Werken: rechten, motieven en banen

Werken: rechten, motieven en banen

1 / 29
next
Slide 1: Slide
New lesson editorEconomieMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

This lesson contains 29 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Werken: rechten, motieven en banen

This item has no instructions

Lesdoel

Ik kan uitleggen hoe werknemers worden beschermd, welke arbeidsmotieven er zijn, welke belemmeringen sommige groepen ervaren en wat het verschil is tussen een vaste en een flexibele baan.

This item has no instructions

Welk woord past voor jou bij eerlijk werk?

Gebruik dit als activering van voorkennis. Verwachte woorden: loon, regels, contract, respect, kansen, zekerheid, gelijkheid.

Bescherming van werknemers

In Nederland zijn er regels om werknemers te beschermen.


  • afspraken over loon en werktijden

  • bij ziekte 2 jaar doorbetalen

  • ontslag toestemming UWV/ rechter

  • verzekerd tegen werkloosheid en arbeidsongeschiktheid

Open bij het idee dat werk niet alleen inkomen geeft, maar ook bescherming nodig heeft omdat werkgevers en werknemers niet altijd even sterk staan in onderhandelingen.

Minimumloon

Het minimumloon is het laagste loon dat een werkgever wettelijk mag betalen.


  • voorkomt dat werknemers te weinig verdienen

  • geldt als ondergrens voor betaald werk

  • geeft vooral bescherming aan werknemers met weinig onderhandelingsmacht

Noem dat minimumloon een wettelijke regel is van de overheid. Houd het eenvoudig: leerlingen hoeven hier geen exacte bedragen te kennen.

Cao

Een cao is een collectieve arbeidsovereenkomst.


  • afspraken tussen werkgevers en werknemersorganisaties

  • gaat vaak over loon, werktijden en verlof

  • in een cao kunnen gunstigere afspraken staan dan het minimumloon

Benadruk dat een cao niet voor één persoon geldt, maar voor een groep werknemers in een sector of bedrijf.

Wat is het minimumloon?

A

extra vakantiegeld

B

laagste wettelijk loon

C

loon uit een cao

D

bonus voor overwerk

Controleert het onderscheid tussen wettelijke ondergrens en andere loonafspraken.

Bescherming van werknemers

Het minimumloon is het laagste loon dat een werkgever wettelijk mag betalen. Een cao bevat afspraken over bijvoorbeeld loon en werktijden. Samen zorgen deze regels voor meer zekerheid voor werknemers.

minimumloon
cao
zekerheid
sollicitatie
status
zwartwerk
flexibel

De drie kernwoorden uit dit blok moeten op de juiste plek komen.

Niet iedereen heeft gelijke kansen

Sommige mensen ervaren belemmeringen bij het vinden of houden van werk.


  • door vooroordelen

  • door leeftijd, afkomst, geslacht of beperking

  • door ongelijke behandeling bij solliciteren of op de werkvloer

Leg uit dat belemmeringen niet betekenen dat iemand minder kan werken, maar dat de omgeving of de houding van anderen problemen veroorzaakt.

Groepen die belemmeringen ervaren

Voorbeelden van groepen die vaker problemen kunnen tegenkomen:


  • vrouwen

  • mensen met een migratieachtergrond

  • oudere werknemers

  • mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking

Noem dat dit voorbeelden zijn van groepen die vaker ongelijk behandeld kunnen worden. Vermijd stereotypering; het gaat om kansen op de arbeidsmarkt.

Algemene wet gelijke behandeling

De algemene wet gelijke behandeling verbiedt ongelijke behandeling in veel situaties, ook bij werk.


  • werkgevers mogen niet zomaar discrimineren

  • gelijke gevallen moeten gelijk behandeld worden

  • de wet beschermt mensen tegen uitsluiting

Schrijf de naam van de wet precies zo op het bord. Koppel de wet direct aan de arbeidsmarkt: solliciteren, aannemen, promotie en behandeling op het werk.

Waarom deze wet belangrijk is

Als mensen eerlijk worden behandeld:


  • krijgen meer mensen toegang tot werk

  • worden talenten beter gebruikt

  • wordt de arbeidsmarkt eerlijker


Dat is belangrijk voor werknemers én voor de economie.

Hier komt de economische invalshoek naar voren: uitsluiting is niet alleen oneerlijk, maar ook ongunstig voor de arbeidsmarkt omdat talent verloren gaat.

Wat verbiedt de algemene wet gelijke behandeling?

A

te laat komen

B

overwerk doen

C

discriminatie

D

vrijwilligerswerk

Laat leerlingen koppelen dat de wet gaat over ongelijke behandeling bij werk en solliciteren.

Waarom is gelijke behandeling op werk belangrijk?

Bespreek dat antwoorden kunnen gaan over eerlijke kansen, meer toegang tot werk, beter gebruik van talent en een eerlijkere arbeidsmarkt/economie.

