Recepten en mengverhoudingen (Rekenen mbo niveau 4, Verhoudingen 1)

O P M A A T

R E K E N E N   ·   N I V E A U 4

Recepten en mengverhoudingen

Haarverf 1 : 1,5, schoonmaakmiddel 1 : 39, beton 1 : 2 : 3. Wie de delen goed telt, mengt het in één keer goed.

Les 5  ·  Verhoudingen herkennen en gebruiken

1 / 17
suivant
Slide 1: Slide
newEditorRekenenMBOStudiejaar 1

Cette leçon contient 17 diapositives, avec quiz interactifs et diapositives de texte.

time-iconLa durée de la leçon est: 40 min
Signaler cette leçon

Introduction

Studenten rekenen recepten om met een vermenigvuldigingsfactor en rekenen terug van voorraad naar aantal personen. Ze verdelen mengsels zoals haarverf, schoonmaakmiddel en mortel in de juiste delen en zetten een verhouding om in een breuk, decimaal getal of percentage. Rekenen mbo niveau 4, domein Verhoudingen herkennen en gebruiken, ongeveer 40 minuten.

Instructions

Feuilles de travail

Éléments de cette leçon

O P M A A T

R E K E N E N   ·   N I V E A U 4

Recepten en mengverhoudingen

Haarverf 1 : 1,5, schoonmaakmiddel 1 : 39, beton 1 : 2 : 3. Wie de delen goed telt, mengt het in één keer goed.

Les 5  ·  Verhoudingen herkennen en gebruiken

Over deze les: les 5 van de serie Op maat, rekenen voor mbo niveau 4, ongeveer 40 minuten. Studenten rekenen recepten om met een vermenigvuldigingsfactor, verdelen mengsels in delen, rekenen terug van voorraad naar aantal personen en zetten een verhouding om in een breuk, decimaal getal of percentage.

Koppeling: de les hoort bij het domein Verhoudingen herkennen en gebruiken uit de rekeneisen voor het mbo (2020), mbo-niveau 4: in een verhoudingssituatie een passende rekenaanpak kiezen, weten dat er sprake is van een vaste factor en die gebruiken, en de relaties tussen verhoudingen, breuken, delingen, decimale getallen en percentages gebruiken. De opdracht volgt het voorbeeld voor niveau 4 uit de rekeneisen: terugrekenen van ingrediënten naar personen. Een rekenmachine mag. Image credit: Mostafameraji, CC0 Image credit: LessonUp

L E E R D O E L E N

LES 5

Na deze les:

1

Je kan een recept omrekenen met een vermenigvuldigingsfactor.

2

Je kan een mengsel verdelen in de juiste delen.

3

Je kan een verhouding omzetten naar een breuk, decimaal getal of percentage.

Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.

S T A R T V R A A G

LES 5

Waar meng jij weleens iets in een vaste verhouding?

1

Bij koken of bakken

2

Siroop of limonade

3

Op stage of werk

4

Nooit, ik doe het op gevoel

Startvraag: vraag wie 'op stage of werk' koos om een voorbeeld te geven. Denk aan haarverf, schoonmaakmiddel, mortel, tweetaktbrandstof voor een bosmaaier of babyvoeding. Bespreek: wat gaat er mis als de verhouding niet klopt?

K E R N B E G R I P

LES 5

Mengverhouding

Een mengverhouding zegt hoeveel delen je van elk product neemt. Haarverf 1 : 2 betekent: 1 deel verf op 2 delen ontwikkelaar. Samen zijn dat 3 delen. Het totaal aantal delen is de sleutel bij het rekenen.

Kernbegrip: teken drie gelijke vakjes op het bord. Eén vakje is verf, twee vakjes zijn ontwikkelaar. Wil je 90 ml mengsel, dan is één vakje 90 : 3 = 30 ml. Verf 30 ml, ontwikkelaar 60 ml.

V A S T E F A C T O R

LES 5

Rekenen met een vermenigvuldigingsfactor

Een recept voor 4 personen maak je voor 10 personen. De factor is 10 : 4 = 2,5. Elke hoeveelheid doe je keer 2,5.

