Werken: rechten, motieven en banen
Werken: rechten, motieven en banen
This item has no instructions
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe werknemers worden beschermd, welke arbeidsmotieven er zijn, welke belemmeringen sommige groepen ervaren en wat het verschil is tussen een vaste en een flexibele baan.
This item has no instructions
Welk woord past voor jou bij eerlijk werk?
Gebruik dit als activering van voorkennis. Verwachte woorden: loon, regels, contract, respect, kansen, zekerheid, gelijkheid.
Bescherming van werknemers
In Nederland zijn er regels om werknemers te beschermen.
afspraken over loon en werktijden
bij ziekte 2 jaar doorbetalen
ontslag toestemming UWV/ rechter
verzekerd tegen werkloosheid en arbeidsongeschiktheid
Open bij het idee dat werk niet alleen inkomen geeft, maar ook bescherming nodig heeft omdat werkgevers en werknemers niet altijd even sterk staan in onderhandelingen.
Minimumloon
Het minimumloon is het laagste loon dat een werkgever wettelijk mag betalen.
voorkomt dat werknemers te weinig verdienen
geldt als ondergrens voor betaald werk
geeft vooral bescherming aan werknemers met weinig onderhandelingsmacht
Noem dat minimumloon een wettelijke regel is van de overheid. Houd het eenvoudig: leerlingen hoeven hier geen exacte bedragen te kennen.
Cao
Een cao is een collectieve arbeidsovereenkomst.
afspraken tussen werkgevers en werknemersorganisaties
gaat vaak over loon, werktijden en verlof
in een cao kunnen gunstigere afspraken staan dan het minimumloon
Benadruk dat een cao niet voor één persoon geldt, maar voor een groep werknemers in een sector of bedrijf.
Wat is het minimumloon?
extra vakantiegeld
laagste wettelijk loon
loon uit een cao
bonus voor overwerk
Controleert het onderscheid tussen wettelijke ondergrens en andere loonafspraken.
Bescherming van werknemers
Het minimumloon is het laagste loon dat een werkgever wettelijk mag betalen. Een cao bevat afspraken over bijvoorbeeld loon en werktijden. Samen zorgen deze regels voor meer zekerheid voor werknemers.
De drie kernwoorden uit dit blok moeten op de juiste plek komen.
Niet iedereen heeft gelijke kansen
Sommige mensen ervaren belemmeringen bij het vinden of houden van werk.
door vooroordelen
door leeftijd, afkomst, geslacht of beperking
door ongelijke behandeling bij solliciteren of op de werkvloer
Leg uit dat belemmeringen niet betekenen dat iemand minder kan werken, maar dat de omgeving of de houding van anderen problemen veroorzaakt.
Groepen die belemmeringen ervaren
Voorbeelden van groepen die vaker problemen kunnen tegenkomen:
vrouwen
mensen met een migratieachtergrond
oudere werknemers
mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking
Noem dat dit voorbeelden zijn van groepen die vaker ongelijk behandeld kunnen worden. Vermijd stereotypering; het gaat om kansen op de arbeidsmarkt.
Algemene wet gelijke behandeling
De algemene wet gelijke behandeling verbiedt ongelijke behandeling in veel situaties, ook bij werk.
werkgevers mogen niet zomaar discrimineren
gelijke gevallen moeten gelijk behandeld worden
de wet beschermt mensen tegen uitsluiting
Schrijf de naam van de wet precies zo op het bord. Koppel de wet direct aan de arbeidsmarkt: solliciteren, aannemen, promotie en behandeling op het werk.
Waarom deze wet belangrijk is
Als mensen eerlijk worden behandeld:
krijgen meer mensen toegang tot werk
worden talenten beter gebruikt
wordt de arbeidsmarkt eerlijker
Dat is belangrijk voor werknemers én voor de economie.
Hier komt de economische invalshoek naar voren: uitsluiting is niet alleen oneerlijk, maar ook ongunstig voor de arbeidsmarkt omdat talent verloren gaat.
Wat verbiedt de algemene wet gelijke behandeling?
te laat komen
overwerk doen
discriminatie
vrijwilligerswerk
Laat leerlingen koppelen dat de wet gaat over ongelijke behandeling bij werk en solliciteren.
Waarom is gelijke behandeling op werk belangrijk?
Bespreek dat antwoorden kunnen gaan over eerlijke kansen, meer toegang tot werk, beter gebruik van talent en een eerlijkere arbeidsmarkt/economie.
Waarom werken mensen?
