Gevaarlijke stoffen herkennen

Gevaarlijke stoffen en pictogrammen

1 / 34
next
Slide 1: Slide
New lesson editorHout en meubelMBOStudiejaar 1

This lesson contains 34 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson

Gevaarlijke stoffen en pictogrammen

Open vanuit herkenning: leerlingen zien deze symbolen op verpakkingen in werkplaats, magazijn, schoonmaakruimte of thuis. Leg uit dat pictogrammen snel waarschuwen voor risico’s.

Leerdoel

Ik kan de belangrijkste gevaarlijke stoffenpictogrammen herkennen, koppelen aan de juiste stoffen en uitleggen welke gevaren en mogelijke gevolgen daarbij horen.

This item has no instructions

Welke woorden denk je aan bij gevaarlijke stoffen?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als brand, giftig, etiket, handschoenen, rook of water.

Pictogrammen: waarom zijn ze belangrijk?

  • Ze laten snel zien welk gevaar een stof heeft

  • Je ziet ze op verpakkingen, flessen en cans

  • Ze helpen je veilig werken en ongelukken voorkomen

  • Eén product kan meer dan één pictogram hebben

Benadruk dat leerlingen niet alleen het plaatje moeten herkennen, maar ook het gevolg van verkeerd gebruik moeten kunnen noemen.

Waar let je op bij een verpakking?

  • Kijk naar het pictogram

  • Lees het etiket en de veiligheidswoorden

  • Let op hoe de stof binnen kan komen: inademen, aanraken of inslikken

  • Gebruik de stof alleen zoals bedoeld

Koppel aan praktijksituaties in hout of werkplaats: ontvetter, lijm, lak, beits, thinner, schoonmaakmiddel.

Veiligheidswoorden op etiketten

  • Gevaar = ernstig risico

  • Waarschuwing = minder ernstig, maar nog steeds oppassen

  • Lees ook korte zinnen zoals: licht ontvlambaar, giftig bij inademing of veroorzaakt huidirritatie

Houd het eenvoudig: de leerlingen hoeven geen volledige CLP-regels te kennen, maar wel het verschil in ernst herkennen.

Direct gevaar of gevaar op lange termijn

  • Direct gevaar: je merkt snel schade, zoals brandwonden, vergiftiging of duizeligheid

  • Langdurige blootstelling: klachten ontstaan later of na vaak contact

  • Daarom is ook een kleine hoeveelheid soms al gevaarlijk

Leg uit dat deze les vooral de belangrijkste pictogrammen behandelt, maar dat het onderscheid direct/langdurig helpt om etiketten beter te begrijpen.

Welk veiligheidswoord past bij een ernstig risico?

A

Waarschuwing

B

Gevaar

C

Voorzichtig

D

Verboden

Sluit aan op de slides over etiketten en veiligheidswoorden. 'Gevaar' betekent ernstiger risico dan 'Waarschuwing'.

Maak de tekst compleet

Op een verpakking kijk je eerst naar het pictogram. Daarna lees je het etiket en de veiligheidswoorden. Een stof kan je lichaam binnenkomen door inademen, aanraken of inslikken. Gevaar betekent een ernstiger risico dan waarschuwing.

pictogram
etiket
inademen
Gevaar
verpakking
dop
ruiken
Waarschuwing

Controleert de basis uit de eerste slides: verpakking lezen, routes van blootstelling en veiligheidswoorden.

Ontvlambaar

  • Kan snel vlam vatten

  • Gevaar bij vonken, vuur en hitte

  • Komt voor bij thinner, terpentine, sommige lakken en spuitbussen

Noem dat dampen ook kunnen ontbranden, niet alleen de vloeistof zelf.

Ontvlambaar: wat kan er gebeuren?

  • Verkeerd gebruik → brand of explosie

  • Inademen van damp kan duizeligheid of hoofdpijn geven

  • Contact met huid is niet altijd het grootste gevaar; vuur en damp zijn vaak het risico

  • Daarom: weg van open vuur en goed ventileren

Verbind aan praktijk: niet roken, machines uitschakelen als dat nodig is, dop direct sluiten.

