Positieve klassenafspraken maken

• New lesson editor
• Mentorles
• MBO
• Studiejaar 1

Samen bouwen aan onze klas

Open met het idee dat een fijne klas niet vanzelf ontstaat. Deze les gaat over samen kiezen welk gedrag we in de klas wél willen zien.

Lesdoel

Ik kan samen met mijn klas 5 positieve klassenafspraken maken.

Welke woorden passen bij een fijne klas?

Gebruik de woorden uit de cloud om de les te openen. Vraag door op woorden als respect, rust, luisteren, helpen en veiligheid.

Waarom afspraken samen maken?

Als je afspraken samen maakt, voelen ze meer van ons.

Dan is vaak duidelijker welk gedrag we van elkaar verwachten.

Dat helpt bij:

• meer rust

• meer respect

• beter samenwerken

• een prettige sfeer

Leg kort het nut van inspraak uit: afspraken werken beter als studenten zich erin herkennen.

Gedrag bepaalt de sfeer

De sfeer in de klas ontstaat door kleine keuzes.

Bijvoorbeeld:

• luisteren als iemand praat

• elkaar helpen

• rustig reageren bij verschil van mening

Maak de koppeling met dagelijks gedrag: niet alleen grote conflicten, maar juist gewone momenten bepalen de klassensfeer.

Regels en afspraken

Regels worden meestal van bovenaf bepaald en gelden voor iedereen.

Afspraken maak je met elkaar in een groep.

In deze les gaat het om afspraken over wenselijk gedrag in deze klas.

Gebruik eventueel het voorbeeld dat schoolregels, zoals op tijd komen, al bestaan. De klas maakt nu eigen gedragsafspraken erbij.

Positief formuleren

Een goede afspraak zegt wat je wel doet.

Dus liever:

• We luisteren naar elkaar

• We laten elkaar uitpraten

• We gaan respectvol met elkaar om

Dan weet iedereen beter wat er verwacht wordt.

Benadruk plustaal: positief gedrag is duidelijker en bruikbaarder dan alleen zeggen wat niet mag.

Van voorbeeld naar afspraak

Voorbeelden uit de klas helpen om afspraken te maken.

Denk aan situaties zoals:

• samenwerken

• meningsverschil

• iets persoonlijks delen

• hulp vragen

Laat zien dat afspraken niet los staan van de praktijk. Ze komen voort uit echte klassituaties.

Wat is het voordeel van afspraken samen maken?

A

Meer straf

B

Meer rust

C

Meer huiswerk

D

Meer toetsen

Sluit aan bij de slides over eigenaarschap, sfeer en duidelijkheid. De foute opties zijn bewust schoolwoorden die niet passen bij het doel van klassenafspraken.

Maak de tekst compleet

Een goede afspraak zegt wat je wel doet. Afspraken maak je met elkaar in de klas. Zo wordt het duidelijk welk gedrag we van elkaar verwachten.

wel

elkaar

gedrag

niet

bovenaf

gevoel

regels

De woorden komen letterlijk uit het eerste lesblok: positief formuleren, samen maken en wenselijk gedrag.

Welke klassituatie vraagt volgens jou om een duidelijke afspraak?

Laat studenten een echte klassituatie noemen, bijvoorbeeld samenwerken, hulp vragen, verschil van mening of iets persoonlijks delen. Bespreek daarna welke afspraak daarbij zou passen.

Wat is een sterke afspraak?

Sterke klassenafspraken zijn:

• duidelijk

• positief geformuleerd

• voor iedereen begrijpelijk

• passend bij deze klas

• breed genoeg, niet over elk detail

Gebruik het woord overkoepelend: liever een afspraak die meerdere situaties helpt dan veel kleine losse afspraken.

Voorbeelden van plustaal

Van negatief naar positief:

• Niet door elkaar praten → We luisteren als iemand praat

• Geen ruzie maken → We lossen problemen rustig op

• Niet uitlachen → We behandelen elkaar met respect

Deze slide ondersteunt het om voorbeelden te laten invullen of om samen zinnen om te zetten naar plustaal.

Thema's voor afspraken

Goede klassenafspraken gaan vaak over:

• respect

• luisteren

• samenwerken

• veiligheid

• omgaan met verschillen

• ruimte om je mening te geven

Gebruik deze thema's als kapstok tijdens het groepswerk, zonder zelf al de vijf definitieve afspraken in te vullen.

