Mond, slokdarm en maag

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Mond, slokdarm en maag

Gerieke en Marjan 2025

Leerdoel van vandaag:

bouw en functie van mond, keelholte, slokdarm en maag kunnen vertellen/ beschrijven

Casus: Meneer van der Wetering

Achtergrondinformatie: Meneer van der Wetering is een 68-jarige man die aan geeft dat hij sinds enkele weken moeite heeft met kauwen en slikken en dat hij regelmatig last heeft van misselijkheid. Hij eet daardoor weinig en is zichtbaar vermagerd.

Je komt langs in de thuiszorg omdat zijn vrouw fraxiparine nodig heeft 1 x daags.

Herhaling: het spijsverteringsstelsel

Waar het allemaal begint

Mond (1)holte - slijmvlies. 

Kaak en rondom gebit (3)- tandvlees. (2)

De tong bestaat uit spierweefsel.(8)

Gehemelte (4) is de grens tussen de mondholte en de keelholte.(6)

Harde gehemelte gaat achterin over in het zachte gehemelte waar de huig. (5) aan hangt.

Aan de zijkant achterin liggen de amandelen (tonsillen)(7). (veel afweercellen en zorgen zo voor bescherming tegen bacteriën)

Tanden en kiezen

Waarvoor gebruik je tanden en kiezen?

Wat er gebeurt in de mond

• Voedsel in kleinere stukken bijten en fijnkauwen.
• Proeven: 5 soorten smaakzenuwen in de tong.
• Door kauwen mengt voedsel met speeksel.
• Tong brengt voedsel naar keelholte, daar begint de slikreflex.
• Aanmaken van speeksel: 1 liter per dag. 
• Wat zijn de functies van speeksel?

De functies van speeksel

1. Voedsel gladmaken - hierdoor kan het makkelijker door de mond en slokdarm heen
2. Spoelen van de mond - daardoor gaat praten en slikken makkelijker
3. Amylase toevoegen aan voedsel - hierdoor wordt zetmeel verteert

De slikbeweging

Het doorslikken van voedsel verloopt in vier fases.

1. De kauwfase
2. De mondfase
3. De keelholtefase
4. De slokdarmfase

Het slikken wordt aangestuurd door reflexen.

Slikken gaat niet altijd goed - verslikken - aspiratie (aspireren)  

Opdracht

In de zorg zul je mensen tegen komen met slikproblemen. 

• Zoek in groepjes uit bij welke ziektebeelden je last kunt krijgen van slikproblemen
• Hoe ontstaan slikproblemen in deze gevallen?
• Hoe kun je slikproblemen behandelen?
• Wat kun je doen om mensen toch veilig te laten eten en drinken?
• Welke disciplines zijn hier nauw bij betrokken?

De slokdarm - oesofagus

• Verbindt keelholte met maag
• Ligt in borstholte, tussen de longen
• Door peristaltiek verplaatst voedsel zich door oesophagus
• Slijmvlies aan de binnenkant is gladde laag waar voedsel makkelijk langs kan schuiven
• Opening in je middenrif gaat naar de maag

Om de slokdarm heen liggen lengtespieren en kringspieren. Het afwisselend samenknijpen en ontspannen van deze spieren heet peristaltiek. 

De maag - gaster

• Peristaliek komt voedsel, via een sluitspier aan in de maag
• In de maag voedsel vermengd en gekneed met maagsap
• Voedsel blijft ongeveer 3 uur in de maag
• Aan het einde van de maag zit een dikke sluitspier, de pylorus
• De pylorus is de overgang van de maag naar de twaalfvingerige darm - duodenum

Wat zijn functies van je maag?

Functies van de maag

• Kneden en malen 
• Doden bacteriën door maagzuur
• Aanmaken van enzymen (vertering)
• Aanmaken van het hormoon ghreline (hongerhormoon) 

Leerdoel van vandaag:

bouw en functie van mond, keelholte, slokdarm en maag kunnen vertellen/ beschrijven