Waar gaat het over? (Engels vmbo), les 1: Uitleg

• newEditor
• Engels
• Middelbare school
• vmbo
• Leerjaar 3,4

Introduction

Uitleg over globaal lezen in korte Engelse teksten: titel, foto en eerste zin gebruiken, onderwerp en hoofdgedachte onderscheiden en het tekstdoel (informeren, overhalen, vermaken) herkennen. Met 3 korte teksten, 6 checks en 3 foto's. Voor leesvaardigheid Engels vmbo (MVT/K/4).

Krantenkiosk van de Hull Daily Mail in Hull (Engeland), 2008

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

Waar gaat het over?

Examenstof Engels vmbo

Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: MVT/K/4 leesvaardigheid, hoofdgedachte aangeven (globaal lezen); BB/KB A2, GL/TL B1. Image credit: Neil Theasby / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

Wat ga je kunnen?

Ik kan bij een korte Engelse tekst aangeven wat het onderwerp en de hoofdgedachte zijn en waarom de tekst is geschreven.

Wat doe je om snel te weten waar een tekst over gaat?

Verwacht: naar de kop kijken, de foto bekijken, het begin lezen, de eerste regels van een bericht in je app, het onderschrift. Schrijf de woorden op het bord: dat zijn de aanwijzingen van vandaag. Dit is iets anders dan zoekend lezen (een los gegeven zoeken in een rooster of advertentie): nu wil je weten waar de hele tekst over gaat.

Krantenkiosk van de Hull Daily Mail in Hull (Engeland), 2008

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

Globaal lezen

• Bij globaal lezen wil je snel weten: waar gaat de tekst over?

• Je leest niet elk woord. Je kijkt eerst vluchtig naar de tekst.

• Dat doe je ook bij een krant, een bericht in je app of een website.

• Op het examen: 'Waar gaat de tekst over?' of 'Wat is de hoofdgedachte?'

Syllabus MVT/K/4: de hoofdgedachte aangeven van een tekst of tekstgedeelte. BB en KB lezen teksten op A2-niveau, GL/TL op B1. Veelgemaakte fout: elk onbekend woord willen opzoeken of vertalen. Voor het onderwerp en de hoofdgedachte heb je niet elk woord nodig. Bij de foto: ook een krantenkop op een affiche is een tekst die je globaal leest. Image credit: Neil Theasby / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

Eerst de aanwijzingen

• 1. Lees de titel. Vaak staat het onderwerp er al in.

• 2. Kijk naar de foto en het bijschrift, als die er zijn.

• 3. Lees de eerste zin of de eerste alinea.

• 4. Lees de laatste zin: daar staat vaak de conclusie.

• 5. Bedenk: waar gaat het over, en wat zegt de schrijver daarover?

Laat leerlingen de vijf stappen in eigen woorden herhalen. De volgorde komt terug in de quiz. Veelgemaakte fout: meteen de hele tekst woord voor woord lezen en dan toch niet weten waar het over gaat.

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

Tekst 1: New bike shed

(1) Parkview School has a new bike shed. It opened on Monday.

(2) There is room for 200 bikes, and the shed has a roof, so your bike stays dry in the rain.

(3) "Last year many students left their bikes outside the gate," says head teacher Mr Dean. "Now everyone has a safe place."

Eigen tekst voor Examenstof

Fictieve school en schoolleider. Laat leerlingen eerst alleen de titel en de eerste zin lezen: dan weten ze al het onderwerp. 'Shed' is een schuur of stalling, 'head teacher' is de schoolleider. Het woord 'bike' lijkt op 'bicycle'; 'safe place' is een veilige plek.

Waar gaat Tekst 1 over?

A

Een fietsenwinkel dicht bij school

B

Fietsen die van school zijn gestolen

C

Een fietstocht met de klas

D

Een nieuwe fietsenstalling bij een school

Titel en eerste zin geven het onderwerp: een nieuwe fietsenstalling op school. Verwachte fout: gestolen fietsen, door 'safe place' in alinea 3. Dat woord gaat over een veilige plek, niet over diefstal.