Andersom kan ook. Het recept vraagt 600 g broccoli voor 4 personen en je hebt 750 g. De factor is 750 : 600 = 1,25. Dat is genoeg voor 4 x 1,25 = 5 personen.

Uitleg: een vaste factor werkt voor elk ingrediënt hetzelfde. Laat zien hoe je de factor vindt: nieuw gedeeld door oud. Vergelijk met de verhoudingstabel die studenten misschien kennen van niveau 2 en 3: de factor is de stap die je in één keer maakt.

Hulp voor wie vastloopt: reken eerst uit hoeveel er per persoon nodig is (via 1) en vermenigvuldig dan.

V R A A G

LES 5

Een recept voor 6 personen vraagt 450 gram rijst. Je kookt voor 14 personen. Hoeveel rijst heb je nodig?

A

1350 gram

B

1050 gram

C

900 gram

D

1150 gram

Antwoord: B. Factor: 14 : 6 = 2,333... 450 x 14 : 6 = 1050 gram. Via 1: 450 : 6 = 75 gram per persoon, 75 x 14 = 1050 gram. Wie 1350 kiest, rekent voor 18 personen (keer 3). Wie 900 kiest, verdubbelt alleen.

Z O R E K E N J E H E T U I T

LES 5

Haarverf mengen

Een kapper mengt haarverf en ontwikkelaar in de verhouding 1 : 1,5. Ze heeft 120 ml mengsel nodig. Hoeveel ml verf en hoeveel ml ontwikkelaar doet ze in de bak?

W E R K B O N

Delen: 1 + 1,5 = 2,5

1 deel: 120 : 2,5 = 48 ml

Verf: 1 x 48 = 48 ml

Ontwikkelaar: 1,5 x 48 = 72 ml

Check: 48 + 72 = 120 ml

48 ml verf en 72 ml ontwikkelaar

Uitwerking: een deel kan ook een kommagetal zijn. De stappen blijven gelijk: delen optellen, het totaal verdelen, elk deel vermenigvuldigen. De check aan het eind laat zien of het klopt.

Veelgemaakte fout: 120 : 1,5 = 80 ml ontwikkelaar en dan 40 ml verf. Dan klopt de verhouding niet: 40 : 80 is 1 : 2.

V R A A G

LES 5

Schoonmaakmiddel moet je mengen: 1 deel middel op 39 delen water. Hoeveel middel gaat er in een emmer met 8 liter mengsel?

A

200 ml

B

205 ml

C

320 ml

D

20 ml

Antwoord: A. 1 + 39 = 40 delen. 8 liter = 8000 ml. 8000 : 40 = 200 ml middel en 7800 ml water. Wie 205 kiest, deelt door 39 en vergeet dat het middel zelf ook een deel is. Wie 320 kiest, rekent 8000 : 25. Wie 20 kiest, rekent met 800 ml.

O M Z E T T E N

LES 5

1 : 39 is niet hetzelfde als 1/39

Een verhouding kun je schrijven als breuk, decimaal getal of percentage. 1 deel middel in 40 delen mengsel is 1/40 = 0,025 = 2,5%.

Let op: 1 : 39 vergelijkt middel met water. 1/40 vergelijkt middel met het hele mengsel. Lees dus altijd goed waar de verhouding over gaat.

Uitleg: op flessen staat het vaak als percentage of als 'dop op 5 liter'. Laat zien hoe je het omzet: 1 dop van 25 ml op 5 liter water is 25 : 5000 = 0,005 = 0,5%.

Precies gerekend is het mengsel 5025 ml, dus 25 : 5025 = 0,4975%, afgerond ook 0,5%. Bij zo weinig middel maakt het nauwelijks uit of je deelt door het water of door het hele mengsel. Bij 1 : 1 of 1 : 3 maakt het wel veel uit.

Extra voor snelle studenten: welk percentage is middel in een mengsel van 1 : 99? (1/100 = 1%)

V R A A G

LES 5

Een cateraar maakt fruitsalade: 3 delen appel, 2 delen peer en 1 deel ananas. Welk percentage van de salade is peer?

