Opzet & Schuld
Annemarie Steenbergen & Rens Louwerse
8 februari 2023
Opzet & Schuld
Annemarie Steenbergen & Rens Louwerse
8 februari 2023
Casus A
Situatie
Kevin is boos op zijn werkgever en steekt ’s avonds een stapel kartonnen dozen in brand in de opslagruimte van het bedrijf. Kevin weet dat de ruimte slecht geventileerd is en dat het vuur zich snel kan verspreiden naar het pand.
Kevin verklaart later:
“Ik wilde het gebouw niet in brand zetten, maar ik wist dat het vuur zich kon uitbreiden. Dat nam ik voor lief.”
Het vuur slaat over naar het pand en veroorzaakt grote schade.
8 februari 2023
5
Casus B
Situatie
Kevin is aan het opruimen in dezelfde opslagruimte en besluit kartonnen dozen te verbranden om ruimte te maken. Hij doet dit met een aansteker, zonder na te denken over de ventilatie in de ruimte. Kevin gaat ervan uit dat het vuur vanzelf zal doven.
Het vuur slaat over naar het pand en veroorzaakt grote schade.
Kevin verklaart later:
“Ik dacht niet dat het zo uit de hand kon lopen. Ik ging ervan uit dat het wel veilig was.”
8 februari 2023
5
Wat is het verschil tussen casus a en casus b?
Verschil tussen casus A en B
Casus A - (voorwaardelijk) opzet
“Ik wilde het gebouw niet in brand zetten, maar ik wist dat het vuur zich kon uitbreiden. Dat nam ik voor lief.”
Casus B - (bewuste) schuld
“Ik dacht niet dat het zo uit de hand kon lopen. Ik ging ervan uit dat het wel veilig was.”
8 februari 2023
6
Verschil opzet & schuld
In Nederland kennen we opzet en schuld.
Een misdrijf heeft altijd of opzet of schuld.
Beide zeggen iets over de intentie van de verdachte (Wat wilde de verdachte precies doen/Waar dacht de verdachte precies over na?)
We kennen de volgende onderdelen. Deze staan in volgorde van meest, naar minste intentie.
Oogmerk
Noodzakelijkheidsbewustzijn
Voorwaardelijk opzet
Bewuste schuld
Onbewuste schuld
8 februari 2023
7
Wat denk jij?
Opzet
Schuld
De verdachte weet dat er een risico is en accepteert dat dit risico werkelijkheid kan worden.
De verdachte ziet het risico, maar denkt dat het wel goed zal aflopen.
De verdachte denkt niet na over mogelijke gevolgen, terwijl hij dat wel had moeten doen.
De verdachte wil dat het strafbare gevolg intreedt.
Opzet
Oogmerk
''Ik wist wat ik deed en ik wilde dit ook doen''
Je bent dus alleen strafbaar als je wist wat je deed en je dit ook hebt gedaan
8 februari 2023
10
Opzet
Noodzakelijkheidsbewustzijn
''Ik wilde het niet, maar ik wist wel dat het zou gebeuren''
Het is niet je doel, maar wel een bijkomstigheid waarvan je weet dat dat ook gaat gebeuren
Voorbeeld
Een kapitein van een schip verkeert in ernstige financiële problemen.
Hij weet dat hij alleen een grote uitkering van de verzekering kan krijgen als zijn schip verloren gaat.
De kapitein steekt daarom ’s nachts opzettelijk zijn schip in brand om de verzekeringsuitkering te innen.
Hij weet dat zijn bemanning zich op dat moment onderdeks bevindt en dat zij niet meer kunnen ontsnappen.
De kapitein wil niet dat zijn bemanning overlijdt. Zijn doel is het verkrijgen van geld.
Hij weet echter zeker dat door het in brand steken van het schip de bemanning zal omkomen.
8 februari 2023
10
Opzet
Voorwaardelijk opzet
“Ik wilde het gevolg niet, maar ik wist dat er een aanmerkelijke kans was dat het gevolg zou gebeuren en ik heb die kans aanvaard.”
Of simpel gezegd: “Ik wist dat er een kans was dat het fout kon gaan, maar ik deed het toch.”
Voorbeeld: ECLI:NL:GHARL:2023:10468, Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 21-003327-23
8 februari 2023
10
Opdracht
We hebben nu de drie verschillende vormen van opzet gezien.
Opdracht: Ga in groepjes van 2/3 samenzitten en schrijf in eigen woorden op wat elke vorm van opzet betekent. Schrijf bij elke vorm van opzet één casus waarin de opzetvorm terugkomt.
Duur: 10/15 minuten
Hierna: Klassikaal casussen bespreken waarbij mede studenten moeten aangeven van welke vorm van opzet sprake is.
8 februari 2023
11
Schuld
Bewuste schuld
De verdachte ziet het risico, maar onderschat het en vertrouwt erop dat het goed zal gaan.
“Ik wist dat het fout kon gaan, maar ik dacht dat het niet zou gebeuren.”
Voorbeeld:
Iemand rijdt veel te hard door een woonwijk. Hij weet dat dit gevaarlijk is, maar denkt: “Het is laat, er loopt toch niemand.” Vervolgens rijdt de verdachte iemand aan.
De verdachte heeft het risico gezien, maar is er te lichtvaardig/te makkelijk vanuit gegaan dat het risico wel meevalt.
8 februari 2023
11
Schuld
Onbewuste schuld
De verdachte ziet het risico niet, maar had dit wel moeten zien.
“Ik heb er niet bij stilgestaan, maar dat had ik wel moeten doen.”
Voorbeeld:
Iemand rijdt met versleten banden in de regen, zonder te controleren of dit gevaarlijk is. Vervolgens maakt de verdachte een ongeluk.
De verdachte heeft het risico niet gezien, maar het valt hem wel te verwijten. De verdachte is namelijk verantwoordelijk.
8 februari 2023
11
Opdracht
Porsche-arrest
Zoek het volgende arrest op, op rechtspraak.nl
ECLI:NL:HR:1996:ZD0139, voorheen LJN ZD0139, Hoge Raad, 102.826
Lees rechtsoverweging 5.
Beantwoord de volgende vragen
Is hier sprake van opzet of schuld?
Waarom is er wel/geen sprake van opzet?
Wat valt je verder nog op?
Wat vind jij van de uitspraak van de rechter?
8 februari 2023
11