O P M A A T
R E K E N E N · N I V E A U 2
Meten en omrekenen
Hoe lang, hoe zwaar, hoeveel liter? Op elke werkplek meet je. Je kiest het juiste meetinstrument, schat met maten die je al kent en rekent om tussen meter en centimeter.
Les 1 · Grootheden en eenheden
O P M A A T
R E K E N E N · N I V E A U 2
Meten en omrekenen
Hoe lang, hoe zwaar, hoeveel liter? Op elke werkplek meet je. Je kiest het juiste meetinstrument, schat met maten die je al kent en rekent om tussen meter en centimeter.
Les 1 · Grootheden en eenheden
Over deze les: les 1 van de serie Op maat, rekenen voor mbo niveau 2, ongeveer 40 minuten. Studenten leren het verschil tussen grootheid en eenheid, kiezen een passend meetinstrument, schatten met referentiematen en rekenen om tussen eenheden met de 10-regels.
Koppeling: de les hoort bij het domein Grootheden en eenheden uit de rekeneisen voor het mbo (2020), mbo-niveau 2: een klein aantal referentiematen gebruiken voor lengte, gewicht en tijd, in een eenvoudige situatie de grootheid en een passende eenheid herkennen, een eenvoudig meetinstrument kiezen en aflezen, en handig rekenen met nullen bij het omrekenen van eenheden. Een rekenmachine is niet nodig. Image credit: THOR, CC BY 2.0 Image credit: LessonUp
L E E R D O E L E N
LES 1
Na deze les:
1
Je kan bij een situatie de grootheid, de eenheid en een passend meetinstrument kiezen.
2
Je kan een lengte, gewicht of inhoud schatten met een maat die je kent.
3
Je kan omrekenen tussen meter en centimeter, kilo en gram, liter en milliliter.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.
S T A R T V R A A G
LES 1
Waarmee meet jij thuis, op school of op stage het vaakst iets?
Met een meetlint of duimstok
Met een weegschaal
Met een maatbeker
Ik schat het op het oog
Startvraag: vraag twee studenten wat ze dan precies meten en waarom. Een kok weegt, een timmerman meet lengte, een verzorgende meet temperatuur. Zo zie je meteen dat elk beroep zijn eigen meetinstrumenten heeft.
K E R N B E G R I P
LES 1
Grootheid en eenheid
Een grootheid is wat je meet, zoals lengte, gewicht, inhoud of tijd. De eenheid is de maat waarin je het zegt, zoals meter, kilogram, liter of minuut. Bij '2 meter' is lengte de grootheid en meter de eenheid.
Kernbegrip: laat studenten bij drie getallen de grootheid en de eenheid noemen: 5 kilo aardappelen (gewicht, kilogram), 250 ml melk (inhoud, milliliter), 37 graden (temperatuur, graden Celsius). Een getal zonder eenheid zegt niets: '5' kan 5 gram zijn of 5 kilo.
M E E T I N S T R U M E N T E N
LES 1
Wat meet je, en waarmee?
Lengte: meetlint of duimstok, in meter (m) of centimeter (cm)
Gewicht: weegschaal, in kilogram (kg) of gram (g)
Inhoud: maatbeker, in liter (l) of milliliter (ml)
Temperatuur: thermometer, in graden Celsius
Tijd: klok of timer, in uren, minuten en seconden
Uitleg: vraag bij elke regel een voorbeeld uit een beroep. Lengte: een monteur meet een buis. Gewicht: een bakker weegt bloem. Inhoud: een schoonmaker meet zeep af. Temperatuur: een kok meet de kerntemperatuur van kip. Tijd: een kapper houdt de inwerktijd van haarverf bij.
Extra voor snelle studenten: welk meetinstrument gebruik je voor de afstand van school naar huis? (een routeplanner of de teller op een fiets of auto)
V R A A G
LES 1
Een kok moet 250 ml melk afmeten voor een saus. Welk meetinstrument pakt hij het beste?
Een weegschaal
Een maatbeker
Een thermometer
Een duimstok
Antwoord: B. Melk is een vloeistof en 250 ml is een inhoud. Die meet je met een maatbeker. Een weegschaal meet gewicht in gram. Bij melk kom je daar wel in de buurt, maar ml lees je af op een maatbeker.
S C H A T T E N
LES 1
Schatten met maten die je kent
Een referentiemaat is een maat die je al kent. Daarmee kun je snel schatten, zonder meetlint.
Een deur is ongeveer 2 meter hoog.
Een A4-vel is ongeveer 30 cm lang.
Een pak melk is 1 liter en weegt ongeveer 1 kilo.
Is een kast iets hoger dan een deur? Dan is hij ruim 2 meter.
Uitleg: laat studenten in het lokaal iets schatten met deze maten. Hoe hoog is het lokaal? (ongeveer anderhalve deur, dus rond de 3 meter) Hoe lang is een tafel? (ongeveer 4 of 5 A4-vellen achter elkaar). Een A4-vel is precies 29,7 cm lang, dus 30 cm is een goede schatting.
