8
Licht en geluid
Paragraaf 8.1
Licht en kleur
Na een regenbui zie je soms een regenboog. Waar komen al die kleuren ineens vandaan?
Gemaakt bij Nova NaSk MAX 1|2, deel B, vmbo-kgt
vmbo-kgt
8
Licht en geluid
Paragraaf 8.1
Licht en kleur
Na een regenbui zie je soms een regenboog. Waar komen al die kleuren ineens vandaan?
Gemaakt bij Nova NaSk MAX 1|2, deel B, vmbo-kgt
vmbo-kgt
Les bij Nova NaSk MAX 1|2, deel B, hoofdstuk 8 Licht en geluid, paragraaf 8.1 Licht en kleur. Ongeveer 40 minuten, leerjaar 2 vmbo-kgt. Image credit: LessonUp Image credit: Omslag Nova NaSk 1|2 deel B vmbo-kgt, Malmberg
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.1
8.1 Licht en kleur
Leerdoelen
8.1.1
Je kunt uitleggen wat een lichtbron is en dat licht in rechte lijnen gaat.
8.1.2
Je kunt uitleggen dat wit licht uit alle kleuren van het spectrum bestaat.
8.1.3
Je kunt uitleggen waarom een voorwerp een bepaalde kleur heeft.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.1
Foto: AnemoneProjectors (CC BY-SA 2.0)
Startvraag
Een regenboog
Na een regenbui schijnt de zon weer. Dan zie je soms een regenboog.
Waar komen al die kleuren vandaan?
uit de regendruppels zelf
uit het witte zonlicht
uit de grijze wolken
uit de blauwe lucht
Laat eerst stemmen en vraag dan waarom. De kleuren zitten al in het witte zonlicht. De regendruppels halen ze alleen uit elkaar, net als een prisma. Dat komt verderop in de les terug. Image credit: AnemoneProjectors, Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.1
Lichtbronnen en lichtstralen
Foto: Jonny White (CC BY 2.0)
Een lichtbron maakt zelf licht. Denk aan de zon, een lamp of een scherm.
De meeste dingen geven zelf geen licht. Je ziet ze, omdat er licht op valt. Dat licht kaatst terug naar je ogen.
Licht gaat in rechte lijnen. Dat zie je aan de stralen tussen de bomen.
Laat leerlingen drie lichtbronnen in het lokaal noemen. Vraag daarna: is het whiteboard een lichtbron? Nee, je ziet het doordat het licht van de lampen terugkaatst. Image credit: Jonny White, Wikimedia Commons (CC BY 2.0) Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.1
Opdrachten Kennis
1
Welk van deze dingen is een lichtbron?
de maan
een spiegel
een fietsreflector
een brandende kaars
Een kaars maakt zelf licht. De maan, een spiegel en een reflector kaatsen alleen licht terug. De maan lijkt te stralen, maar weerkaatst het licht van de zon.
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.1
Wit licht bestaat uit kleuren
Zonlicht lijkt wit. Maar wit licht bestaat uit alle kleuren samen.
Een prisma is een driehoek van glas. Daarmee kun je wit licht splitsen. Je krijgt dan een strook met kleuren: het spectrum.
rood, oranje, geel
groen, blauw, violet
In een regenboog doen regendruppels hetzelfde.
Heeft u een prisma of een cd? Laat zonlicht of het licht van een zaklamp erop vallen en zoek samen het spectrum op de muur. Image credit: Aligatorigiganti, Wikimedia Commons (CC0) Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.1
Waarom heeft iets een kleur?
Een voorwerp kaatst een deel van het licht terug. De rest neemt het op.
Rode appel
Kaatst alleen rood licht terug. De andere kleuren neemt de appel op. Daarom zie je hem rood.
Wit papier
Kaatst alle kleuren terug. Alle kleuren samen zie je als wit.
Zwart T-shirt
Neemt bijna alle kleuren op en kaatst bijna niets terug. Zwart wordt daardoor warm in de zon.
Het woord absorberen hoort bij opnemen. Gebruik het als de klas eraan toe is. Image credit: LessonUp
Vul de goede woorden in.
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.1
Opdrachten Kennis
2
Een lamp maakt zelf licht. Een lamp is een lichtbron.
Een prisma splitst wit licht in kleuren.
Een groene trui kaatst groen licht terug.
Lichtbron, kleuren, groen. Wie bij de trui rood kiest, denkt misschien dat een voorwerp de kleur opneemt die je ziet. Het is andersom: je ziet de kleur die terugkaatst.
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.1
Kleuren maken met licht
Een beeldscherm maakt alle kleuren met maar drie kleuren licht: rood, groen en blauw. Kijk met een vergrootglas naar een scherm. Dan zie je kleine puntjes in die drie kleuren.
rood + groen = geel
rood + groen + blauw = wit
Dit werkt anders dan verf mengen. Met licht wordt het lichter.
Leerlingen kennen verf mengen uit de kunstles. Daar wordt mengen juist donkerder. Bij licht tel je kleuren op. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.1
Opdrachten Toepassing
3
Een rode appel ligt in een kamer met alleen blauw licht. Welke kleur zie je?
zwart
rood
blauw
paars
De appel kaatst alleen rood licht terug. Er is geen rood licht in de kamer, dus kaatst de appel bijna niets terug. Hij ziet er zwart (heel donker) uit. Wie blauw kiest, denkt dat de appel het licht van de lamp overneemt.
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.1
Opdrachten Toepassing
★ 4
Een toneellamp schijnt rood licht op een witte jurk en op een groene trui. Welke kleur zie je bij elk? Leg uit.
Steropdracht. De witte jurk kaatst alle kleuren terug, dus ook rood: je ziet hem rood. De groene trui kaatst alleen groen terug. Er is geen groen licht, dus de trui ziet er zwart uit.
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.1
V E R D E R K I J K E R
Licht dat je niet ziet
Naast violet en rood zit licht dat je niet kunt zien. Ultraviolet (uv) zit voorbij violet. Uv uit de zon kan je huid laten verbranden. Zonnebrandcrème houdt een deel van de uv tegen.
Infrarood zit voorbij rood. Dat voel je als warmte. Een afstandsbediening werkt ook met infrarood.
Tip: kijk met de camera van een telefoon naar het lampje van een afstandsbediening terwijl je op een knop drukt. Bij veel camera's zie je dan een lichtje knipperen. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.1
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
8.1.1 Lichtbronnen en lichtstralen
8.1.2 Wit licht en het spectrum
8.1.3 De kleur van voorwerpen
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp