Gastheerschap (Horeca, bakkerij en recreatie vmbo), les 1: Uitleg

Een ober zet een gerecht neer bij een gast

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Gastheerschap

Examenstof horeca, bakkerij en recreatie vmbo · CSPE

1 / 30
suivant
Slide 1: Slide
newEditorHoreca, bakkerij en recreatieMiddelbare schoolvmbo b, k, g

Cette leçon contient 30 diapositives, avec quiz interactifs et diapositives de texte.

time-iconLa durée de la leçon est: 45 min
Signaler cette leçon

Introduction

Uitleg van module Gastheerschap (CSPE horeca, bakkerij en recreatie): bedrijfstypen en formule, kassa en prijs, gasten ontvangen en bedienen, schoonmaken, hygiëne en wetgeving. Voor BB, KB en GL; KB-stof staat in de dia's en notities.

Éléments de cette leçon

Een ober zet een gerecht neer bij een gast

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Gastheerschap

Examenstof horeca, bakkerij en recreatie vmbo · CSPE

Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: P/HBR/1 (1.1 tot en met 1.4). Image credit: Shixart1985 / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Wat ga je kunnen?

Ik kan gasten goed ontvangen en bedienen, prijzen en betalingen regelen en veilig en hygiënisch werken.

Cet élément n'a pas d'instructions

Wat doe je als gastheer of gastvrouw?

Verwachte woorden: gasten ontvangen, bestelling opnemen, afrekenen, serveren, afruimen, schoonmaken, hygiëne, klacht, reservering, kaart. Groepeer ze in de vijf delen van de les: bedrijf en formule, kassa en prijs, gasten, tafel en serveren, schoon en veilig. Dit is de module Gastheerschap van het CSPE (P/HBR/1). BB, KB en GL doen de les samen; KB-stof staat op een eigen dia of in de notes.

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Bedrijfstype en bedrijfsformule

  • Bedrijfstype: de soort zaak, zoals een bakkerij, restaurant of foodtruck.

  • Bedrijfsformule: hoe de zaak zich laat zien: naam, sfeer, aanbod en prijs.

  • Een formule past bij een doelgroep, bijvoorbeeld gezinnen of studenten.

  • Jij werkt volgens de formule: je kleding en je gedrag passen erbij.

Syllabus P/HBR/1.1.3.1 (BB: de vaktermen herkennen), 1.1.4.1 (KB en GL: herkennen en benoemen) en 1.1.1.1. Voorbeeld: een keten heeft overal dezelfde naam, inrichting en kaart. Dat is de bedrijfsformule. Veelgemaakte fout: bedrijfstype en bedrijfsformule door elkaar halen.

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Soorten bedrijven

  • Pop-up en foodtruck: tijdelijk of mobiel. Weinig vaste kosten, klein aanbod.

  • Take away: gasten nemen het mee. Weinig ruimte nodig, geen sfeer in de zaak.

  • Catering: eten op de plek van de klant. Veel plannen en vervoer.

  • Restaurant: gasten eten bij jou. Veel sfeer, maar hoge vaste kosten.

Syllabus P/HBR/1.1.3.2 (BB: herkennen), 1.1.4.2 (KB en GL: herkennen en benoemen, met voor- en nadelen). Ook genoemd: bakkerij en recreatiegelegenheid. De voor- en nadelen zijn gangbare kenmerken, geen vaste regels. Veelgemaakte fout: de nadelen van het ene type bij het andere type zetten.

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Doelen en vormen van bedrijfsvoering

  • Winst: je houdt geld over. Continuïteit: de zaak blijft bestaan.

  • MVO (maatschappelijk verantwoord ondernemen): zorg voor mens en milieu.

  • Veiligheid: gasten en collega's werken en eten veilig.

  • Alleen KB en GL: franchise, filiaalhouder, familiebedrijf, eenmanszaak en ZZP.

Syllabus P/HBR/1.1.1.2 en 1.1.2.2 (de vier bedrijfsdoelstellingen). Alleen KB en GL: 1.1.4.3, de vormen van bedrijfsvoering. Franchise: je gebruikt de naam en formule van een ander en betaalt daarvoor. Filiaalhouder: je leidt een vestiging van een grotere onderneming. Familiebedrijf: de familie is eigenaar en werkt mee. Eenmanszaak: één eigenaar, die zelf aansprakelijk is. ZZP: zelfstandige zonder personeel. Bij GL ook 1.1.2.3: de relatie tussen doelstelling en formule, bijvoorbeeld bij franchise en landelijke ketens.