Giftig

  • Een giftige stof kan je lichaam ernstig beschadigen

  • Kleine hoeveelheid kan al gevaarlijk zijn

  • Komt voor bij sommige oplosmiddelen, bestrijdingsmiddelen en speciale chemicaliën

Maak duidelijk dat dit pictogram ernstiger is dan alleen schadelijk of irriterend.

Giftig: gevolgen van blootstelling

  • Inademen: misselijk, duizelig, benauwd of bewusteloos

  • Aanraken: stof kan door huid opgenomen worden

  • Inslikken: ernstige vergiftiging

  • Altijd direct melden en nooit zomaar met giftige stoffen werken

Noem dat hulp inschakelen belangrijk is. De slide hoeft geen EHBO-stappen uit te werken; focus blijft op herkennen van het gevaar.

Wat is bij ontvlambaar vaak het grootste risico?

A

Vuur en damp

B

Alleen huidcontact

C

Koud water

D

Nat hout

De afleiders sluiten aan bij halve kennis. Benadruk dat niet alleen de vloeistof, maar ook dampen kunnen ontbranden.

Vul de juiste woorden in

Een ontvlambare stof kan snel vlam vatten. Daarom houd je deze stof weg van open vuur en zorg je voor goede ventilatie. Een giftige stof kan al in kleine hoeveelheid gevaarlijk zijn. Bij inslikken kan ernstige vergiftiging ontstaan.

ontvlambare
ventilatie
giftige
inslikken
bijtende
koeling
milieugevaarlijke
aanraken

Deze vraag verbindt de twee pictogrammen met gevolg en veilige aanpak.

Bijtend

  • Tast huid, ogen of materialen aan

  • Komt voor bij sterke reinigers, ontstopper en sommige zuren of basen

  • Vaak herkenbaar aan ernstige waarschuwingen op het etiket

Leg eventueel kort uit dat bijtende stoffen ook metaal kunnen aantasten, maar houd de nadruk op gevaar voor mensen.

Bijtend: wat zijn de gevolgen?

  • Aanraken: brandwonden of ernstige huidschade

  • In de ogen: grote kans op oogletsel

  • Inslikken: ernstige inwendige schade

  • Bijtende stoffen geven vaak direct gevaar

Benadruk dat 'bijtend' niet betekent dat een stof bijt zoals een dier, maar dat de stof weefsel aantast.

Irriterend of schadelijk

  • Minder ernstig dan giftig of bijtend, maar nog steeds gevaarlijk

  • Komt voor bij lijmen, verven, reinigers en houtproducten met chemicaliën

  • Kan klachten geven bij huid, ogen of luchtwegen

Maak het contrast expliciet: schadelijk betekent niet ongevaarlijk.

Irriterend of schadelijk: mogelijke klachten

  • Inademen: hoesten, hoofdpijn, irritatie van neus of keel

  • Aanraken: rode huid, jeuk of uitslag

  • In de ogen: prikken of tranen

  • Klachten kunnen direct ontstaan of na vaker contact

Hier past het onderscheid tussen direct en langdurig goed: sommige stoffen geven meteen irritatie, andere pas na herhaalde blootstelling.

Welk gevolg past het best bij een bijtende stof?

A

Jeuk in de neus

B

Schade aan water

C

Brandwonden

D

Snel ontbranden

Toetst het duidelijke verschil tussen bijtend, irriterend, milieugevaarlijk en ontvlambaar.

Wanneer kunnen klachten door een irriterende stof ontstaan?

1

Alleen direct

2

Alleen later

3

Direct of later

4

Nooit via huid

This item has no instructions

Maak de uitleg compleet

Een bijtende stof tast huid en ogen aan. Bij aanraken kun je brandwonden krijgen. Een stof die irriterend of schadelijk is, kan rode huid, jeuk of hoofdpijn geven. Klachten ontstaan soms direct, maar ook na vaker contact.

bijtende
brandwonden
irriterend
vaker contact
giftige
waterleven
ontvlambaar
open vuur

Benadrukt het verschil tussen direct ernstige schade en klachten na herhaalde blootstelling.

