Wielophanging en carrosserie (Mobiliteit en transport vmbo), les 1: Uitleg

Frame met wielen en bladveer van een oude truck

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Wielophanging en carrosserie

Examenstof mobiliteit en transport vmbo · CSPE

1 / 27
suivant
Slide 1: Slide
newEditorMobiliteit en transportMiddelbare schoolvmbo b, k, g

Cette leçon contient 27 diapositives, avec quiz interactifs et diapositives de texte.

time-iconLa durée de la leçon est: 45 min
Signaler cette leçon

Introduction

Uitleg bij profielmodule Wielophanging en carrosserie van mobiliteit en transport (vmbo): wielophanging, vering en demping, banden en velgen, carrosseriedelen. KB- en GL-stof staat op eigen dia's of in de notes.

Éléments de cette leçon

Frame met wielen en bladveer van een oude truck

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Wielophanging en carrosserie

Examenstof mobiliteit en transport vmbo · CSPE

Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: P/MET/2 (2.1 tot en met 2.3). Image credit: Flash176 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Wat ga je kunnen?

Ik kan de wielophanging, de banden en de carrosserie controleren en de juiste werkwijze kiezen.

Cet élément n'a pas d'instructions

Wat controleer je bij een auto die scheef trekt?

Verwachte woorden: bandenspanning, profiel, spoor, camber, veerpoot, fuseekogel, speling, velg. Groepeer ze in de drie deeltaken: wielophanging en vering (P/MET/2.1), banden en wielen (2.2) en carrosserie (2.3). BB, KB en GL doen deze les samen; KB-stof staat op een eigen dia of in de notes met "Alleen KB en GL".

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Wielophanging

  • Wielophanging: houdt het wiel vast en laat het veren.

  • Wielgeleiding: de armen en stangen die het wiel op zijn plek houden.

  • Veerpoot: veer en schokdemper in één onderdeel.

  • Fuseekogel: het draaipunt tussen wielgeleiding en wiel.

Syllabus P/MET/2.1.1 (BB en KB: opbouw en functie van de wielophanging; fuseekogel, veerpoot en wielgeleiding controleren, beoordelen en vervangen). Een fuseekogel is een kogelscharnier met een stofhoes. Controle: wiel en ophanging op speling voelen, stofhoes op scheuren en lekkend vet bekijken, veerpoot op lekkage en schade. Voorbereiden (BB): werkplaatsinformatie raadplegen, tekening lezen, gereedschap kiezen, volgens richtlijn werken. Alleen KB en GL: ook een plan van aanpak maken en je gereedschapskeuze uitleggen. Veelgemaakte fout: wielgeleiding en veerpoot door elkaar halen. De wielgeleiding stuurt de beweging, de veerpoot veert en dempt.

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Wielstanden

  • Wielstanden: hoe het wiel staat ten opzichte van de weg en de auto.

  • Spoor: staan de wielen, van boven gezien, naar elkaar toe of uit elkaar?

  • Camber: staat de bovenkant van het wiel schuin naar binnen of buiten?

  • Alleen KB en GL: fuseestanden, zoals naloop: de fuseeas helt naar achteren.

Syllabus P/MET/2.1.1.3 (BB: wielstanden benoemen) en 2.1.1.4 (alleen KB en GL: wielstanden en fuseestanden omschrijven). Spoor kijk je van boven, camber (wielvlucht) van voren. Naloop is de helling van de fuseeas in zijaanzicht, de fuseehoek is de helling van de fuseeas in vooraanzicht. Naloop houdt de auto rechtuit stabiel. Een verkeerde wielstand merk je aan scheef trekken en scheve bandenslijtage. Veelgemaakte fout: spoor en camber verwisselen.

Veerpoot met remschijf, los van de auto

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Vering en massa

  • Afgeveerde massa: alles boven de veren, zoals de carrosserie.

  • Onafgeveerde massa: alles onder de veren, zoals wiel en remschijf.

  • Veren: schroefveer, bladveer, torsieveer en luchtveer.

Syllabus P/MET/2.1.2.1 (BB: afgeveerde en onafgeveerde massa; soorten veren bladveer, luchtveer, schroefveer en torsieveer) en 2.1.2.2 (alleen KB en GL: ook eigenschappen van veren, bijvoorbeeld een stijve veer geeft weinig doorbuiging en een zachte veer veel). Een torsieveer is een staaf die draait. Een luchtveer gebruikt perslucht in een balg. Controleren (BB en KB, 2.1.2.3): schroefveer, bladveer, torsieveer en bevestigingsrubbers op breuk, roest, doorzakken en scheuren in het rubber. Veelgemaakte fout: de remschijf bij de afgeveerde massa rekenen. Image credit: Bukk / Wikimedia Commons, publiek domein

Stabilisatorstang onder een auto

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Demping en stabilisatie

  • Schokdemper: dempt het op en neer veren van de veer.