Mila gebruikt de naam en formule van een keten en betaalt daarvoor. Wat is dit?

A

Franchise

B

Eenmanszaak

C

Familiebedrijf

D

Filiaalhouder

Syllabus P/HBR/1.1.4.3 (alleen KB en GL). Goed: franchise, je betaalt voor naam en formule. Verwachte fout: filiaalhouder, maar die leidt een vestiging van een grotere onderneming en betaalt niet voor de formule.

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Telefoon, balie en reservering

  • Neem de telefoon vriendelijk aan: noem je bedrijf en je naam.

  • Maak notities: naam, telefoonnummer, boodschap en datum.

  • Bij een reservering noteer je naam, datum, tijd en aantal personen.

  • Ga zorgvuldig om met persoonsgegevens: alleen gebruiken voor je werk.

Syllabus P/HBR/1.1.5.4 (telefoongesprek), 1.1.5.5 (baliegesprek), 1.1.5.7 (reservering vastleggen in een systeem) en 1.1.5.9 (persoonsgegevens). Persoonsgegevens zijn gegevens van een gast, zoals een naam of telefoonnummer. Houd ze veilig en deel ze niet. Veelgemaakte fout: een reservering zonder telefoonnummer of aantal personen vastleggen.

Betaalapparatuur bij een kassa

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Afrekenen en wisselgeld

  • Zet alles wat de gast krijgt op de rekening.

  • Contant: tel het wisselgeld op, van de rekening naar het gegeven bedrag.

  • Pinnen: laat de gast het bedrag controleren.

Syllabus P/HBR/1.1.5.1 tot en met 1.1.5.3 (registreren, betalingssystemen bedienen, wisselgeldschema toepassen). Voorbeeld: rekening 26,40 euro, de gast geeft 30 euro. Van 26,40 naar 27,00 is 0,60. Van 27,00 naar 30,00 is 3,00. Wisselgeld: 3,60 euro. Veelgemaakte fout: aftrekken met een rekenfout en het wisselgeld niet nogmaals natellen. Laat het gegeven biljet zichtbaar liggen tot het wisselgeld klaar is. Image credit: Syced / Wikimedia Commons, CC0

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Prijs en offerte

  • Kostprijs: wat een product jou kost aan inkoop, arbeid en overige kosten.

  • Kostprijs + winstopslag = prijs zonder btw. Plus btw = consumentenprijs.

  • Btw: 9% op eten en alcoholvrije dranken, 21% op alcohol.

  • Offerte: een prijsvoorstel. Vergelijk wat erin zit, niet alleen het totaal.

Syllabus P/HBR/1.1.6.1 (kostprijs berekenen, ook BB), 1.1.6.2 (consumentenprijs berekenen: alleen KB en GL), 1.1.7 (offertes vergelijken en opstellen; KB en GL stellen zelf een offerte op). Voorbeeld: kostprijs 3,50 euro plus winstopslag 1,50 euro is 5,00 euro. Btw 9% is 0,45 euro. Consumentenprijs: 5,45 euro. Bron btw-tarieven horeca: Belastingdienst en Rabobank (9% voor eten en alcoholvrije dranken in de horeca, 21% voor alcoholhoudende dranken). Veelgemaakte fout: de btw over de kostprijs rekenen in plaats van over de prijs zonder btw, of 9% en 21% verwisselen.

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Promotie en marketingmix

  • Buiten de zaak: flyer, advertentie, social media, proeverij.

  • Instore: prijskaartjes en een mooie presentatie van je producten.

  • Marketingmix: product, prijs, personeel, plaats, promotie en presentatie.

  • Kies de mix die past bij je doelgroep en formule.

Syllabus P/HBR/1.1.8 en 1.1.9 (promotie; BB herkent en assisteert, KB en GL zetten promotie op en voeren die uit) en 1.1.10 (de marketingmix, voor BB, KB en GL). Plaats: A-locatie, centrum of snelweg. Presentatie: inrichting, buffet, entree. Personeel: met of zonder opleiding, functies verdelen. Veelgemaakte fout: promotie en presentatie door elkaar halen.