Samen tot vijf afspraken

Iedere groep bedenkt afspraken die passen bij deze klas.

Daarna worden overeenkomsten zichtbaar:

• welke ideeën vaak terugkomen

• welke afspraken breed helpen

• welke formulering het duidelijkst is

Zo kom je samen tot maximaal vijf afspraken.

Benadruk dat het doel niet is om zoveel mogelijk regels te verzamelen, maar om te kiezen wat echt werkt voor de klas.

Welke afspraak is positief geformuleerd?

A

Niet schreeuwen

B

Geen ruzie maken

C

We luisteren naar elkaar

D

Niet uitlachen

Controleert of studenten plustaal herkennen. De drie foute antwoorden zijn negatief geformuleerd en komen dicht in de buurt van de voorbeelden op de slides.

Vul de juiste woorden in

Sterke klassenafspraken zijn duidelijk en positief geformuleerd. Ze zijn voor iedereen begrijpelijk en passen bij deze klas. Samen kies je daarna maximaal vijf afspraken.

duidelijk

begrijpelijk

klas

vijf

streng

persoonlijk

tien

school

Laat studenten de kern van een sterke afspraak en het doel van het groepswerk herhalen.

Welk thema vind jij het belangrijkst voor onze klas?

1

Respect

2

Luisteren

3

Samenwerken

4

Veiligheid

5

Mening geven

Afspraken vastleggen

Afspraken werken beter als ze zichtbaar zijn.

Vastleggen helpt om:

• ze te onthouden

• er later op terug te komen

• elkaar eraan te herinneren

Noem dat de gekozen afspraken bijvoorbeeld op een flap, poster of in de klas kunnen komen te staan.

Elkaar positief aanspreken

Bij afspraken hoort ook hoe je elkaar aanspreekt.

Dat kan op een respectvolle manier:

• rustig blijven

• zeggen wat je ziet

• verwijzen naar de afspraak

• helpen om het beter te laten lukken

Leg de nadruk op positief aanspreken: niet aanvallen, maar herinneren aan het gezamenlijke doel.

Afspraken levend houden

Een afspraak helpt pas echt als je ermee blijft werken.

Belangrijk is daarom:

• af en toe terugkijken

• zien wat goed gaat

• elkaar stimuleren

• bijsturen als iets niet lukt

Verbind dit aan monitoren en waarderen. Afspraken zijn geen eenmalig lijstje, maar onderdeel van de klas.

Waarom leg je klassenafspraken zichtbaar vast?

A

Voor meer regels

B

Om ze te onthouden

C

Voor minder pauze

D

Om te controleren

De juiste keuze sluit aan bij onthouden, terugkijken en elkaar herinneren. 'Om te controleren' is een plausibele misvatting, maar te beperkt en niet positief genoeg.

Maak de tekst af

Als je iemand aanspreekt, blijf je rustig. Je zegt wat je ziet en je verwijst naar de afspraak. Daarna help je om het beter te laten lukken.

rustig

ziet

afspraak

lukken

boos

vindt

regel

stoppen

Herhaalt stap voor stap hoe je elkaar positief aanspreekt.

Hoe kun je afspraken in de klas levend houden?

Goede antwoorden noemen iets als terugkijken, elkaar helpen, benoemen wat goed gaat of bijsturen als iets niet lukt. Gebruik dit als brug naar het vastleggen van de afspraken.

Wat neem jij mee uit deze les?

Laat studenten kort benoemen wat ze uit de les meenemen, bijvoorbeeld plustaal, samen kiezen of respectvol aanspreken.

Wat hielp jou vandaag het meest om dit te begrijpen?

Vraag eventueel door: hielp een voorbeeld, de uitleg, het omzetten naar plustaal of het bespreken in de groep?

Wat vond jij nog lastig bij het maken van afspraken?

Gebruik deze antwoorden om te zien waar nog steun nodig is voordat de definitieve 5 afspraken worden vastgelegd.

Begrippenlijst

klassenafspraak - een afspraak die je samen maakt over gedrag in de klas

plustaal - taal die zegt welk gedrag je wél wilt zien

wenselijk gedrag - gedrag dat helpt bij een fijne en veilige klas

respect - elkaar serieus nemen en netjes behandelen

samenwerken - met anderen aan hetzelfde doel werken

verantwoordelijkheid - weten dat jouw gedrag invloed heeft op de groep

monitoren - samen bekijken of afspraken goed werken