  • Controleer demper en bevestigingsrubbers op lekkage en scheuren.

  • Stabilisatorstang: houdt de auto in een bocht recht.

Syllabus P/MET/2.1.3 (BB en KB: opbouw, functie, controleren, beoordelen en vervangen van schokdempers en bevestigingsrubbers) en 2.1.4 (stabilisatiesysteem: BB benoemt uitvoeringsvormen en onderdelen; alleen KB en GL: ook de functie omschrijven). Een lekkende demper heeft olie op de behuizing, een slappe demper laat de auto doorstuiteren. De stabilisatorstang met rubbers en koppelstangen verbindt links en rechts van de as en beperkt overhellen. Een kapot rubber geeft kloppen. Veelgemaakte fout: denken dat de veer de trilling zelf dempt. De veer vangt de klap op, de demper dempt de beweging. Image credit: Soyuz72 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Welke twee onderdelen zitten samen in een veerpoot?

A

Stabilisatorstang en veer

B

Fuseekogel en schokdemper

C

Bladveer en torsieveer

D

Schroefveer en schokdemper

Syllabus P/MET/2.1.1.5 en 2.1.3. Een veerpoot is een veer met een schokdemper erin. Verwachte fout: de fuseekogel erbij halen, dat is een draaipunt.

Vul in

De wielgeleiding houdt het wiel op zijn plek en de fuseekogel is een draaipunt tussen wiel en ophanging.

wielgeleiding
fuseekogel
veerpoot
stabilisatorstang

Syllabus P/MET/2.1.1.5. Wielgeleiding: armen en stangen. Fuseekogel: kogelscharnier. Verwachte fout: veerpoot invullen, die veert en dempt.

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Bandmaten lezen

  • Voorbeeld 205/55 R16 91V. 205 is de breedte van de band in mm.

  • 55: de hoogte van de band, in procent van de breedte.

  • R16: een radiaalband voor een velg van 16 inch.

  • 91 is de loadindex (draagvermogen), V de snelheidsaanduiding.

Syllabus P/MET/2.2.1.3 (BB en KB: specificaties van banden, ook met tabellen, lezen en omschrijven: maataanduidingen, loadindex, snelheidsaanduiding). Voorbeeld: loadindex 91 hoort bij 615 kg per band, de letter V bij 240 km/h. Bij een examenvraag staat de tabel in de opgave; gebruik die. Veelgemaakte fout: de 55 lezen als millimeters in plaats van procent.

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Datum, label en spanning

  • DOT-code: de laatste vier cijfers zijn de week en het jaar van productie.

  • Bandenlabel: sticker met zuinigheid, grip op nat wegdek en geluid.

  • Tubeless: band zonder binnenband. Tube-type: band met binnenband.

  • De voorgeschreven bandenspanning staat op een sticker in de auto.

Syllabus P/MET/2.2.1.3 (productiedatum, bandenlabel, tubeless en tube-type, bandenspanning) en 2.2.1.5 (opbouw en toepassing van een band benoemen en omschrijven, BB en KB). DOT-code: vier cijfers aan het eind, eerst de week, dan het jaar (bijvoorbeeld 1424 is week 14 van 2024). Het Europese bandenlabel toont brandstofzuinigheid, grip op nat wegdek en buitengeluid. De voorgeschreven spanning voor de auto staat op een sticker of in het instructieboekje; op de flank van de band staat vaak de maximale spanning van de band zelf, dat is iets anders. Veelgemaakte fout: de spanning van de bandenflank volgen in plaats van die van de auto.

Profieldieptemeter

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Inspectie en profieldiepte

  • Meet de profieldiepte met een profieldieptemeter.

  • Minimaal 1,6 mm in de hoofdgroeven, over de hele omtrek.

  • Noteer profiel en bandenspanning in het inspectierapport.

Syllabus P/MET/2.2.1.6 (BB en KB: bandeninspectie uitvoeren en inspectierapport invullen: profieldiepte vergelijken met de wettelijke eisen, bandenspanning). Bron: RDW. Voor personenauto's is de minimale profieldiepte 1,6 mm (APK). Meet op meer plekken over de breedte van het loopvlak. Veelgemaakte fout: een te hoge profieldiepte als wettelijke eis noemen. Image credit: Simon Speed / Wikimedia Commons, CC0

Versleten band met profiel

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Slijtage en sensoren

  • Kijk naar slijtagebeelden: midden, randen of één kant?

  • Zoek ook beschadigingen: bulten, scheuren, spijkers.

  • Een bandenspanningssensor meldt te lage spanning met een lampje.

