Maatschappijleer
2.4 rechtspraak en straffen
Alles wat voorafgaat aan de rechtzaak
Maatschappijleer
2.4 rechtspraak en straffen
Alles wat voorafgaat aan de rechtzaak
Wat zien we hier?
Een rechter mag lid zijn van de Tweede Kamer
Rechtsstaat
Geen rechtsstaat
Vandaag
Leerdoelen
Rechtspraak en straffen deel 2 (volgorde van een rechtszaak)
Opdracht: een echte rechtszaak. Voorbereiden bezoek rechter.
Leerdoel
Ik kan het verloop van een rechtszaak stapsgewijs uiteenzetten
Hoe weet je dat je bij de rechtbank moet verschijnen?
Dagvaarding
Voorafgaand aan een terechtzitting krijgt de verdachte een brief van de Officier van Justitie thuisgestuurd met daarin:
het feit waarvan hij verdacht wordt (tenlastelegging).
het tijdstip en de plaats waar de zitting plaatsvindt.
Strafrecht voor jongeren
Niet strafbaar: daders jonger dan 12 jaar
Jeugdstrafrecht: daders van 12 t/m 17 jaar; bij lichte misdrijven volgen taakstraffen, bij zwaardere de kinderrechter
Adolescentenstrafrecht: daders tussen 16 en 23 jaar. De rechter kan kiezen tussen jeugd- en volwassenenstrafrecht
Volgende les: bezoek van een rechter
Twee tweelingbroers (geboren 1971) woonden samen in één huis in 's-Gravenzande. Op de ochtend van 24 januari 2023 vond de verdachte zijn broer dood. Hij liep naar het huis van zijn ouders, waar 112 werd gebeld. Het OM verweet hem dat hij zijn broer op 23 januari had doodgeslagen en -geschopt. Primair ging het om moord of doodslag, subsidiair om zware mishandeling met de dood als gevolg.
De tenlastenlegging
Aan de verdachte is ten laste gelegd dat:
hij op of omstreeks 23 januari 2023 te [plaats] [het slachtoffer] opzettelijk en met voorbedachten rade van het leven heeft beroofd, door die [het slachtoffer] meermalen (met kracht) tegen het hoofd en/of zijn ribben en/of zijn arm en/of zijn lichaam heeft geslagen en/of geschopt;
subsidiair (als het bovenstaande niet tot een veroordeling kan leiden):
hij op of omstreeks 23 januari 2023 te [plaats] aan [het slachtoffer] opzettelijk en met voorbedachten rade zwaar lichamelijk letsel, te weten meerdere ribfracturen en/of hersenletsel en/of een breuk van het schildkraakbeen en/of een breuk van de ellenpijp en/of het borstbeen heeft toegebracht, door die [het slachtoffer] meermalen (met kracht) tegen het hoofd en/of zijn ribben en/of zijn arm en/of zijn lichaam te slaan en/of te schoppen terwijl het feit de dood ten gevolge heeft gehad.
De feiten
Twee tweelingbroers van begin vijftig wonen samen in één huis. Op de ochtend van dinsdag 24 januari 2023 vindt de ene broer de andere dood in huis. Hij loopt naar het huis van zijn ouders; daar wordt 112 gebeld.
De officier van justitie verdenkt de broer die het lichaam vond. Volgens haar heeft hij zijn broer op 23 januari meerdere keren geslagen en geschopt, en is het slachtoffer daardoor overleden.
Bij het slachtoffer zijn gevonden: een bloeding onder het harde hersenvlies, ander hersenletsel, gebroken ribben, een breuk van het schildkraakbeen en een breuk van de ellepijp en/of het borstbeen.
Wat de verdachte zegt
De verdachte vertelt dat hij regelmatig ruzie had met zijn broer over diens alcoholgebruik. Het ging er vaak verbaal hard aan toe. Soms werd er ook over en weer fysiek geweld gebruikt.
In het weekend voor het overlijden hadden ze veel ruzie. De verdachte geeft toe dat ze elkaar toen hebben geslagen en geschopt.
Wat de forensisch patholoog zegt
Er zijn drie mogelijke doodsoorzaken:
1. een levensgevaarlijke verzuring van het bloed (ketoacidose), die bijvoorbeeld kan ontstaan bij veel alcoholgebruik en weinig eten;
2. een hersenbloeding onder het harde hersenvlies, veroorzaakt door stomp geweld tegen het hoofd, waardoor de hersenen bekneld raakten;
3. een combinatie van beide.
Maar de patholoog zegt ook:
• Het letsel past bij vallen én bij geslagen worden. Het een is niet waarschijnlijker dan het ander.
• Zo'n hersenbloeding kan ook ontstaan door vanuit staande positie op een harde vloer te vallen.
• De bloeding was één tot enkele dagen oud. Het slachtoffer kan daarna nog een tijd bij bewustzijn zijn geweest.
Het letsel is op verschillende momenten ontstaan. Dat past bij herhaaldelijk vallen, maar ook bij herhaaldelijk slaan.
Viel het slachtoffer vaak?
• Volgens de verdachte dronk zijn broer veel en viel hij vaak. Op zaterdag 21 januari zou hij met zijn achterhoofd op het aanrecht zijn gevallen en met de zijkant van zijn hoofd op de verwarming.
• Op de knop van de verwarming in de keuken is bloed gevonden.
• Op 21 januari trof de politie het slachtoffer dronken aan in zijn bus, met een wond op zijn hoofd. Hij vertelde de agenten dat hij was gevallen.
• De dochter van het slachtoffer verklaart dat haar vader graag een borreltje dronk, heel onhandig was en vaak ergens tegenaan stootte en omviel.
Wie zegt wat?
De officier van justitie: moord is niet te bewijzen, want er is geen bewijs van voorbedachten rade. Wel doodslag: de verdachte heeft bewust het risico aanvaard dat zijn broer door het slaan en schoppen zou overlijden (voorwaardelijk opzet). Zij eist 8 jaar gevangenisstraf.
De advocaat: volledige vrijspraak. Niemand kan vaststellen wat precies de oorzaak van de dood was, dus ook niet dat de verdachte die dood heeft veroorzaakt.
Burgerschapsopdracht 2: bezoek van de rechter
Open in Teams de opdracht 'voorbereiding bezoek rechter'
Vul de vragen in.
Je mag overleggen, maar vul wel allemaal een eigen document in!
Deze opdrachten zijn huiswerk voor het bezoek van de rechter (Maandag 5 oktober - 6de uur bij H4E en H4D, vrijdag 9 oktober 2de uur bij V4a, V4b en H4c)