Waarom werken mensen?

Mensen werken niet allemaal om precies dezelfde reden.


  • inkomen verdienen

  • sociale contacten hebben

  • iets nuttigs doen

  • nieuwe dingen leren

  • regelmaat

Start vanuit herkenning: leerlingen kennen vaak vooral geld verdienen, maar werk heeft ook sociale en persoonlijke motieven.

Onbetaalde arbeid

Niet al het werk is betaald. Onbetaalde arbeid is werk waarvoor je geen loon krijgt.


  • vrijwilligerswerk

  • mantelzorg

  • huishoudelijk werk


Dit werk is belangrijk, ook zonder salaris.

Benadruk het maatschappelijk belang: zonder onbetaalde arbeid zou veel zorg en ondersteuning wegvallen.

Belang van onbetaalde arbeid

Onbetaalde arbeid is belangrijk omdat het:


  • mensen helpt in het dagelijks leven

  • kosten kan besparen

  • zorgt voor samenhang in de samenleving

  • werk ondersteunt dat anders niet of moeilijk gebeurt

Koppel aan concrete voorbeelden zoals sportverenigingen, zorg thuis of buurtactiviteiten.

Grijpwerk en zwartwerk

In de informele sector gebeurt werk buiten de officiële regels.


  • zwartwerk: betaald werk zonder het op te geven aan de overheid


Dit werk geeft minder zekerheid en minder bescherming.

Gebruik alleen de begrippen uit de opdracht. Houd het verschil simpel: zwartwerk is niet officieel geregistreerd; daardoor ontbreken vaak belasting, premies en bescherming.

Wat is een arbeidsmotief?

A

een reden om te werken

B

een soort contract

C

een wet over werk

D

een vorm van loon

Basale begripscheck van arbeidsmotieven.

Motieven en soorten arbeid

Mensen hebben verschillende arbeidsmotieven om te werken, zoals inkomen of waardering. Onbetaalde arbeid is werk zonder loon, maar blijft belangrijk voor de samenleving. Zwartwerk hoort bij de informele sector en geeft minder bescherming.

arbeidsmotieven
Onbetaalde arbeid
Zwartwerk
minimumloon
vaste baan
cao
sollicitatie

Koppelt drie kernbegrippen uit deze subtopic: motief, onbetaalde arbeid en zwartwerk.

Welk arbeidsmotief herken jij het meest?

1

geld verdienen

2

zekerheid

3

waardering

4

contact met mensen

This item has no instructions

Vaste en flexibele banen

Niet elke baan geeft dezelfde zekerheid.


  • een vaste baan geeft meer continuïteit

  • een flexibele baan geeft meer wisseling

  • het soort contract beïnvloedt inkomen en zekerheid

Maak hier de overstap van motieven naar arbeidsvoorwaarden: mensen willen vaak zekerheid, en het type baan speelt daarin mee.

Vaste baan of flexibele baan

  • contract voor langere tijd

  • meer inkomenszekerheid

  • vaak meer duidelijkheid over uren

Vaste baan

  • tijdelijk of oproepbaar werk

  • minder zekerheid over inkomen

  • uren kunnen wisselen

Flexibele baan

Benadruk dat flexibel niet per se slecht is, maar dat het minder zekerheid geeft. Sommige mensen kiezen er bewust voor, maar economisch gezien is zekerheid een belangrijk verschil.

Wat past het best bij een flexibele baan?

A

vaste uren

B

meer zekerheid

C

wisselende uren

D

lang contract

Test het kernverschil tussen vast en flexibel.

Vast en flexibel

Een vaste baan geeft vaak meer inkomenszekerheid. Bij een flexibele baan kunnen uren wisselen. Daardoor is plannen in het dagelijks leven soms moeilijker.

vaste baan
flexibele baan
moeilijker
cao
minimumloon
makkelijker
zwartwerk

Leerlingen vullen de kernbegrippen en het gevolg voor het dagelijks leven in.

Wat uit deze les ga jij het best onthouden?

This item has no instructions

Welk deel van deze les vond jij het lastigst?

This item has no instructions

Begrippenlijst

minimumloon - het laagste loon dat een werkgever wettelijk mag betalen

cao - afspraken over arbeidsvoorwaarden tussen werkgevers en werknemersorganisaties

algemene wet gelijke behandeling - wet die ongelijke behandeling en discriminatie verbiedt

arbeidsmotieven - redenen waarom mensen willen werken

onbetaalde arbeid - werk waarvoor je geen loon krijgt

informele sector - werk buiten de officiële regels en registratie

zwartwerk - betaald werk dat niet wordt opgegeven aan de overheid

This item has no instructions

Begrippenlijst

grijpwerk - tijdelijk en onzeker werk met weinig vaste afspraken

vaste baan - baan met een contract voor langere tijd en meer zekerheid

flexibele baan - baan met wisselende uren of een tijdelijk contract

This item has no instructions