Wat is het wisselgeld voor deze rekening, betaald met 50 euro?

A

24,60 euro

B

22,60 euro

C

23,60 euro

D

26,40 euro

Syllabus P/HBR/1.1.5.3. Uitwerking: 2 x 3,20 = 6,40. 2 x 3,00 = 6,00. 6,40 + 4,50 + 6,00 + 9,50 = 26,40. Wisselgeld: 50,00 min 26,40 = 23,60. Narekenen: 26,40 + 23,60 = 50,00. Verwachte fout: 26,40 als antwoord (de rekening zelf) of een rekenfout bij het aftrekken. Image credit: Eigen figuur

Vul in

De winstopslag komt bij de kostprijs. Daarna komt de btw erbij voor de consumentenprijs.

winstopslag
btw
offerte
marketingmix

Syllabus P/HBR/1.1.6.2 (alleen KB en GL). Volgorde: kostprijs, winstopslag, prijs zonder btw, btw, consumentenprijs. Verwachte fout: de btw eerder toevoegen dan de winstopslag.

Een receptiebalie in een hotel in Stockholm

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Gasten ontvangen

  • Groet elke gast met een glimlach en oogcontact.

  • Pas je manier van ontvangen aan op het bedrijf en de gast.

  • Leg de werkwijze kort uit, bijvoorbeeld bestellen aan de bar.

Syllabus P/HBR/1.2.1 (gasten ontvangen: gastgericht, sociaal en commercieel handelen, het verblijfsconcept overbrengen). Een café ontvangt anders dan een luxe restaurant. Let op consumentengedrag: een gast met haast wil snel geholpen worden, een gast die rustig rondkijkt wil advies. Veelgemaakte fout: iedere gast op dezelfde manier ontvangen. Image credit: JIP / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Plaatsen en adviseren

  • Pas de tafel aan op het gezelschap: schuif tafels aan elkaar of haal een stoel weg.

  • Kies een tafel die past: niet te klein, en geen grote tafel voor twee.

  • Geef uitleg en advies over de kaart. Vraag of iemand een allergie heeft.

  • Proactief: je ziet wat de gast nodig heeft, voordat de gast erom vraagt.

Syllabus P/HBR/1.2.2 (tafelopstelling aanpassen, gasten placeren, advies geven) en 1.2.4.3 (proactief handelen: gastvrijheid uitstralen). Bij een reservering kijk je ook naar de tijd: kies geen tafel die straks gereserveerd is. Veelgemaakte fout: een grote tafel voor een klein gezelschap geven terwijl er een gezelschap van zes wacht.

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Klachten en vertrek

  • Luister goed bij kritiek en toon begrip. Los het op binnen je handelingsruimte: wat jij zelf mag beslissen.

  • Kun je het niet oplossen? Schakel je leidinggevende in.

  • Leg klachten vast volgens de afspraak in het bedrijf.

  • Bij vertrek: rekening klaar, vraag naar de ervaring en breng de gast uit.

Syllabus P/HBR/1.2.3 (vertrek begeleiden: rekening, ervaring, kritiek, uitgeleide), 1.2.4.1 en 1.2.4.2 (klachten en gastenreacties) en 1.1.5.6 (klachtengesprek met registratie: alleen KB en GL). Bij uitgeleide hoort ook de registratie van aanwezigen volgens de voorschriften, bijvoorbeeld bij een evenement, en zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens. Voorbeeld handelingsruimte: je mag een koffie opnieuw inschenken, maar geen korting van 20 euro geven. Veelgemaakte fout: een klacht zelf oplossen die jouw ruimte te boven gaat.

Een gast kijkt zoekend rond met een leeg glas. Wat is proactief handelen?

A

Wachten tot de gast je roept

B

De rekening alvast brengen

C

Vragen of de gast nog iets wil drinken

D

De tafel van de gast afruimen

Syllabus P/HBR/1.2.4.3. Proactief: je ziet de behoefte en handelt, voordat de gast erom vraagt. Verwachte fout: wachten tot de gast iets zegt.

Gedekte tafels in een modern restaurant

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Zaal inrichten en couvert

  • Richt de zaal in naar het doel: vergadering, diner of feest.

  • Standaardcouvert: bord, vork links, mes rechts, glas rechts.

