Europa: een werelddeel vol contrasten

• New lesson editor
• W.O.
• Lager onderwijs
• Leerjaar 6

Europa: een werelddeel met veel contrasten

Open met het idee dat Europa niet éénvormig is: het heeft duidelijke grenzen, veel water, een grillige kust en heel verschillende landschappen.

Wat leer je vandaag?

• Ik kan de grens van Europa met Azië en Afrika met behulp van de atlas op een blinde kaart aanduiden.

• Ik kan de kaart over het reliëf en water in Europa gebruiken.

• Ik kan de natuurlijke grens van Europa met Azië en Afrika op een blinde kaart aanduiden

• Ik kan eilanden, gebergtes en rivieren op een blinde kaart aanduiden.

Welk woord past voor jou bij Europa?

Gebruik de woordwolk als start: laat leerlingen kort toelichten waarom ze dat woord kozen. Verwachte thema’s: landen, zee, reizen, verschillen, kust, bergen.

Europa als werelddeel

• Een werelddeel = een zeer grote landmassa, inclusief omringende eilanden

• Het ligt ten westen van Azië.

• In het zuiden ligt Afrika, met de Middellandse Zee ertussen.

• Europa lijkt op een groot schiereiland met veel uitstulpingen.

Leg uit dat Europa geografisch deel uitmaakt van de grote landmassa Eurazië, maar toch als apart werelddeel wordt gezien.

Welke werelddeel wordt hier aangeduid?

A

Europa

B

Azië

C

Afrika

D

Noord-Amerika

Welke werelddeel wordt hier aangeduid?

A

Europa

B

Azië

C

Afrika

D

Noord-Amerika

Welke werelddeel wordt hier aangeduid?

A

Europa

B

Azië

C

Afrika

D

Noord-Amerika

Welke werelddeel wordt hier aangeduid?

A

Europa

B

Azië

C

Afrika

D

Noord-Amerika

Welk werelddeel wordt hier aangeduid?

Waarvan komt de naam "Europa"?

Heel lang geleden was er een mooie prinses die door de Griekse oppergod Zeus, vermomd als een stier, werd ontvoerd. Haar naam was Europa... Dit is een oud Grieks verhaal (mythe). Of komt de naam van een plaats en rivier in het Oude Griekenland, wat meer aannemelijk is?

Werkboek invullen p.32 besluit: De grens tussen Europa, Azië en Afrika ...

Atlas p. 28-29 en 30-31

• Namen op grenslijn

• Grens met Azië en Afrika (rode stift)

De grens met Azië

• De grens met Azië is niet overal een zee.

• Daarom spreken we af waar de grens loopt.

• Namen op die grens zijn belangrijk om Europa af te bakenen.

Benadruk dat grenzen van werelddelen soms natuurlijke grenzen zijn en soms afspraken die mensen maken.

Zo loopt de grens met Azië

• Oeralgebergte

• Oeralrivier

• Kaspische Zee

• Kaukasus (gebergte)

• Zwarte Zee

• Bosporus (smalle zeestraat)

Niet elke kaart gebruikt exact dezelfde lijn bij de Kaukasus. Houd het op hoofdlijnen eenvoudig en kaartgericht voor deze leeftijdsgroep.

Wat wordt hier aangeduid?

A

Oeralgebergte

B

Oeralrivier

C

Kaspische Zee

D

Zwarte Zee

Wat wordt hier aangeduid?

A

Oeralgebergte

B

Oeralrivier

C

Kaspische Zee

D

Zwarte Zee

Wat wordt hier aangeduid?

A

Oeralgebergte

B

Oeralrivier

C

Kaspische Zee

D

Zwarte Zee

De grens met Afrika

• Tussen Europa en Afrika ligt de Middellandse Zee.

• Bij Spanje en Marokko ligt de Straat van Gibraltar.

• Daar liggen Europa en Afrika dicht bij elkaar.

Koppel dit aan het idee van contact tussen werelddelen: zee scheidt, maar verbindt ook.

Zo loopt de grens met Afrika

• Middellandse Zee

• Straat van Gibraltar

• Atlantische Oceaan

Niet elke kaart gebruikt exact dezelfde lijn bij de Kaukasus. Houd het op hoofdlijnen eenvoudig en kaartgericht voor deze leeftijdsgroep.

Wat wordt hier aangeduid?

A

Middellandse Zee

B

Straat van Gibraltar

C

Atlantische Oceaan

D

Bosporus

Wat wordt hier aangeduid?

A

Middellandse Zee

B

Straat van Gibraltar

C

Atlantische Oceaan

D

Bosporus

Grenzen van Europa samengevat

Europa wordt begrensd door natuurlijke elementen:

• in het oosten: gebergten, rivieren en zeeën

• in het zuiden: vooral de Middellandse Zee

• in het westen en noorden: grote zeeën en oceaan

Laat leerlingen zien dat water een grote rol speelt in het afbakenen van Europa.

Besluit

De grens tussen Europa, Azië en Afrika is een natuurlijke grens. De grens met Azië in het oosten volgt het Oeralgebergte en de Oeralrivier. Tussen de KaspischeZee en de ZwarteZee volgt de grens het Kaukasus gebergte. In het zuiden loopt de grens door de smalle zeestraat, de Bosporus in Turkije. De grens met Afrika loopt dwars door de Middellandse Zee en de Straat van Gibraltar tot aan de Atlantische Oceaan.

natuurlijke

Oeral

Oeral

Kaspische

Zwarte

Kaukasus

Bosporus

Middellandse

Gibraltar

Atlantische

Welke zee ligt tussen Europa en Afrika?

