Science leren les 1

• New lesson editor
• HBO

Science leren

Opdracht 2

Vakdidactiek binask flex 25-26

Welkom terug!

• Hoe gaat het met je? Deel je eigen weerbericht in de chat.

• Heb je een vraag die voor iedereen belangrijk is of wil je iets plenair delen? Steek dan je digitale handje op.

  • Aan het einde van deze bijeenkomst is er ook ruimte voor individuele vragen

Terugblik Opdracht practicumdidactiek

Hoe heb je je handelen als vakdidacticus t.a.v. het toepassen van practica in je lessen aangepast zodat je leerlingen/studenten nòg meer effectief, activerend en motiverend leren?

Wat is vakdidactiek?

• (Vak)didactiek gaat over het leren van leerlingen en studenten.

• Centraal bij vakdidactiek staan de vragen:

  • Hoe kan ik mijn handelen als (vak)didacticus (voor de vakken biologie, natuurkunde en/of scheikunde) aanpassen zodat mijn leerlingen/studenten nòg meer effectief, activerend en motiverend dit vak leren? 

  • Hoe kan ik mij handelen zo aanpassen dat ik (voor mijn schoolvak) steeds vaker de hoofden en harten van leerlingen raak?

• Aanvullende vragen daarbij zijn bijvoorbeeld:

  • Hoe kan ik voor mijn leerlingen duidelijk maken wat de relevantie is van de leerstof voor werk en vervolgonderwijs?

  • Hoe kan ik als leraar de vakinhoud leerbaar maken voor mijn leerlingen, in afstemming met zijn collega's en passend bij het onderwijskundige beleid van zijn school?

  • Hoe ontwerp ik (samen met mijn collega's) het onderwijs, voer ik dit uit, evalueer ik dit en herontwerp ik mijn onderwijs zodat ik als vakdidacticus steeds vaker de hoofden en de harten van mijn leerlingen raak en de leerresultaten van mijn leerlingen aantoonbaar steeds beter zijn?  

Vanaf schooljaar 26-27:

5 Leeruitkomstgebieden:

1. pedagogisch handelen

2. vakdidactisch handelen

3. Onderzoekend handelen

4. Professionele identiteit

5. Vak

Handelen = onderwijs ontwerpen, uitvoeren, evalueren/effect onderzoeken en door-ontwikkelen

Opdracht 2: Science leren

Activerend, effectief en motiverend onderwijs

• Brainstorm: (zie volgende slides)

  • waar denk je aan bij activerend, effectief en motiverend onderwijs voor alle leerlingen?

  • tegen welke leerproblemen lopen leerlingen (en jij) aan?

Brainstorm: waar denk je aan bij activerend, effectief en motiverend onderwijs voor alle leerlingen?

tegen welke leermoeilijkheden lopen jouw leerlingen (en jij) aan als het gaat om science leren?

Voor de vakantie was het verzoek aan jullie om alert te zijn op denkfouten van leerlingen:

• Je hebt een analyse gemaakt van leerlingwerk van één of meer toetsen 

• Welke vragen hebben de leerlingen onvolledig of onjuist beantwoord en hoe komt dat denk je? 

• Maak een lijstje van een aantal 'denkfouten' van je leerlingen.  

Wat zijn veelvoorkomende denkfouten?

• Breng de denkfouten van leerlingen onder in categorieën. Gebruik in ieder geval de volgende categorieën: 

  • onvolledig

  • pré- of misconcept (onjuist denkbeeld over een bepaald begrip)

  • taal- of rekenfout 

  • anders, nl...  

antwoord was onvolledig

pré- of misconcept

taal- of rekenfout

anders, nl...

Noem concrete voorbeelden van 'denkfouten' van leerlingen die je tegenkomt

Waarom maken leerlingen deze denkfouten?

• Kies één of meer voorbeelden uit de kolom pré- of misconcepten

• Wat kan er ten grondslag liggen aan de denkfout die deze leerling(en) maken?

• chatrooms, homogene groepen, 3 (2-4) personen

Pauze

Denkfouten zijn vaak pré- of misconcepten

• Veel 'denkfouten' zijn onjuiste ideeën of onvolledige ideeën

  • misconcepten of préconcepten

• Iedereen heeft pré of misconcepten

• Er zijn veel verschillende initiatieven (geweest) om veelvoorkomende préconcepten voor scienceconcepten te verzamelen:

Kennisbank leerlingdenkbeelden, preconcepten, misconcepten in de biologie

Kennisbank Natuurkunde Update 21 januari 2011

Kennisbank Scheikunde

Expertisenetwerk Bèta Onderwijs | Kennisbanken

nvon.nl/diagnostischevragen#

Voorkomen van denkfouten of aanleren beter begrip

Als vakdidacticus probeer je leerlingen de begrippen zo goed mogelijk aan te leren en ben je alert op het maken van denkfouten die leerlingen maken.