  • Dek extra bestek in bij het menu, van buiten naar binnen.

Syllabus P/HBR/1.2.5 (ruimte inrichten voor bijeenkomsten, tafels indekken met standaardcouvert en aanpassen aan menu en situatie). Het mes ligt met het snijvlak naar het bord, het glas staat rechtsboven. Bij een driegangenmenu leg je het bestek voor de eerste gang buiten, het bestek voor de volgende gangen daarbinnen. Bij een vergadering horen bijvoorbeeld tafels met stoelen en water. Veelgemaakte fout: mes en vork verwisselen. Image credit: Shixart1985 / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Kaart en bestelling

  • Een goede kaart is leesbaar, actueel en past bij de formule.

  • Menuleer: herhaal geen ingrediënt in het menu en wissel de bereiding af.

  • Neem de bestelling per gast op: eerst dranken, dan gerechten. Herhaal haar.

  • Bijverkoop: noem de dagaanbieding of stel iets extra's voor.

Syllabus P/HBR/1.2.6 (eisen aan een menu- en drankenkaart, regels van de menuleer) en 1.2.7 (bestellingen opnemen: volgorde, vastleggen, controleren, doorgeven aan keuken, office of bar, bijverkoop). Relevante gegevens: tafelnummer, wie wat bestelt, bijzonderheden zoals gaarheid of een allergie. Handgeschreven of digitaal, steeds controleren. Veelgemaakte fout: de bestelling niet herhalen en daardoor een verkeerd gerecht bezorgen.

Een elektrisch warmhoudapparaat voor warme gerechten

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Serveren en debarrasseren

  • Gebruik een dienblad of plateau. Pak hete borden met een diendoek.

  • Een rechaud of chafing dish houdt gerechten warm.

  • Debarrasseren: ruim af als alle gasten klaar zijn.

Syllabus P/HBR/1.2.8 (draag- en serveermethoden en apparatuur: rechaud, chafing dish, dienblad, plateau, gueridon, serveerbestek) en 1.2.9 (debarrasseren: bepalen wanneer en hoe, volgens de afgesproken procedure). Een gueridon is een rolwagentje of bijzettafel naast de tafel. Volg altijd de werkwijze van het bedrijf voor de draagmethode en de volgorde van serveren. Veelgemaakte fout: borden afruimen terwijl een gast nog eet. Image credit: Pohled 111 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Vul in

Bij een standaardcouvert ligt de vork links en het mes rechts van het bord.

vork
mes
lepel
glas

Syllabus P/HBR/1.2.5.2. Standaardcouvert: vork links, mes rechts. Verwachte fout: de lepel of het glas kiezen.

Een waarschuwingsbord voor een natte vloer en schoonmaakspullen

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Mastiek en schoonmaken

  • Mastiek: de zaal klaarmaken voor de gasten.

  • Eerst stof afnemen, dan stofzuigen of vegen.

  • Vul menage (peper en zout), glas en linnen aan.

  • Til met een rechte rug. Scheid afval en spaar energie.

Syllabus P/HBR/1.3.2.1 (mastiek maken: schoonmaken, menage, glaswerk en linnen aanvullen, tafels en stoelen stofvrij maken, controleren, defecten signaleren en rapporteren) en bijlage 1.2 en 1.3 (juiste werkhouding en tillen, afval scheiden, hergebruik en energiebesparing). Defecten, zoals een wiebelende stoel, meld je aan de leidinggevende. Veelgemaakte fout: eerst stofzuigen en daarna het stof van de tafels vegen, zodat het stof terugvalt. Image credit: Nesnad / Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Een espressoapparaat in een café

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Middelen en apparatuur

  • Lees het etiket en let op de waarschuwingssymbolen.

  • Eerst reinigen, dan desinfecteren: ziektekiemen doden.

  • Haal de stekker eruit voor het schoonmaken. Houd water en stroom uit elkaar.

