§8.4 Het hart en de bloedsomloop

Het hart en de bloedsomloop

1 / 29
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieVoortgezet speciaal onderwijsLeerroute 4

This lesson contains 29 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

Het hart en de bloedsomloop

This item has no instructions

Leerdoel

Ik kan uitleggen hoe het bloed door mijn lichaam stroomt en hoe mijn hart daarbij werkt.

This item has no instructions

Welke woorden of ideeën komen bij je op als je aan bloed en hart denkt?

Gebruik de inzendingen om voorkennis zichtbaar te maken. Haal vooral woorden op als zuurstof, pompen, bloedvaten, longen, hartslag en organen, maar accepteer ook alledaagse associaties als conditie of leven.

Waarom bloed moet stromen

  • Bloed vervoert zuurstof en voedingsstoffen

  • Bloed neemt afvalstoffen mee terug

  • Het hart werkt als een spierpomp

  • Door die pomp bereikt bloed alle organen

Open de les vanuit de functie: leerlingen snappen vaak wel dat bloed 'rondgaat', maar nog niet waarom. Deze slide zet de bloedsomloop neer als transportsysteem dat door het hart wordt aangedreven.

Twee routes door het lichaam

Er zijn twee bloedsomlopen die samen één gesloten systeem vormen.


  • De kleine bloedsomloop gaat van het hart naar de longen en terug

  • De grote bloedsomloop gaat van het hart naar de organen en terug

  • Bloed komt steeds weer terug bij het hart

This item has no instructions

De kleine bloedsomloop

  • Van het hart naar de longen

  • In de longen neemt bloed zuurstof op

  • Daarna stroomt het terug naar het hart

  • Deze route bereidt bloed voor op vervoer door het lichaam

Noem hier nog niet alle hartdelen tegelijk; focus op de functie van de route. De naam 'klein' slaat op de korte route tussen hart en longen, niet op onbelangrijk.

De grote bloedsomloop

  • Van het hart naar de overige organen

  • Organen krijgen zuurstof en glucose

  • Bloed neemt afvalstoffen mee terug

  • Daarna stroomt het bloed terug naar het hart

Leg uit dat 'overige organen' hier alles behalve de longen betekent. Verbind dit met de transportfunctie van bloed.

Welke route hoort bij de kleine bloedsomloop?

A

hart–longen–hart

B

hart–organen–hart

C

longen–organen–hart

D

organen–longen–hart

Toetst het onderscheid tussen kleine en grote bloedsomloop direct na de uitleg over beide routes.

Vul de juiste begrippen in

Bloed stroomt in een gesloten systeem. In de kleine bloedsomloop gaat bloed van het hart naar de longen en terug. In de grote bloedsomloop gaat bloed van het hart naar de overige organen en daarna terug naar het hart.

kleine bloedsomloop
longen
grote bloedsomloop
hart
aorta
kamers
boezems
longader

De lege plekken testen de kernwoorden van de twee bloedsomlopen zonder nieuwe context toe te voegen.

De bouw van het hart

Het hart heeft vier ruimtes.


  • Twee boezems bovenin

  • Twee kamers onderin

  • Boezems ontvangen bloed

  • Kamers pompen bloed weg uit het hart

Een veelvoorkomende verwarring: leerlingen halen boezems en kamers door elkaar. Benadruk daarom functie én plaats: boezems boven, kamers onder.

Bloedvaten van en naar het hart

  • Uit de kamers vertrekken de longslagader en de aorta

  • In de boezems komen de longader en de holle ader uit

  • Zo kan bloed het hart verlaten en er weer in terugkomen

Benadruk het verschil tussen 'slagader' en 'ader' als richting ten opzichte van het hart: slagaders gaan van het hart af, aders komen naar het hart toe.

Kleppen sturen één richting op

  • Hartkleppen liggen tussen boezems en kamers

  • Slagaderkleppen liggen tussen kamers en slagaders

  • Kleppen voorkomen dat bloed terugstroomt

  • Daardoor blijft het bloed in de juiste richting bewegen

Hier is de kernfunctie belangrijker dan de namen van afzonderlijke kleppen. De detailnamen zijn niet nodig als ze niet in het curriculum gevraagd worden.

Stap 1: boezems trekken samen

  • De boezems persen bloed naar de kamers

  • De hartkleppen staan open

  • De slagaderkleppen blijven dicht

  • Bloed stroomt zo niet terug uit de slagaders

This item has no instructions

Stap 2: kamers trekken samen

  • De kamers pompen bloed de slagaders in

  • De hartkleppen gaan dicht

  • De slagaderkleppen gaan open

  • Bloed kan nu niet terug naar de boezems

Koppel deze stap aan de twee uitgangen: naar de longslagader en naar de aorta. Dat helpt leerlingen de pompfunctie van de kamers te begrijpen.

Stap 3: de hartpauze

  • De hartspier ontspant

  • Het hart vult zich opnieuw met bloed

  • Door de kleppen blijft het bloed in de juiste richting

  • Daarna begint de volgende hartslag

Maak duidelijk dat 'pauze' niet betekent dat het hart stopt, maar dat het kort ontspant tussen twee samentrekkingen.

