Slaapcyclus
Slaapcyclus
Lesdoelen
Je kan benoemen:
Waarom we slapen
Wat een slaapcyclus is
Tips om de slaap te bevorderen
Hoe lekker heb jij vannacht geslapen?
Wat is slaap?
Slaap is de periode van inactiviteit en afwezigheid van wakend bewustzijn, waarbij het lichaam hersteld en tot rust komt.
Inslaapfase
Duurt 5 minuten
Hersenactiviteit neemt af
Bewust reageren
Lichte slaap
Duurt 30 minuten
Slapen, maar nog niet diep
Mentaal ontspannen
Overgangsfase naar diepe slaap
Hartritme 40 tot 50 p/m
Vaste slaap
Duurt 5-tal minuten
Diepe slaap
Fysieke rust en herstel
Duurt minder dan 20 minuten
Allerlei stoffen aangemaakt: groeihormonen, celherstel
Droomslaap of REM- slaap
REM= rapid eye movement
Hartritme en ademhaling onregelmatig
Dromen
Lichamelijk en geestelijk herstel
verwerken van informatie
REM- slaap duurt ongeveer 15 minuten
En daarna...
Worden we (onbewust) heel even wakker. Ons lichaam checkt of er geen pijnprikkels zijn, of onze blaas niet te vol is en of de omgeving veilig is. Is er iets niet in orde, dan worden we wakker om actie te ondernemen. Is alles in orde, dan slapen we terug in.
Gedurende de nacht doorlopen we de volledige slaapcyclus meerdere malen (4 tot 5 keer per nacht).
Tijdens de eerste slaapcycli is er opmerkelijk meer diepe slaap en minder REM-slaap. Naarmate de nacht vordert, worden de perioden met REM-slaap steeds langer.
Naar het einde van de nacht toe zien we ook meer lichte slaap.
Dat verklaart waarom men tegen de ochtend makkelijker wakker wordt van een voorbijrijdende auto of de buur die naar zijn werk vertrekt.
Hoeveel uren slaap heb je minimaal nodig voor een goede nachtrust?
5
6
7
8
Waarom is slaap belangrijk?
Waarom is slaap belangrijk?
Het versterkt je immuunsysteem
Verminderd de kans op bijvoorbeeld hart- en vaatziekten, diabetes, alzheimer, obesitas, psychische klachten, etc.
Herstel van het lichaam en geest
Verbeterd geheugen
Verwerking van informatie
Welke gevolgen ervaar je door problemen met slaap en slaaptekort?
Oorzaken voor slaapproblemen
Lichamelijke klachten: zoals pijn, jeuk, benauwdheid, hoesten of 's nachts moeten plassen. Of zuurbranden, hartkloppingen, nachtzweten (opvliegers), kuitkramp, rusteloze benen of
slaap apneus
Psychische klachten: zoals angst of depressie.
Tips
Sta altijd op dezelfde tijd op en ga op dezelfde tijd slapen
Verzin een slaapritueel zodat je lichaam weet dat je gaat slapen
Geen blauw licht meer voordat je gaat slapen
Geen suiker, vet, nicotine en cafeïne meer voor je gaat slapen
Een uur voordat je gaat slapen niet meer sporten
Slaapapneu
Obstructieve-slaapapneu-syndroom (OSAS).
’s nachts apneus. ademstops > tien seconden of langer duren.
minimaal tien keer per uur
spieren verslappen, waardoor de bovenste luchtwegen dichtvallen.
Aantal apneus per uur:
licht: 5-15;
matig: 15-30;
ernstig: meer dan 30.
Insomnia
Hypersomnie
Narcolepsi
Slaapapneu
Verstoring dag- en nachtritme
Aanhoudend patroon van ontregeling van slaap en is het dag- en nachtritme niet in overeenstemming met wat bij u past. Deze stoornis wordt ook wel circadiane slaap- en waakstoornis genoemd.
Oorzaken
Jet lag: een slaapprobleem dat bij het toenemen van het intercontinentale vliegverkeer steeds meer voorkomt. Goede adviezen kunnen uw reizen en de periode daarna duidelijk veraangenamen.
Werken in wissel- of ploegendiensten.
Medicijn- of drugsgebruik.
Verstoring dag- en nachtritme
Alle ouderen – en in het bijzonder ouderen met dementie – vertonen over het algemeen een ander slaap-waak patroon als gevolg van fysiologische processen in de hersenen. Ze vallen minder snel in slaap, zijn ‘s nachts vaker en langduriger wakker, wisselen meer frequent van slaapfase, en zijn overdag vaker slaperig.
Verstoring dag- en nachtritme bij ouderen
Ouderen slapen gemiddeld 4-6 uur. Dat betekend 18-20 uur activiteit.
Geen enkele (hoog) bejaarde houdt het vol om zo lang achter elkaar actief te zijn. Hoewel de behoefte aan slaap minder wordt, neemt de behoefte aan fysieke rust juist toe. Het ouder wordende lichaam heeft als het ware regelmatig een pauze nodig om even op adem te komen.
Verstoring dag- en nachtritme bij ouderen
Doordat veel ouderen overdag te weinig rust krijgen, zijn ze aan het eind van de dag uitgeteld. Het gedrag van veel ouderen met dementie verandert dan. Ze worden rustelozer, willen naar huis of naar hun ouders, gaan rondlopen, zijn moeilijk gerust te stellen, verwarder en onsamenhangender. Het zogenaamde ‘Sundowning syndroom’.
Na het avondeten gaan ze meteen doodmoe naar bed, slapen hun normale tijd van vier tot zes uur en worden tegen middernacht wakker en voelen zich weer fit wat kan leiden tot onrust en zwerfneiging. Omdat zij geen gelegenheid krijgen hun eigen biologische klok te volgen ontstaat een ‘omkering’ van het dag-nachtritme.
Verstoring dag- en nachtritme bij ouderen
Beter is dus om redelijk op tijd op te staan en iemand met dementie ’s middags wat te laten rusten en dan in de avond activiteiten aan te bieden. Na het eten het naar bed gaan rekken dus! Vaak wordt het eten zo snel mogelijk afgeraffelt. Het laatste bord is afgeruimd en mensen worden snel naar bed gebracht. Ook omdat het zo handig is voordat de nachtdienst die begint … Doe iets leuks samen, speel een spel.
Lesdoelen
Je kan benoemen:
Waarom slapen belangrijk is
Wat een slaapcyclus is
Tips om de slaap te bevorderen