Syllabus P/MET/2.2.1.6 (slijtagebeelden en beschadigingen, bandenspanning sensoren). Slijtage in het midden wijst vaak op te hoge spanning, aan beide randen op te lage spanning, aan één kant op een verkeerde wielstand. Een bult in de flank is een beschadigde band: niet gebruiken. Veelgemaakte fout: slijtage aan één kant op de bandenspanning gooien. Image credit: Shixart1985 / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Lichtmetalen velg met een beschadigde rand

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Velg en ventiel

  • Slingering: de velg zwabbert zijwaarts. Hoogteslag: op en neer.

  • Zoek ook beschadigingen, zoals deuken en krassen aan de rand.

  • Velgmaat 6,5J x 16: 6,5 inch breed, 16 inch diameter.

Syllabus P/MET/2.2.2 (BB en KB: velgspecificaties lezen, soort velg en maataanduidingen; velg controleren op slingering, hoogteslag en beschadigingen; verschillende soorten ventielen verwijderen en monteren). Velgaanduiding: breedte in inch, x, diameter in inch; de J geeft het randprofiel aan. Soorten velg: stalen velg en lichtmetalen velg. Ventielen: rubber ventielen en metalen ventielen, soms met sensor. Werk volgens de instructie bij de velg. Veelgemaakte fout: slingering en hoogteslag verwisselen. Image credit: CZmarlin / Wikimedia Commons, publiek domein

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Repareren en balanceren

  • Haal het wiel eraf en bekijk de band van binnen en van buiten.

  • Repareer een tubeless-band alleen in het loopvlak, nooit in de zijkant.

  • Balanceren: gewichtjes op de velg laten het wiel rond lopen.

  • Een wiel dat niet in balans is, geeft trillingen in stuur of auto.

Syllabus P/MET/2.2.3 (BB en KB: banden volgens de voorschriften repareren, wiel verwijderen en monteren, band in- en uitwendig visueel controleren, tubeless-banden repareren; BB benoemt reparatietechnieken, alleen KB en GL omschrijft ze) en 2.2.4 (BB en KB: doel van balanceren omschrijven, een combinatie van band en velg balanceren met stalen en met lichtmetalen velg). Reparatieregel: alleen het loopvlak, niet de zijwand. Reparatietechnieken: een plug van buiten of een plug met patch van binnenuit. Het type gewicht (klemgewicht of plakgewicht) kies je volgens de instructie van de balanceermachine en de velg. Wiel monteren: bouten kruislings aandraaien met de momentsleutel op het voorgeschreven aanhaalmoment uit de werkplaatsinformatie. Veelgemaakte fout: denken dat balanceren de spoorstand verandert.

Waar vind je de voorgeschreven bandenspanning van de auto?

A

Op de zijkant van de band

B

Op de ventielkap

C

In de APK-lijst

D

Op een sticker of in het instructieboek

Syllabus P/MET/2.2.1.3 (bandenspanning). De flank van de band toont vaak de maximale spanning van de band, niet die van de auto. Verwachte fout: de zijkant van de band kiezen.

Vul in

Je controleert een velg op slingering, hoogteslag en beschadigingen voordat je de band monteert.

slingering
hoogteslag
beschadigingen
bandenspanning
profieldiepte

Syllabus P/MET/2.2.2. Slingering is zijwaarts, hoogteslag op en neer. Verwachte fout: profieldiepte invullen, dat meet je aan de band.

Frame met wielen en bladveer van een oude truck

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Frame en carrosserie

  • Frame: stevige onderbouw. Met wielen erbij: chassis.

  • Zelfdragende carrosserie: de bak is zelf sterk, zonder los frame.

  • Cabine: de bestuurdersruimte van een vrachtwagen.

Syllabus P/MET/2.3.1.3 (BB en KB: uitvoeringsvormen van voertuigen, tweewielers en transportmiddelen onderscheiden, opbouw en functie van frame, chassis, (zelfdragende) carrosserie en cabine). Een personenauto heeft meestal een zelfdragende carrosserie. Vrachtwagens hebben een frame met daarop een cabine en laadbak. Een motorfiets of fiets heeft een frame. Voorbereiden volgens 2.3.1.1 (BB): gegevens en instructies raadplegen, tekeningen lezen, gereedschap kiezen. Alleen KB en GL (2.3.1.2): plan van aanpak en keuzes beargumenteren. Veelgemaakte fout: chassis en carrosserie door elkaar halen. Image credit: Flash176 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Bevestigen en materialen

  • Alleen KB en GL: carrosseriedelen zitten met bouten, clips of lijm vast.

  • Alleen KB en GL: materialen zijn staal, aluminium (lichter) en kunststof.

  • Werk volgens de werkplaatsinformatie: daar staan volgorde en gereedschap.

