5. Chemische reacties

• Natuurkunde
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 3

5. Chemische reacties

Ga rustig zitten op je plek.

Je jas en telefoon zijn aan de kapstok en in de kluis.

Pak je boek, schrift en iPad op tafel.

Uit de vragen op Eindexamensite:

Wat is precies een stofeigenschap?

Een eigenschap van een stof (zoals zilver, of water, of aluminium) die niet kan veranderen. Je kan de massa of vorm veranderen, maar niet bv. het smeltpunt.

Dit gaan we leren:

Je kunt aan de hand van een reactieschema uitleggen wat er gebeurt bij een verbrandingsreactie.

Je kunt beschrijven hoe corrosie verloopt bij enkele veelgebruikte metalen.

Natuurkundig proces:

Er verandert iets aan de stoffen, maar de stoffen worden niet omgezet in iets nieuws.

Voorbeeld: faseovergangen.

De overgang van water naar waterdamp is natuurkundig. De stof (moleculen) is hetzelfde gebleven.

Chemische reactie:

Stoffen worden omgezet in andere stoffen. Er ontstaan nieuwe moleculen.

Voorbeeld: verbranding.

Een stof reageert met zuurstof waardoor nieuwe stoffen ontstaan.

methaan + zuurstof → koolstofdioxide + water

Je warmt rode wijn op en de alcohol verdampt eruit. Je houdt wijn zonder alcohol over.

1. Natuurkundig proces
2. Chemische reactie

Je doet een stokbrood in de oven en vergeet hem. 30 minuten later haal je een zwart stokbrood uit de oven.

1. Natuurkundig proces
2. Chemische reactie

Je laat je fiets maandenlang buiten staan. Er ontstaat een dikke laag roest op.

1. Natuurkundig proces
2. Chemische reactie

Als ijzer reageert met zuurstof uit de lucht, gaat het roesten.

De aantasting van metalen door stoffen uit de lucht heet corrosie.

Corrosie is een chemisch proces. Het metaal reageert met zuurstof en vormt een nieuwe stof (bv. roest).

Wanneer een stof reageert met zuurstof heet het ook wel oxidatie.

Of een stof wel of niet corrodeert is een belangrijke materiaaleigenschap.

Je wil bv. dat een auto of vliegtuig niet roest, dus gebruik je materiaal dat goed bestand is tegen corrosie, óf metaal dat een 'goede' vorm van corrosie heeft.

Aluminium corrodeert wel, maar het laagje dat zich vormt beschermt het metaal eronder juist voor verdere aantasting.

Het Vrijheidsbeeld is van koper, maar de buitenste laag is gecorrodeerd tot patina. Dat beschermt het metaal eronder.

Welk metaal roest helemaal niet?

1. IJzer
2. Goud
3. Zink
4. Chroom

Een andere reactie met zuurstof uit de lucht kan verbranding zijn. Je hebt een brandbare stof nodig, zuurstof, en een voldoende hoge temperatuur.

Het reactieschema is:

brandstof + zuurstof → verbrandingsproducten

Wie legt mij uit hoe carbid schieten werkt?

Reactie 1: carbid nat maken.

calciumcarbide + water → ethyn + calciumhydroxide

Ethyn is een brandbaar gas.

Reactie 2: temperatuur verhogen.

ethyn + zuurstof → koolstofdioxide + water

Wat is het nut van precies weten hoe dit werkt? Waarom niet gewoon doen zonder de wetenschap erachter te begrijpen?

Het is weer tijd voor vuur

Ik steek een kaarsje aan en zorg dat op verschillende manieren het vuur uit gaat. Bedenk elke keer het antwoord op de vraag:

Welk onderdeel van de branddriehoek mist, waardoor het vuur verdwijnt?

Aan de slag!

Maak: paragraaf 4.4, 1 t/m 4, 6, 9, 10.

Hoe: in je (online) boek.

Met wie: je mag rustig overleggen met je buur.

Hoe lang: tot einde les de tijd.

Aan de slag!

Noteer in je schrift of document de uitwerking van de leerdoelen:

1. Je kunt aan de hand van een reactieschema uitleggen wat er gebeurt bij een verbrandingsreactie.

2. Je kunt beschrijven hoe corrosie verloopt bij enkele veelgebruikte metalen.

Klaar? Maak de huiswerkopgaven: paragraaf 4.4, 1 t/m 4, 6, 9, 10.