A

20%

B

40%

C

66,7%

D

33,3%

Antwoord: D. 3 + 2 + 1 = 6 delen. Peer is 2/6 = 1/3 = 33,3%. Wie 66,7% kiest, rekent 2/3: peer ten opzichte van appel. Wie 40% kiest, deelt 2 door 5. Wie 20% kiest, denkt dat 2 delen 20% is.

O P D R A C H T

LES 5

Terugrekenen in de keuken

1

Een recept voor 4 personen pannenkoeken vraagt 250 g bloem, 0,5 liter melk en 2 eieren.

2

In de keuken is nog 1,6 kg bloem, 3,5 liter melk en 12 eieren. Voor hoeveel personen kun je bakken?

3

Welk ingrediënt is als eerste op? Leg je buur uit hoe je het hebt aangepakt.

10

minute

00

second

In tweetallen

Opdracht: reken per ingrediënt uit voor hoeveel personen het genoeg is. Bloem: 1600 : 250 = 6,4 keer het recept, 6,4 x 4 = 25,6 personen. Melk: 3,5 : 0,5 = 7 keer, 7 x 4 = 28 personen. Eieren: 12 : 2 = 6 keer, 6 x 4 = 24 personen. De eieren zijn als eerste op: je kunt voor 24 personen bakken.

Dit is terugrekenen: van ingrediënten naar personen, zoals in het voorbeeld voor niveau 4 in de rekeneisen.

Extra voor snelle studenten: hoeveel bloem en melk houd je over? (bloem 1600 - 6 x 250 = 100 g, melk 3,5 - 6 x 0,5 = 0,5 liter)

V R A A G

LES 5

Betonmortel maak je van cement, zand en grind in de verhouding 1 : 2 : 3. Je hebt 90 kg grind. Hoeveel cement heb je nodig?

A

15 kg

B

45 kg

C

30 kg

D

60 kg

Antwoord: C. Grind is 3 delen, dus 1 deel is 90 : 3 = 30 kg. Cement is 1 deel: 30 kg. Zand is 2 delen: 60 kg. Wie 60 kiest, rekent het zand uit. Wie 15 kiest, deelt 90 door 6 (alle delen).

J O U W A N T W O O R D

LES 5

Op een fles siroop staat: 1 : 7. Je collega zegt: 'Dus een zevende van het glas is siroop.' Klopt dat? Leg uit.

Open vraag: nee. 1 : 7 betekent 1 deel siroop op 7 delen water. Samen 8 delen. Siroop is dus 1/8 van het glas, 12,5%. Een zevende zou kloppen bij 1 : 6. In een glas van 240 ml: 240 : 8 = 30 ml siroop en 210 ml water.

Extra voor snelle studenten: hoeveel glazen van 240 ml maak je met een fles van 0,75 liter siroop? (750 : 30 = 25 glazen)

S T E L L I N G

LES 5

Een recept kun je altijd precies omrekenen voor elk aantal personen.

1

Eens

2

Oneens

3

Ik twijfel

Stelling: er is geen goed of fout antwoord. Bespreek wat er niet klopt bij grote aantallen: een half ei, baktijden die niet mee veranderen, kruiden waarvan je niet zomaar het dubbele neemt, een pan die te klein is. Rekenen geeft je een startpunt, je vakkennis doet de rest.

T E R U G B L I K

LES 5

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Recept omrekenen

2

Mengverhouding

3

Verhouding omzetten

4

Ik kan ze allemaal

Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.

V O L G E N D E L E S

Wat is voordeliger?

Een grote fles, een pak van drie of een abonnement per maand? Volgende les vergelijk je prijzen via de prijs per kilo, liter of stuk en reken je uit wanneer twee abonnementen even duur zijn.

  • Je kan prijzen vergelijken via de prijs per kilo, liter of stuk.

  • Je kan een aanbieding kritisch beoordelen.

Volgende les: Verhoudingen 2, les 6 van de serie.

Klik hier

Image credit: LessonUp