Welke uitspraak over kleppen klopt?

A

Ze laten bloed terugstromen

B

Ze liggen alleen in boezems

C

Ze houden richting vast

D

Ze pompen bloed naar buiten

Plausibele misvattingen: kleppen zouden pompen of alleen in één deel van het hart liggen. Correct is hun functie: terugstromen voorkomen.

Vul de stappen van de hartslag aan

Bij stap 1 trekken de boezems samen en stroomt bloed naar de kamers. Daarna trekken de kamers samen en gaat bloed de slagaders in. Vervolgens volgt de hartpauze, waarin de hartspier ontspant en het hart zich opnieuw vult.

boezems
kamers
hartpauze
aorta
kransaders
longen
hartritme

Laat leerlingen de volgorde hardop nalopen: boezems, kamers, hartpauze.

Hoe zorgen kleppen dat bloed niet terugstroomt?

Bespreek dat in stap 1 de hartkleppen open zijn en de slagaderkleppen dicht, in stap 2 juist andersom, en dat tijdens de hartpauze kleppen terugstromen blijven voorkomen. Kernidee: kleppen zorgen voor één richting.

De kransvaten van het hart

  • De hartspier heeft zelf ook zuurstof en glucose nodig

  • Kransslagaders brengen deze stoffen naar de hartspier

  • Kransaders voeren afvalstoffen af

  • Het hart voorziet dus ook zichzelf van bloed

Leerlingen denken soms dat bloed in de hartkamers de hartspier direct voedt. Leg uit dat dit via aparte bloedvaten gebeurt: de kransvaten.

Hartritme

  • Het hartritme is het aantal hartslagen per minuut

  • In rust is dat lager dan bij inspanning

  • Het hartritme laat zien hoe snel het hart bloed rondpompt

Je kunt hier kort benoemen dat het hartritme verandert met de behoefte van het lichaam, zonder uit te weiden naar training of hormonen als dat buiten de les valt.

Elektrische impulsen in het hart

  • Elke hartslag begint met een elektrische impuls

  • Die ontstaat in de rechterboezem

  • De impuls verspreidt zich door het hart

  • Daardoor trekken boezems en kamers in volgorde samen

De nadruk ligt op het idee dat het hart een eigen prikkelgeleiding heeft. Houd het eenvoudig en koppel het direct aan de drie stappen van de hartslag.

Het ecg zichtbaar gemaakt

  • Een ecg registreert elektrische impulsen van het hart

  • Die impulsen verschijnen als een grafiek

  • Zo is de activiteit van het hart zichtbaar te maken

  • Het ecg hangt dus samen met het hartritme

Je hoeft geen onderdelen van de ecg-golf te benoemen als dat niet gevraagd is. Het doel hier is: elektrische activiteit kan gemeten en zichtbaar gemaakt worden.

Waar ontstaan de elektrische impulsen van het hart?

A

in de aorta

B

in de rechterboezem

C

in de linkerkamer

D

in de longader

Distractors zijn hartdelen en bloedvaten die leerlingen kunnen verwarren met de plek waar de impuls start.

Vul de begrippen over hartvoorziening en ritme in

De hartspier krijgt zuurstof en glucose via de kransslagaders. Afvalstoffen gaan weg via de kransaders. Het aantal hartslagen per minuut heet het hartritme. Een ecg maakt de elektrische activiteit van het hart zichtbaar als grafiek.

kransslagaders
kransaders
hartritme
ecg
aorta
holle ader
boezems
hartkleppen

Deze oefening bundelt de laatste subtopic: kransvaten, hartritme en ecg.

Wat ga jij uit deze les het best onthouden?

This item has no instructions

Welk deel van deze les vond je het lastigst?

This item has no instructions

Wat hielp jou het meest om de bloedsomloop te begrijpen?

This item has no instructions

Begrippenlijst

kleine bloedsomloop - bloedsomloop waarbij bloed van het hart naar de longen en terug stroomt

grote bloedsomloop - bloedsomloop waarbij bloed van het hart naar de overige organen en terug stroomt

boezems - de twee bovenste ruimtes van het hart die bloed ontvangen

kamers - de twee onderste ruimtes van het hart die bloed wegpompen

longslagader - slagader die bloed van het hart naar de longen voert

aorta - grote lichaamsslagader die bloed van het hart naar het lichaam voert

longader - ader die bloed van de longen naar het hart terugbrengt

This item has no instructions

Begrippenlijst

holle ader - ader die bloed uit het lichaam naar het hart terugvoert

hartkleppen - kleppen tussen boezems en kamers

slagaderkleppen - kleppen tussen kamers en slagaders

kransslagaders - bloedvaten die de hartspier van zuurstof en glucose voorzien

kransaders - bloedvaten die afvalstoffen uit de hartspier afvoeren

hartritme - het aantal hartslagen per minuut

ecg - registratie van de elektrische impulsen van het hart als grafiek

This item has no instructions