A

Noordzee

B

Middellandse Zee

C

Zwarte Zee

D

Oostzee

Toetst de kern uit de eerste subtopic over ligging en grenzen.

Vul de tekst aan

Europa ligt ten westen van Azië. In het zuiden ligt Afrika met de Middellandse Zee ertussen. In het oosten loopt de grens onder andere langs het Oeralgebergte en de Zwarte Zee.

Azië

Middellandse Zee

Oeralgebergte

Noordzee

Atlantische Oceaan

Nijl

Alpen

Alle begrippen kwamen letterlijk of bijna letterlijk voor in de vorige slides.

Europa en het water

• Europa heeft veel zeeën rond zich heen.

• Water dringt diep het land binnen.

• Daardoor wonen veel mensen dicht bij de kust of aan een zee.

Je hoeft nog niet in te gaan op havens of economie; focus op de vorm van Europa en de rol van water in het landschap.

Een lange en grillige kust

Hier ligt de kern van het contrast: Europa heeft niet één soort kust. De vorm van de kust bepaalt mee hoe mensen er leven en reizen.

Zandkust

• Een zandkust heeft stranden en vaak duinen.

• De kust is meestal laag en breed.

• Zulke kusten kennen we ook bij ons.

Laat leerlingen het herkenbare voorbeeld gebruiken: de Belgische of Nederlandse kust.

Klifkust

• Een klifkust bestaat uit steile rotswanden.

• Tussen Frankrijk en Engeland vind je witte krijtrotsen.

• Zo'n kust is ruwer en spectaculairder dan een zandkust.

Je kunt vermelden dat wind en golven zulke kusten mee vormen, zonder te diep in erosie te gaan.

Welke zeeën ken jij?

Europa heeft meer contrasten

• Niet alleen de kust verschilt.

• Europa heeft ook vlaktes, heuvels en hoge gebergten.

• Water en reliëf maken het werelddeel erg afwisselend.

Houd dit als verbredende samenvatting, zonder nieuwe details te openen die buiten de les vallen.

Contrast aan de kust

Zandkust ↔ klifkust

• laag, zacht, breed ↔ hoog, steil, rotsachtig

• stranden en duinen ↔ rotsen en kliffen

• vaak makkelijk bereikbaar ↔ soms ruwer en gevaarlijker

Deze vergelijking helpt leerlingen het woord 'contrasten' echt begrijpen met een concreet voorbeeld.

Werkbundel invullen

Atlas p. 28-29 en 30-31

• zeeën

• eilanden

Waarom Europa een werelddeel vol contrasten is

Europa heeft duidelijke grenzen met Azië en Afrika, maar vooral ook veel variatie in zeeën, eilanden, kusten en landschappen. Daardoor ziet Europa er niet overal hetzelfde uit.

Dit is de landingsslide van de les: beantwoord hiermee de centrale vraag expliciet.

Werkbundel invullen

Atlas p. 28-29 en 30-31

• gebergtes

• rivieren

Besluit (met behulp van atlas p. 30-31)

De gebergtes liggen in het hoogland van Europa: hoger dan 2000m. Gebergtes liggen vooral in het zuiden van Europa.

De hoogste berg van Europa ligt in de Kaukasus. Het is de Elbrus en is 5642m hoog.

De Mont Blanc is de hoogste berg van de Alpen. Hij is 4808m hoog en ligt op de grens van Frankrijk en Italië (landen).

De groene kleur komt veel voor op de reliëfkaart. Dit betekent lager dan 200m. Dit is het laagland. Ons land ligt in het laagland van Europa.

2000

zuiden

Kaukasus

Elbrus

5642

Alpen

4808

Frankrijk

Italië

veel

200

laag

laagland

Welke drie rivieren monden in het zuiden van Nederland uit in de Noordzee? (atlas p. 30-31)

Wat is de langste rivier in Europa? (atlas p. 30-31)

Hoe diep zijn de zeeën van Europa? (atlas p. 30-31)

Besluit

De Wolga is de langste rivier in Europa. De tweede langste rivier is de Donau. Ze stroomt door vele landen. Ze ontspringt in Duitsland / Zwarte Woud en mondt uit in de Zwarte Zee. De Maas in Nederland stroomt door het laagland en is er breed en bevaarbaar.

Donau

Duitsland

Zwarte Woud

Zwarte Zee

breed en bevaarbaar

Een liedje!

Heb ik de les begrepen?

Wat ligt er allemaal op de grenslijn tussen Europa, Azië en Afrika? (gebergtes, rivieren, zeeën)

De grens tussen Europa, Azië en Afrika is een ... grens

Geef de volgorde van de grens tussen Europa en Azië.

1

Kaspische Zee

2

Zwarte Zee

3

Oeralrivier

4

Oeralgebergte

5

Bosporus

6

Kaukasusgebergte

Hoe loopt de grens tussen Europa en Afrika?

1

Middellandse Zee

2

3

Straat van Gibraltar

4

Atlantische Oceaan