Vul in

Bij globaal lezen kijk je eerst naar de titel, de foto en de eerste zin van de tekst.

titel

foto

eerste zin

kernwoorden

prijs

De aanwijzingen van globaal lezen staan op de vorige dia. Verwachte fout: kernwoorden, dat hoort bij zoekend lezen om één gegeven te vinden.

Oude tijdschriften en nieuwsbrieven in een rek, Feminist Library in Londen, 2024

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

Onderwerp en hoofdgedachte

• Het onderwerp is waar de tekst over gaat, in een paar woorden.

• De hoofdgedachte is wat de tekst daarover vooral zegt, in één zin.

• Voorbeeld: onderwerp 'sporten', hoofdgedachte 'sporten is goed voor je'.

• De hoofdgedachte is dus een hele zin met een boodschap.

Onderwerp = waarover (een paar woorden). Hoofdgedachte = wat wordt erover gezegd (een zin). Veelgemaakte fout: alleen het onderwerp noemen. Bij de foto: een tijdschrift heeft een titel (onderwerp), maar de boodschap in het artikel is de hoofdgedachte. Image credit: Medievalfran / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

De hoofdgedachte vinden

• Lees de eerste en de laatste alinea goed: daar staat vaak de kern.

• Let op woorden die vaak terugkomen: die horen bij het onderwerp.

• Woorden als so en in short wijzen vaak op de conclusie.

• Een goede hoofdgedachte past bij de hele tekst, niet bij één stukje.

• Valkuil: een antwoord dat klopt, maar alleen over één alinea gaat.

Veelgemaakte fout: een detail uit één alinea kiezen. Dat antwoord klopt wel met de tekst, maar het is de hoofdgedachte niet. Laat leerlingen bij Tekst 2 de woorden onderstrepen die vaker terugkomen (bottle, water, plastic).

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

Tekst 2: Water at school

(1) At our school, many students buy a plastic bottle of water every day.

(2) That is a lot of plastic, and it costs money too. A bottle costs £1.20 in the canteen.

(3) From next month, there will be free water taps in the hall and in the canteen.

(4) So bring your own bottle! You save money, and you help the planet.

Eigen tekst voor Examenstof

Fictieve school. 'Taps' zijn kranen, 'canteen' is de kantine, 'planet' is de aarde. De conclusie staat in de laatste alinea, na 'So'. 'Bring your own bottle' is de kern: neem je eigen fles mee.

Wat is de hoofdgedachte van Tekst 2?

A

Neem je eigen fles mee: dat scheelt geld en plastic

B

Water in de kantine is veel te duur

C

De school krijgt nieuwe waterkranen

D

Leerlingen drinken te weinig water

De laatste alinea, na 'So', geeft de kern: eigen fles meenemen, geld besparen en het milieu helpen. Verwachte fout: de nieuwe waterkranen. Dat is een detail uit alinea 3, niet de hoofdgedachte. Dat leerlingen te weinig drinken staat nergens in de tekst.

Welke woorden zijn alleen het onderwerp van Tekst 2?

A

Neem een eigen fles mee naar school

B

Een flesje in de kantine kost veel geld

C

Water op school

D

Gratis water helpt het milieu

Een onderwerp is een paar woorden. De andere drie zijn hele zinnen met een boodschap, dus zij zijn (een stuk van) een hoofdgedachte. Verwachte fout: 'Neem een eigen fles mee', omdat die zin in de tekst staat.

Reclamedoek met een ijsreclame op een gebouw in een Britse winkelstraat

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

Waarom is de tekst geschreven?

• Elke tekst heeft een tekstdoel: wat wil de schrijver bij jou bereiken?

• Informeren: je leert iets. Denk aan nieuws en uitleg.