Syllabus P/MET/2.3.1.4 (alleen KB en GL: bevestigingsmethoden van carrosseriedelen omschrijven) en 2.3.1.5 (alleen KB en GL: materialen van de carrosserie omschrijven). Bevestigen: bouten en schroeven (losmaakbaar), clips en klemmen, lijm, klinknagels en las (niet losmaakbaar met gereedschap). Materialen: staal, aluminium, kunststof, composiet. Aluminium is lichter dan staal. BB leert vooral de werkplaatsinformatie te volgen. Veelgemaakte fout: denken dat alle carrosseriedelen vastgelast zijn. Spatschermen, portieren en bumpers zijn geschroefd en niet-dragend.

Portier met de binnenbekleding eraf

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Verwijderen en monteren

  • Niet-dragend en geschroefd: spatscherm, portier en bumper.

  • Let op afdichtingen (rubbers) en sensoren: koppel stekkers los.

  • Bij een portier: spiegel, handgreep, portiervanger en bekleding.

Syllabus P/MET/2.3.1.6 (BB en KB: niet-dragende geschroefde carrosseriedelen verwijderen en monteren: spatschermen, portieren en portierdelen, bumpers en bumperdelen, rekening houdend met afdichtingen (rubbers) en sensoren) en 2.3.1.7 (BB en KB: onderdelen van een portier verwijderen en monteren: spiegel, handgreep, portiervanger, portierbekleding). Werkwijze: onderdelen op een zachte plek leggen, bouten per plek bewaren, voor het monteren de afdichtingen controleren. Een portier is zwaar: werk met twee personen of met een portierondersteuning. Parkeersensoren zitten vaak in de bumper. Veelgemaakte fout: de bumper lostrekken terwijl de sensorstekker nog vastzit. Image credit: Parzeus / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Portier met scharnier en handgreep

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Delen afstellen

  • Afstellen: de motorkap, de achterklep en de portieren.

  • De spleetmaat moet overal gelijk zijn: meet op meerdere plekken.

  • Stel af met scharnieren en sluitplaat. Sluiten moet licht gaan.

Syllabus P/MET/2.3.2 (BB en KB: niet-dragende geschroefde carrosseriedelen controleren en afstellen: motorkap, achterklep, portieren). Spleetmaat: de opening tussen bijvoorbeeld portier en scherm. Meet op meerdere plekken en vergelijk de maten. Stel af door de scharnierbouten iets los te draaien, het deel te verschuiven en vast te zetten. De sluitplaat bepaalt hoe het slot sluit. Rubber aanslagen stellen de hoogte af. Veelgemaakte fout: eerst vastzetten en dan pas meten. Image credit: Pittigrilli / Wikimedia Commons, CC0

Wat is een zelfdragende carrosserie?

A

Een bak op een los frame

B

Een bak die zelf sterk genoeg is

C

Een bak van alleen kunststof

D

Een bak zonder portieren

Syllabus P/MET/2.3.1.3. Een zelfdragende carrosserie heeft geen apart frame. Verwachte fout: een los frame noemen.

Waar let je extra op bij het losmaken van een bumper?

A

Op de ventielen van de banden

B

Op de bandenspanning

C

Op sensoren en hun stekkers

D

Op de wielstand

Syllabus P/MET/2.3.1.6 (rekening houden met afdichtingen en sensoren). Parkeersensoren zitten vaak in de bumper. Verwachte fout: iets kiezen wat niet bij de bumper hoort.

Welk deel was voor jou het lastigst?

1

Wielophanging en vering

2

Banden lezen en inspecteren

3

Velg, reparatie en balanceren

4

Carrosseriedelen en afstellen

Gebruik de uitkomst om te kiezen wat je in de training het eerst herhaalt.

Welke controle vergeet je het snelst bij een auto?

Laat leerlingen een eigen geheugensteun noemen, bijvoorbeeld "eerst veilig, dan meten, dan noteren".

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Begrippen (1/2)

  • Wielgeleiding: Armen en stangen die het wiel op zijn plek houden.

  • Fuseekogel: Draaipunt tussen wielgeleiding en wiel.

  • Veerpoot: Veer en schokdemper in één onderdeel.

  • Afgeveerde massa: Alles boven de veren, zoals de carrosserie.

  • Spoor en camber: Hoe de wielen staan, van boven en van voren gezien.

Cet élément n'a pas d'instructions

MODULE 2 · WIELOPHANGING

Begrippen (2/2)

  • Loadindex: Getal voor het draagvermogen van een band.

  • Profieldiepte: Diepte van de groeven in het loopvlak.

  • Slingering: Zijwaarts zwabberen van een velg.

  • Balanceren: Gewichtjes op de velg zodat het wiel rond loopt.

  • Spleetmaat: De opening tussen twee carrosseriedelen.

Cet élément n'a pas d'instructions

Plus de leçons comme celle-ci