Vakdidactische vaardigheden:

• signaleren en zichtbaar maken van denkfouten

• weet hebben van veelvoorkomende denkfouten èn voorkomen van denkfouten

• leerlingen ondersteunen bij het aanleren van beter begrip

Er zijn een aantal werkvormen die hierbij ondersteunend kunnen zijn (zie volgende dia's)

Interventie: gebruik meerdere modellen

standaard denkvraag:

Wat klopt er wel en wat klopt er niet aan deze figuren?

Slide tekst

Interventie: gebruik concept cartoons

interventie: maak gebruik van diagnostische vragen

nvon.nl/diagnostischevragen#

Tip: Demopracticum

Wanneer brandt het lampje?

Mogelijke interventies op een rij, welke gebruik jij?

-meer modellen naast elkaar gebruiken

-conceptcartoon inzetten 

-diagnostische (meerkeuze)vraag stellen 

-(her)kennen en benoemen van preconcepten of misconcepten in leerlinguitspraken 

-organiseren van situaties met een cognitief conflict 

-expliciet vragen naar ideeën of voorspellingen vóór uitleg of experiment 

-Leerlingen conclusies laten trekken en deze vergelijken met eerdere verwachtigen 

-gebruiken visualisaties ter ondersteuning van het begrip 

-Laat leerlingen zelf visualisaties maken of aanpassen

Bronnen bij de module vakdidactiek binask 2025-2026.docx inspelen op misconcepten voor beter begripH 7 

Ontwerp één of meerdere leeractiviteiten om de préconcepten aan te vullen

chatrooms

zelfde groepen als net

Deelopdracht 1: Herken pré-of misconcepten, ontwerp passende leeractiviteiten om deze weg te nemen en voer deze uit

Opdracht Science leren -effectief, activerend en motiverend onderwijsontwerpen.docx

Planning en organisatie opdracht 2 Science leren

• Opdrachtboekje Science leren en

• Module wijzer (zie elo)

De komende 5 weken ga je in je rol van vakdidacticus experimenteren met het toepassen van enkele vakdidactische theoriëen, zodat je steeds meer alert kunt worden op het voorkomen van misconcepten bij je leerlingen en het aanleren van juiste vak-begrippen.

week 1: pré en misconcepten

week 2: visualiseren

week 3 en 4: in ontwikkeling

week 5, 31 maart: deel je mooiste activerende werkvormen (fysiek)

Voor volgende week…

• Deel je leeractiviteit waarmee je een misconcept weerlegt en/of een meer volledig begrip van het concept stimuleert (zie Opdracht Science leren -effectief, activerend en motiverend onderwijsontwerpen.docx deelopdracht 1)

• Verzamel 3 tot 5 voorbeelden van manieren waarop jij de lesstof visualiseert (zie volgende dia / zie deelopdracht 2)

• over 2 weken: neem filmmateriaal mee van jezelf in je rol van vakdidacticus (circa 10 minuten - bv. als je een instructie geeft)

Science leren: visualiseren

Neem zo mogelijk voorbeelden mee waarin je laat zien hoe je…

• Doelgerichte visualisaties gebruikt ter ondersteuning van begrip. 

• Uitlegt wat een model wel en niet laat zien en hoe het model verschilt met de werkelijkheid.

• Gesproken uitleg expliciet verbindt aan wat er visueel te zien is.

• Leerlingen zelf visualisaties laat maken of visualisaties laat aanpassen

zie Opdracht Science leren -effectief, activerend en motiverend onderwijsontwerpen.docx Bijlage 1 vakdidactisch lesobservatieformulier

Terugblik en vooruitblik

• Vandaag

  • herkennen van préconcepten en het

  • aanleren van een meer volledig vakconcept

• volgende week: aandacht voor visualisaties in je lessen om denkfouten te voorkomen

• Vragen?

Omgaan met fouten

• Fouten maken, iets nog niet weten of iets niet kunnen, is héél belangrijk en ook héél beladen.

• Wanneer deed jij voor het laatst iets ‘fout’ voor de klas?

• Wat zeg jij tegen je leerlingen als het gaat om ‘fouten’ maken?

• Wanneer deed jij voor het laatst iets ‘fout’ voor de klas

• Wat zeg jij tegen je leerlingen als het gaat om ‘fouten’ maken?

Enkele quotes….