Hulp voor wie vastloopt: pak een echt A4-vel en leg het tegen de tafel.
V R A A G
LES 1
Een monteur schat hoe hoog een gewone binnendeur is. Welke schatting past?
Ongeveer 20 cm
Ongeveer 20 m
Ongeveer 200 m
Ongeveer 2 m
Antwoord: D. Een binnendeur is ongeveer 2 meter hoog, een volwassene past er net onder. 20 cm is zo groot als een schoen, 20 meter is zo hoog als een flatgebouw van zes à zeven verdiepingen. Laat studenten bij elke keuze zeggen waarom die niet kan.
O M R E K E N E N
LES 1
Omrekenen met de 10-regels
1 meter = 100 centimeter
1 centimeter = 10 millimeter
1 kilogram = 1000 gram
1 liter = 1000 milliliter
Van een grote naar een kleine eenheid wordt het getal groter: keer 10, 100 of 1000. Van klein naar groot wordt het getal kleiner: delen.
Uitleg: laat studenten de regels hardop toepassen. 3 meter is 300 cm (3 x 100). 2 kilo is 2000 gram (2 x 1000). 500 ml is een halve liter (500 : 1000 = 0,5). Wijs op 'kilo' betekent 1000 en 'milli' betekent een duizendste deel.
Extra voor snelle studenten: hoeveel millimeter is 1 meter? (1000)
Z O R E K E N J E H E T U I T
LES 1
Een kabel van 3 meter in stukken knippen
Een elektricien heeft een kabel van 3 meter. Hij knipt er 4 stukken van 50 cm af. Hoeveel kabel blijft er over?
W E R K B O N
3 m = 300 cm
Afgeknipt:
4 x 50 cm = 200 cm
Over:
300 cm - 200 cm = 100 cm
Er blijft 100 cm over, dat is 1 meter
Uitwerking: wijs op de eerste stap. Je kunt meter en centimeter niet zomaar van elkaar aftrekken. Maak eerst alles centimeter. Berekening: 3 x 100 = 300 cm, 4 x 50 = 200 cm, 300 - 200 = 100 cm = 1 m.
Hulp voor wie vastloopt: 50 cm is een halve meter. 4 halve meters is 2 meter. 3 meter min 2 meter is 1 meter.
V R A A G
LES 1
In een zak zitten 2 kilo aardappelen. Je gebruikt er 500 gram van. Hoeveel is er over?
1500 gram
1,5 gram
2500 gram
498 gram
Antwoord: A. 2 kilo is 2000 gram. 2000 - 500 = 1500 gram, dat is anderhalve kilo. Wie 498 kiest, trekt 2 van 500 af zonder om te rekenen. Wie 2500 kiest, telt op in plaats van af te trekken.
O P D R A C H T
LES 1
Eerst schatten, dan meten
1
Schat hoe breed de deur is, hoe hoog je tafel is en hoe lang het lokaal is. Schrijf je schatting op.
2
Meet daarna met een meetlint of duimstok. Schrijf de echte maat naast je schatting.
3
Zet alle maten in centimeter en in meter. Hoeveel zat je schatting ernaast?
minute
second
In tweetallen
Opdracht: zorg voor een paar meetlinten of duimstokken. Geen meetlint? Gebruik een A4-vel als meetlat (30 cm). Ter vergelijking: een binnendeur is meestal 80 tot 90 cm breed en een tafel rond de 75 cm hoog, maar laat studenten echt meten.
Extra voor snelle studenten: meet de omtrek van de tafel, alle vier de zijden bij elkaar.
J O U W A N T W O O R D
LES 1
Je collega zegt: 'Die doos weegt 5000 kilo.' Wat klopt hier niet? Welke eenheid bedoelt hij waarschijnlijk?
Open vraag: 5000 kilo is zwaarder dan een personenauto, die doos kun je nooit tillen. Hij bedoelt waarschijnlijk 5000 gram. Omgerekend: 5000 : 1000 = 5 kilo. Bespreek dat je bij elk getal kunt checken of het past bij wat je weet: dat is schatten met een referentiemaat.
Z E T O P V O L G O R D E
LES 1
Zet deze lengtes op volgorde, van kort naar lang.
Sorteervraag: goede volgorde 45 cm, 800 mm (= 80 cm), 1 m (= 100 cm), 1500 mm (= 150 cm). Tip: zet eerst alles in dezelfde eenheid, bijvoorbeeld centimeter. 800 mm : 10 = 80 cm en 1500 mm : 10 = 150 cm.
T E R U G B L I K
LES 1
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Grootheid en meetinstrument
Schatten met bekende maten
Omrekenen
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.
V O L G E N D E L E S
Tijd en planning
Hoe laat moet je vertrekken om op tijd op je stage te zijn? Hoeveel uur werk je deze week? Volgende les reken je met tijd, en dat gaat net even anders dan met gewone getallen.
Je kan uitrekenen hoe lang iets duurt.
Je kan terugrekenen vanaf een tijd en een planning maken.
Volgende les: Grootheden en eenheden 2, les 2 van de serie.
Image credit: LessonUp