Syllabus P/HBR/1.3.1.2 (reinigingsmiddelen correct gebruiken: instructies, symbolen, desinfecteren, milieubelasting, veilig opslaan; BB en KB), 1.3.1.3 (dagelijks onderhoud van apparatuur zoals koffie- en espressoapparaat, waterkoker, kassa, ijsblokjesmachine, chafing dish; BB en KB) en bijlage 1.2 (combinatie van water en elektriciteit). Meng nooit verschillende middelen en bewaar ze afgesloten in de originele verpakking, apart van eten. Volg altijd de instructie van het apparaat. Veelgemaakte fout: een apparaat schoonmaken terwijl de stekker er nog in zit. Image credit: MichalPL / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Hygiëne en wetgeving

  • Arbowet: veilig en gezond werken. Warenwet: veilig voedsel.

  • HACCP: een plan om gevaren bij voedsel te vinden en te beheersen.

  • Hygiëne gaat over jezelf (handen, kleding), de zaak en het voedsel.

  • Er zijn 14 allergenen, zoals melk, ei en noten. Gasten mogen erom vragen.

Syllabus bijlage 1.1, 1.4, 1.5 en 1.6 (Arbowet en Warenwet en de controle daarop, hygiëne, HACCP, allergenenwetgeving). De Warenwet wordt gecontroleerd door de NVWA, de Arbowet door de Nederlandse Arbeidsinspectie. Bron allergenen: KHN en NVWA: horeca moet gasten op verzoek informatie geven over de 14 allergenen, ook bij niet-voorverpakt eten. Bij een allergievraag vraag je de keuken om de juiste informatie en gok je niet. Veelgemaakte fout: zeggen dat er vast geen allergeen in zit.

Bitterballen met mosterd op een bord in een café

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Dranken, snacks en gedrag

  • Alcohol schenk je alleen aan gasten van 18 jaar of ouder.

  • Plan snacks: eerst wat langer duurt, dan koud (kaas, worst).

  • Sociale hygiëne in gevaar (overlast, ruzie)? Meld het je leidinggevende.

Syllabus P/HBR/1.4.2 (dranken schenken, kennis van alcoholhoudende dranken, snacks serveergereed maken en de bereidingsvolgorde plannen) en 1.4.3 (sociale hygiëne signaleren en melden). Bron leeftijdsgrens: Rijksoverheid (Alcoholwet: geen alcohol verkopen aan jongeren onder 18); in de horeca schenk je ook niet aan iemand die zichtbaar dronken is. Sociale hygiëne gaat over gedrag dat het verblijf van gasten verstoort. Veelgemaakte fout: zelf ingrijpen bij een ruzie in plaats van de leidinggevende te halen. Image credit: Andy Li / Wikimedia Commons, CC0

Je gaat het koffieapparaat schoonmaken. Wat doe je eerst?

A

De stekker uit het stopcontact halen

B

Het apparaat onder de kraan zetten

C

Een sterk middel in het apparaat gieten

D

Het apparaat aan laten staan om te spoelen

Syllabus P/HBR/1.3.1.3 en bijlage 1.2 (water en elektriciteit niet combineren). Goed: stekker eruit en de instructie volgen. Verwachte fout: het apparaat nat schoonmaken terwijl het onder stroom staat.

Welk deel vond je het lastigst?

1

Bedrijf, prijs en offerte

2

Gasten ontvangen en klachten

3

Tafel, kaart en serveren

4

Schoonmaken, hygiëne en wet

Gebruik de uitkomst om te kiezen welk deel je nog een keer oefent met de examentraining.

Wat ga jij nog herhalen voor het CSPE?

Verwacht: een onderdeel plus een reden. Vraag door naar hoe de leerling dat gaat doen.

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Begrippen (1/2)

  • Bedrijfsformule: Hoe een zaak zich laat zien: naam, sfeer, aanbod, prijs.

  • Kostprijs: Wat een product de zaak kost.

  • Consumentenprijs: De prijs voor de gast, met winst en btw.

  • Marketingmix: Product, prijs, personeel, plaats, promotie, presentatie.

  • Handelingsruimte: Wat jij zelf mag beslissen.

Cet élément n'a pas d'instructions

GASTHEERSCHAP · 1.1-1.4

Begrippen (2/2)

  • Proactief: Handelen voordat de gast erom vraagt.

  • Mastiek: De zaal klaarmaken voor de gasten.

  • Debarrasseren: Borden en glazen van de tafel halen.

  • HACCP: Een plan om gevaren bij voedsel te beheersen.

  • Sociale hygiëne: Prettig en veilig gedrag van gasten onderling.

Cet élément n'a pas d'instructions