niet meer cumulatief in de gewone zin.)
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.5
Opdrachten Toepassing
3
Hoeveel meer broodjes kaas dan broodjes ham zijn er woensdag verkocht?
Woensdag: 40 kaas en 30 ham, dus 40 − 30 = 10. Wie 70 antwoordt, telt de twee staven op. Wie 5 antwoordt, leest de donderdag in plaats van de woensdag af. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.5
Opdrachten Toepassing
★ 4
Hoeveel procent van de jaaromzet kwam uit filiaal A?
Filiaal A: 30 + 35 + 40 + 45 = 150. Filiaal B: 20 + 25 + 30 + 25 = 100. Samen 250, dus 150 : 250 · 100% = 60%. Wie 150 antwoordt, noemt het bedrag in plaats van het percentage. Wie 40% antwoordt, rekent met filiaal B. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.5
V E R D E R K I J K E R
Gestapeld diagram
Soms zijn de twee reeksen niet naast elkaar getekend maar op elkaar gestapeld. Dan toont de hele staaf het totaal en elk deel een reeks.
Handig voor het totaal en het aandeel. Moeilijker is het om de bovenste reeks te vergelijken, want die begint niet op de nul-lijn.
Laat leerlingen een gestapeld diagram uit een krant bespreken. Vraag: waarom is het lastig om de bovenste delen met elkaar te vergelijken? Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 4
Paragraaf 4.5
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
4.5.1 Twee reeksen aflezen
4.5.2 Cumulatief diagram lezen
4.5.3 Totalen en percentages berekenen
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp