Week 2 Veilig helpen en verplaatsen

• New lesson editor

Veilig helpen en verplaatsen

Deze les combineert vaardigheid en inlevingsvermogen binnen zorg en welzijn: goed tillen, veilig werken met een rolstoel en bewust worden van afhankelijkheid.

Lesdoel

Ik kan de 3 belangrijkste tilregels voor een ergonomische houding benoemen en toepassen.

Er zijn drie doelen aangeleverd. Volgens de opdracht wordt één leerdoel centraal gezet. De andere twee doelen keren terug in de inhoud van de les.

Welke woorden passen volgens jou bij veilig helpen en verplaatsen?

Gebruik de woordwolk als voorkennisactivatie. Laat leerlingen woorden noemen zoals houding, remmen, veiligheid, rug, vertrouwen of respect en verbind die aan de lesdoelen.

Waarom ergonomisch werken?

• In de zorg help je vaak bij verplaatsen of ondersteunen

• Een verkeerde houding belast rug, schouders en knieën

• Ergonomisch werken maakt helpen veiliger voor jou én de ander

Open bij de dagelijkse praktijk: helpen bij opstaan, draaien, duwen of iets oprapen. Leg nadruk op preventie van lichamelijke overbelasting.

Tilregel 1: werk dicht bij het lichaam

• Houd wat je ondersteunt zo dicht mogelijk bij je romp

• Hoe verder van je af, hoe groter de belasting op je rug

• Stap naar voren in plaats van ver reiken

Veel leerlingen denken dat een klein gewicht altijd weinig belasting geeft. Benadruk dat afstand tot het lichaam de belasting sterk vergroot.

Tilregel 2: buig je knieën

• Zak door je knieën als je lager moet werken

• Houd je rug zo recht mogelijk

• Gebruik de kracht uit je benen, niet uit je rug

Laat het verschil zien tussen bukken vanuit de rug en zakken door de knieën. Verbind dit aan spiergroepen: benen zijn sterker dan de rug.

Tilregel 3: draai niet vanuit je romp

• Draai met je voeten mee als je van richting verandert

• Voorkom een gedraaide rug tijdens tillen of ondersteunen

• Eerst verplaatsen, dan pas neerzetten of helpen

De combinatie van tillen én draaien geeft extra risico op rugklachten. Maak duidelijk dat voetenwerk onderdeel is van veilig bewegen.

De 3 tilregels samen

1. Dicht bij je lichaam werken

2. Door je knieën buigen

3. Niet draaien vanuit je romp

Samen zorgen deze regels voor een ergonomische houding.

Dit is het ankerpunt van het centrale leerdoel. Herhaal hier consequent precies dezelfde formulering als op de vorige slides.

Welke combinatie hoort bij ergonomisch werken?

A

Dichtbij, knieën, meedraaien

B

Ver reiken, bukken, draaien

C

Snel tillen, strekken, trekken

D

Achterover, springen, kantelen

Toetst of leerlingen de drie tilregels als samenhangend geheel herkennen: dicht bij het lichaam, door de knieën en draaien met de voeten mee.

Maak de tilregels compleet

Bij ergonomisch helpen werk je zo veel mogelijk dicht bij je lichaam. Als je lager moet werken, buig je je knieën en houd je je rug zo recht mogelijk. Verander je van richting, dan draai je mee met je voeten en niet vanuit je romp.

dicht bij

knieën

voeten

schouders

armen

sneller

rug

handen

De lege plekken bevatten de dragende woorden uit de drie tilregels. Bespreek waarom juist deze woorden de houding veiliger maken.

Rolstoelremmen veilig bedienen

• Zet de rolstoel stil vóór je iemand laat in- of uitstappen

• Gebruik beide remmen, links en rechts

• Controleer of de rolstoel echt niet meer wegrolt

Koppel dit aan veiligheid en vertrouwen. Een cliënt moet kunnen rekenen op een stabiele rolstoel bij transfers of rustmomenten.

Wanneer gebruik je de remmen?

• Bij gaan zitten of opstaan

• Bij in- en uitstappen

• Bij wachten op een helling of ongelijke ondergrond

• Telkens wanneer stilstand nodig is voor veiligheid

Benadruk dat remmen niet alleen bij transfers belangrijk zijn. Ook korte stilstandmomenten kunnen onveilig worden zonder remmen.