Mensen werken niet allemaal om precies dezelfde reden.
inkomen verdienen
sociale contacten hebben
iets nuttigs doen
nieuwe dingen leren
regelmaat
Start vanuit herkenning: leerlingen kennen vaak vooral geld verdienen, maar werk heeft ook sociale en persoonlijke motieven.
Onbetaalde arbeid
Niet al het werk is betaald. Onbetaalde arbeid is werk waarvoor je geen loon krijgt.
vrijwilligerswerk
mantelzorg
huishoudelijk werk
Dit werk is belangrijk, ook zonder salaris.
Benadruk het maatschappelijk belang: zonder onbetaalde arbeid zou veel zorg en ondersteuning wegvallen.
Belang van onbetaalde arbeid
Onbetaalde arbeid is belangrijk omdat het:
mensen helpt in het dagelijks leven
kosten kan besparen
zorgt voor samenhang in de samenleving
werk ondersteunt dat anders niet of moeilijk gebeurt
Koppel aan concrete voorbeelden zoals sportverenigingen, zorg thuis of buurtactiviteiten.
Grijpwerk en zwartwerk
In de informele sector gebeurt werk buiten de officiële regels.
zwartwerk: betaald werk zonder het op te geven aan de overheid
Dit werk geeft minder zekerheid en minder bescherming.
Gebruik alleen de begrippen uit de opdracht. Houd het verschil simpel: zwartwerk is niet officieel geregistreerd; daardoor ontbreken vaak belasting, premies en bescherming.
Wat is een arbeidsmotief?
een reden om te werken
een soort contract
een wet over werk
een vorm van loon
Basale begripscheck van arbeidsmotieven.
Motieven en soorten arbeid
Mensen hebben verschillende arbeidsmotieven om te werken, zoals inkomen of waardering. Onbetaalde arbeid is werk zonder loon, maar blijft belangrijk voor de samenleving. Zwartwerk hoort bij de informele sector en geeft minder bescherming.
Koppelt drie kernbegrippen uit deze subtopic: motief, onbetaalde arbeid en zwartwerk.
Welk arbeidsmotief herken jij het meest?
geld verdienen
zekerheid
waardering
contact met mensen
This item has no instructions
Vaste en flexibele banen
Niet elke baan geeft dezelfde zekerheid.
een vaste baan geeft meer continuïteit
een flexibele baan geeft meer wisseling
het soort contract beïnvloedt inkomen en zekerheid
Maak hier de overstap van motieven naar arbeidsvoorwaarden: mensen willen vaak zekerheid, en het type baan speelt daarin mee.
Vaste baan of flexibele baan
contract voor langere tijd
meer inkomenszekerheid
vaak meer duidelijkheid over uren
Vaste baan
tijdelijk of oproepbaar werk
minder zekerheid over inkomen
uren kunnen wisselen
Flexibele baan
Benadruk dat flexibel niet per se slecht is, maar dat het minder zekerheid geeft. Sommige mensen kiezen er bewust voor, maar economisch gezien is zekerheid een belangrijk verschil.
Wat past het best bij een flexibele baan?
vaste uren
meer zekerheid
wisselende uren
lang contract
Test het kernverschil tussen vast en flexibel.
Vast en flexibel
Een vaste baan geeft vaak meer inkomenszekerheid. Bij een flexibele baan kunnen uren wisselen. Daardoor is plannen in het dagelijks leven soms moeilijker.
Leerlingen vullen de kernbegrippen en het gevolg voor het dagelijks leven in.
Wat uit deze les ga jij het best onthouden?
This item has no instructions
Welk deel van deze les vond jij het lastigst?
This item has no instructions
Begrippenlijst
minimumloon - het laagste loon dat een werkgever wettelijk mag betalen
cao - afspraken over arbeidsvoorwaarden tussen werkgevers en werknemersorganisaties
algemene wet gelijke behandeling - wet die ongelijke behandeling en discriminatie verbiedt
arbeidsmotieven - redenen waarom mensen willen werken
onbetaalde arbeid - werk waarvoor je geen loon krijgt
informele sector - werk buiten de officiële regels en registratie
zwartwerk - betaald werk dat niet wordt opgegeven aan de overheid
This item has no instructions
Begrippenlijst
grijpwerk - tijdelijk en onzeker werk met weinig vaste afspraken
vaste baan - baan met een contract voor langere tijd en meer zekerheid
flexibele baan - baan met wisselende uren of een tijdelijk contract
This item has no instructions