Passé composé herhalen
Passé composé herhalen
Open met het doel van de les: leerlingen kennen de vorm al, maar gaan opnieuw scherp kijken wanneer je avoir gebruikt en wanneer être, gekoppeld aan herkenbare context uit unité 1 van Libre Service 3 vwo.
Leerdoel
Ik kan de passé composé correct vormen met avoir en être en uitleggen wanneer ik welk hulpwerkwoord gebruik.
This item has no instructions
Waar denk je aan bij de passé composé?
Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: verleden tijd, avoir, être, allé, acheté, hulpwerkwoord, voltooid deelwoord.
Wat is de passé composé?
De passé composé gebruik je voor een handeling die in het verleden is afgerond
Je vormt de tijd met een hulpwerkwoord + een voltooid deelwoord
Hulpwerkwoord = avoir of être
Voorbeeld: J'ai acheté du pain.
Voorbeeld: Je suis allé au supermarché.
Benadruk dat het in deze les om herkenning en correcte vorming gaat, niet om alle verschillen met imparfait.
De basisvorm met avoir
Bij veel werkwoorden gebruik je avoir.
Vorm:
onderwerp + avoir in de tegenwoordige tijd + voltooid deelwoord
Voorbeelden:
J'ai acheté une baguette.
Nous avons choisi des fruits.
Ils ont pris un panier.
Laat eventueel nog één extra voorbeeld uit de klas komen met een bekend werkwoord als manger, acheter of prendre.
Vormen van avoir. Kennen we uit het hoofd!
j'ai
tu as
il / elle / on a
nous avons
vous avez
ils / elles ont
Wijs op de apostrof bij j'ai. Laat leerlingen de rij hardop meelezen om de vorm te automatiseren.
Avoir bij acties en bezit
Vaak bij handelingen zoals kopen, nemen, kiezen
Het accent ligt op wat iemand heeft gedaan
Voorbeeld: Elle a acheté du fromage.
Vermijd hier een te brede grammaticale uitleg; de vuistregel is voldoende: de meeste werkwoorden nemen avoir.
Het voltooid deelwoord
Regelmatige -er-werkwoorden: -é → acheter → acheté
Regelmatige -ir-werkwoorden: -i → finir → fini
Regelmatige -re-werkwoorden: -u → vendre → vendu
Sommige vormen moet je apart leren: prendre → pris
Noem dat de spelling van het voltooid deelwoord vast blijft bij avoir in de basisvoorbeelden die hier centraal staan.
Welk hulpwerkwoord gebruik je meestal in de passé composé?
être
avoir
aller
faire
Sluit aan bij de slides over de basisregel: de meeste werkwoorden vormen de passé composé met avoir.
De basisvorm met être
Een kleinere groep werkwoorden gebruikt être.
Vorm:
onderwerp + être in de tegenwoordige tijd + voltooid deelwoord
Voorbeelden:
Je suis allé au magasin.
Elle est arrivée à la boulangerie.
Leg uit dat deze werkwoorden vaak te maken hebben met verplaatsing of verandering van plaats, passend bij het thema van unité 1.
Vormen van être (kennen we ook uit het hoofd!)
je suis
tu es
il / elle / on est
nous sommes
vous êtes
ils / elles sont
Laat leerlingen vooral goed letten op sommes, êtes en sont; daar ontstaan vaak fouten.
Werkwoorden met être
Vaak werkwoorden van beweging of aankomst / vertrek
Bijvoorbeeld: aller, arriver, entrer, partir, rentrer
Voorbeeld: Nous sommes rentrés tard.
être- huis!!
Noem alleen herkenbare voorbeelden die passen bij het niveau en de lesfocus; geen volledige uitgebreide lijst als die niet in het boek centraal staat.
Accord met être (beetje anders!)
Bij être past het voltooid deelwoord zich aan aan het onderwerp.
mannelijk enkelvoud: allé
vrouwelijk enkelvoud: allée
mannelijk meervoud: allés
vrouwelijk meervoud: allées
Dit is een kernverschil met avoir. Houd het eenvoudig en focus op zichtbare spelling, niet op uitspraak.
Welke zin is correct met être én accord?
Elle est allé au magasin.
Elle a allée au magasin.
Elle est allée au magasin.
Elle a allé au magasin.
Toetst tegelijk keuze van hulpwerkwoord en accord bij een vrouwelijk onderwerp.
Waarom verandert allée, maar acheté meestal niet?
Bespreek dat leerlingen moeten noemen: bij être hoort accord met het onderwerp; je let op mannelijk/vrouwelijk en enkelvoud/meervoud; daarom krijg je bijvoorbeeld allé, allée, allés, allées.
Avoir of être?
De meeste werkwoorden vormen de passé composé met avoir
Een kleinere groep werkwoorden gebruikt être
Bij être komt ook accord van het voltooid deelwoord
Kies dus eerst het juiste hulpwerkwoord, daarna de juiste vorm
Maak hier het overzicht expliciet: keuze van hulpwerkwoord is stap 1; correcte vorm en eventueel accord is stap 2.
Twee patronen naast elkaar
J'ai acheté des tomates.
Tu as pris du lait.
Ils ont choisi un dessert.
Met être
Je suis allé au marché.
Elle est entrée dans le magasin.
Nous sommes rentrés à midi.
Met avoir
Gebruik deze vergelijking om leerlingen visueel te laten zien dat de structuur gelijk is, behalve het hulpwerkwoord en de accord bij être.
Passé composé in context
Nous sommes allés à la boulangerie.
Nous avons acheté du pain.
Eerst gaan met être, daarna kopen met avoir
Deze slide brengt de grammatica terug naar betekenis: in één mini-context zien leerlingen waarom beide hulpwerkwoorden naast elkaar voorkomen.
Stappenplan
Kies het werkwoord
Bepaal of het met avoir of être gaat
Vervoeg het hulpwerkwoord in de tegenwoordige tijd
Voeg het juiste voltooid deelwoord toe
Controleer bij être de accord
Gebruik dit als samenvattend procedé dat leerlingen kunnen toepassen bij zinnen uit unité 1.
In welke volgorde werk je het best?
deelwoord, onderwerp, accord
werkwoord, hulpwerkwoord, accord
hulpwerkwoord, accord, onderwerp
werkwoord, hulpwerkwoord, deelwoord
Gebaseerd op het stappenplan: kies eerst het werkwoord, bepaal dan avoir/être, vervoeg het hulpwerkwoord, voeg het voltooid deelwoord toe en controleer bij être de accord.
Wat snap je nu beter over avoir en être?
This item has no instructions
Welk onderdeel vond jij het lastigst vandaag?
This item has no instructions
Wat ga jij onthouden voor de volgende oefening?
This item has no instructions
Begrippenlijst
passé composé - een Franse verleden tijd voor afgeronde handelingen
hulpwerkwoord - werkwoord dat helpt om een tijd te vormen
avoir - hulpwerkwoord dat je bij de meeste werkwoorden gebruikt
être - hulpwerkwoord dat je bij een kleinere groep werkwoorden gebruikt
voltooid deelwoord - vorm van het werkwoord die samen met het hulpwerkwoord de passé composé maakt
accord - aanpassing van het voltooid deelwoord aan geslacht en getal
onderwerp - degene of datgene dat de handeling uitvoert
This item has no instructions