Milieugevaarlijk

  • Schadelijk voor water, planten en dieren

  • Komt voor bij olie, verf, lak, oplosmiddelen en sommige reinigers

  • Het gevaar is vooral groot als de stof in riool, grond of sloot komt

Leg uit dat milieugevaar ook belangrijk is in de werkplaats: verkeerde lozing of morsen heeft gevolgen buiten het bedrijf.

Milieugevaarlijk: waarom opletten?

  • Niet elke milieugevaarlijke stof is direct gevaarlijk voor je huid

  • Toch kan verkeerd gebruik grote schade geven aan natuur en waterleven

  • Daarom: resten apart afvoeren en nooit zomaar wegspoelen

Deze slide maakt het onderscheid duidelijk tussen persoonlijk gevaar en gevaar voor de omgeving.

Hoe komt een stof je lichaam binnen?

  • Inademen van damp, nevel of stof

  • Aanraken via huid of ogen

  • Inslikken door vieze handen, eten of drinken op de werkplek

  • De route bepaalt vaak welk letsel of welke klacht ontstaat

Verbind deze slide terug aan alle pictogrammen: hetzelfde product kan via verschillende routes schade geven.

Praktijkvoorbeelden in het werk

  • Thinner / terpentine: vaak ontvlambaar en schadelijk

  • Sterke ontstopper: vaak bijtend

  • Lijm of lak: vaak irriterend of ontvlambaar

  • Chemisch afval of olie: vaak milieugevaarlijk

Benadruk dat leerlingen altijd het echte etiket moeten lezen: niet elk product in dezelfde groep heeft precies dezelfde pictogrammen.

Waarom is een milieugevaarlijke stof anders dan een bijtende stof?

A

Alleen damp is gevaarlijk

B

Vooral natuur loopt risico

C

Alleen vuur is het probleem

D

Hij heeft geen etiket

Haakt aan op het onderscheid tussen persoonlijk gevaar en schade voor omgeving.

Vul de praktijktekst in

Een stof kan je lichaam binnenkomen door inademen, aanraken of inslikken. Thinner is in de praktijk vaak ontvlambaar en schadelijk. Een sterke ontstopper is vaak bijtend. Chemisch afval of olie is vaak milieugevaarlijk.

inademen
Thinner
ontstopper
milieugevaarlijk
ventileren
verfkwast
handschoen
giftig

Past de begrippen toe op de voorbeelden uit de praktijkslide.

Wat controleer jij eerst op een verpakking?

Bespreek antwoorden zoals: etiket lezen, pictogram bekijken, veiligheidswoord lezen, route van blootstelling bedenken, niet zomaar gebruiken, ventileren of melden bij twijfel.

Wat heb je vandaag het best geleerd?

Laat leerlingen één concreet leerpunt noemen, bijvoorbeeld verschil tussen giftig en schadelijk, of dat één product meerdere pictogrammen kan hebben.

Welk deel vond je het lastigst?

Gebruik dit als korte evaluatie van de les. Mogelijke antwoorden: pictogrammen onthouden, gevolgen per route, verschil direct/langdurig.

Noem één woord dat jij onthoudt uit deze les

Sluit af met kernwoorden zoals ontvlambaar, giftig, etiket, gevaar, ventileren of milieugevaarlijk.

Belangrijkste termen

pictogram - waarschuwingssymbool op een verpakking

ontvlambaar - kan snel vlam vatten

giftig - kan al in kleine hoeveelheid ernstige schade geven

bijtend - tast huid, ogen of materiaal aan

irriterend/schadelijk - veroorzaakt klachten of gezondheidsschade

milieugevaarlijk - schadelijk voor natuur en waterleven

blootstelling - contact met een gevaarlijke stof

This item has no instructions

Belangrijkste termen

inademen - stof komt binnen via neus en longen

aanraken - stof komt op huid of in ogen

inslikken - stof komt binnen via mond en maag

veiligheidswoord - woord dat aangeeft hoe ernstig het gevaar is

gevaar - veiligheidswoord voor ernstig risico

waarschuwing - veiligheidswoord voor minder ernstig risico

langdurige blootstelling - vaak of lang contact met een stof

This item has no instructions