Een drempel veilig oversteken

• Benader de drempel rustig en recht van voren

• Kantel de rolstoel licht zodat de kleine voorwielen over de drempel gaan

• Duw daarna de grote achterwielen gecontroleerd verder

Gebruik eenvoudige taal, want dit is een eerste kennismaking. Leg uit dat snelheid niet helpt; controle is belangrijker dan kracht.

Waar let je extra op?

• Kijk naar de hoogte van de drempel

• Houd je handen stevig aan de duwhandvatten

• Maak geen plotselinge bewegingen

• Blijf letten op comfort en veiligheid van de persoon in de rolstoel

Noem dat een te hoge drempel of een onveilige situatie betekent dat je hulp vraagt of een andere route kiest. Veiligheid gaat voor snelheid.

Wanneer zet je de rolstoelremmen op?

A

Alleen buiten

B

Bij elke stilstand

C

Na de drempel

D

Alleen bij snelheid

De les benadrukt dat remmen niet alleen bij in- en uitstappen nodig zijn, maar telkens wanneer veilige stilstand nodig is.

Vul de stappen veilig aan

Voor veilig werken met een rolstoel zet je eerst beide remmen vast als stilstand nodig is. Een drempel neem je recht van voren. Daarna kantel je de rolstoel licht zodat de voorwielen over de drempel gaan. Vervolgens duw je de achterwielen gecontroleerd verder.

remmen

recht

voorwielen

leuningen

schuin

voetsteunen

snel

handvatten

Controleert de kernvolgorde: remmen gebruiken bij stilstand, recht benaderen en eerst de kleine voorwielen over de drempel helpen.

Afhankelijk zijn van hulp

Wie hulp nodig heeft bij bewegen of verplaatsen, geeft een deel van de controle uit handen. Dat kan veilig voelen, maar ook spannend, ongemakkelijk of onzeker.

Dit subtopic brengt de reflectiedoelstelling in de les zonder er een activiteit van te maken. Houd de nadruk op beleving van de ander.

Gevoelens die kunnen spelen

• Vertrouwen of opluchting

• Schaamte of kwetsbaarheid

• Onzekerheid over wat er gaat gebeuren

• Frustratie door verlies van zelfstandigheid

Maak duidelijk dat deze gevoelens naast elkaar kunnen bestaan. Iemand kan tegelijk dankbaar én ongemakkelijk zijn.

Waarom inlevingsvermogen telt

• Rustig en duidelijk helpen geeft meer vertrouwen

• Respectvol handelen beschermt waardigheid

• Goede zorg is niet alleen technisch, maar ook mensgericht

Verbind hier de technische vaardigheden uit de les aan houding en communicatie. Veilig werken en respectvol helpen horen bij elkaar.

Zorgvuldig helpen in de praktijk

• Gebruik de tilregels om lichamelijk veilig te werken

• Bedien rolstoelremmen bewust en op tijd

• Steek een drempel gecontroleerd over

• Houd steeds rekening met hoe de ander zich kan voelen

Deze slide brengt de drie opgegeven doelen samen in één praktijkbeeld: veilig, correct en mensgericht handelen.

Hoe kan hulp vragen of krijgen voor iemand voelen?

Bespreek antwoorden zoals: kwetsbaar, onzeker, afhankelijk, beschaamd, opgelucht of veilig. Leg de link met waardigheid, communicatie en vertrouwen.

Wat past het best bij mensgerichte zorg?

A

Snel zonder uitleg

B

Rustig en respectvol

C

Stevig en stil

D

Kort en afstandelijk

Verbind technische veiligheid aan houding en communicatie: goede zorg is ook duidelijk, rustig en respectvol.

Wat is één ding dat je uit deze les onthoudt?

Laat leerlingen één concreet inzicht noemen, bijvoorbeeld een tilregel, het juiste gebruik van remmen of het belang van inlevingsvermogen.

Welk deel hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Stuur aan op metacognitie: leerlingen kunnen noemen dat een stappenplan, voorbeeld, herhaling of praktijkvoorstel hen hielp begrijpen.

Begrippen

ergonomische houding - een werkhouding die je lichaam zo min mogelijk belast

tilregels - afspraken voor veilig en verantwoord tillen of ondersteunen

romp - het middendeel van je lichaam, zonder hoofd, armen en benen

rolstoelremmen - remmen waarmee je een rolstoel veilig stilzet

drempel - een verhoging op de vloer of bij een overgang

afhankelijkheid - hulp van anderen nodig hebben

waardigheid - het gevoel dat je met respect wordt behandeld