• Overhalen: je moet iets kopen of doen. Denk aan een advertentie.

• Vermaken: je moet lachen of genieten. Denk aan een verhaal of grap.

Drie doelen: informeren, overhalen en vermaken. Op de foto: een reclamedoek met een slogan en een product. Het doel is overhalen: je moet zin krijgen in een ijsje. Veelgemaakte fout: denken dat een advertentie 'informeert' omdat er feiten in staan. Image credit: Richard Sutcliffe / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

Zo herken je het tekstdoel

• Informeren: feiten, dagen, namen en cijfers. De toon is rustig.

• Overhalen: je-vorm (you), uitroeptekens en woorden als buy, book, join.

• Vermaken: een verhaal, humor, personages en grappige of spannende zinnen.

• Soms is er meer dan één doel. Kies het doel dat het sterkst is.

• Let op: een advertentie bevat ook feiten, maar het doel blijft overhalen.

Bij Engels GL/TL komen op het examen ook stijlmiddelen en de bedoeling van de schrijver aan bod; dat is een apart onderwerp (bedoeling en stijl). Hier blijven we bij de drie doelen. 'Buy' is kopen, 'book' is boeken of reserveren, 'join' is meedoen of lid worden.

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

Tekst 3: Join the choir!

(1) Do you love singing? Join the Kingsway Youth Choir!

(2) We meet every Thursday at 16.00 in the school hall. No test, no experience needed.

(3) Come to our first lesson on 12 March and bring a friend. You will love it!

Eigen tekst voor Examenstof

Fictief jeugdkoor. Signalen van overhalen: de vraag aan de lezer, 'join', 'come', 'bring a friend' en het uitroepteken. 'Choir' is een koor, 'experience' is ervaring.

Wat is het tekstdoel van Tekst 3?

A

Informeren: je leert hoe een koor werkt

B

Vermaken: je moet lachen om een verhaal

C

Overhalen: je moet lid worden van het koor

D

Klagen: de schrijver mist een koor

'Join', 'Come' en 'bring a friend' zijn opdrachten aan de lezer: dat is overhalen. Verwachte fout: informeren, omdat er een dag en een tijd in staan. Die gegevens ondersteunen het doel, ze zijn het doel niet.

Welk tekstdoel past bij deze zin?

The library is open from 9.00 to 17.00 on weekdays.

A

Informeren

B

Overhalen

C

Vermaken

D

Waarschuwen

Alleen feiten, een rustige toon, geen opdracht en geen grap: informeren. Verwachte fout: overhalen, omdat er tijden in staan zoals in een advertentie.

Wat vind jij het lastigst?

1

Het onderwerp vinden

2

De hoofdgedachte in één zin zeggen

3

Het tekstdoel herkennen

4

Niet elk woord willen lezen

Bespreek de uitkomst en neem het gekozen onderdeel extra mee in de examentraining.

Welke Engelse tekst las je? Wat was het doel?

Verwacht: een game-uitleg of website (informeren), een reclame of social-mediapost (overhalen), een lied of video-ondertitel, een grappig bericht (vermaken). Laat leerlingen kort uitleggen waaraan ze het doel zagen.

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

Begrippen (1/2)

• globaal lezen: snel kijken waar een tekst over gaat, zonder elk woord te lezen

• onderwerp: waar de tekst over gaat, in een paar woorden

• hoofdgedachte: wat de tekst vooral zegt over het onderwerp, in één zin

• titel: de naam of kop boven de tekst, vaak met het onderwerp

• eerste zin: het begin van de tekst, vaak met een inleiding op het onderwerp

EXAMENSTOF ENGLISH · READING · MAIN IDEA

Begrippen (2/2)

• tekstdoel: wat de schrijver met de tekst bij de lezer wil bereiken

• informeren: de lezer iets vertellen of uitleggen met feiten

• overhalen: de lezer laten kopen, meedoen of iets doen

• vermaken: de lezer laten lachen of genieten