BS5: Voedsel maken

• New lesson editor
• Biologie
• Middelbare school
• mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1

BS5: Voedsel maken

Leerdoel

1. Je kunt uitleggen dat door fotosynthese voedsel en zuurstof onstaan voor dieren (inclusief mensen)

2. Je kunt de de fotosynthese beschrijven

3. Je kunt aangeven welke delen van planten de mens gebruikt als voedsel.

Voedsel

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: zonlicht, plant, water, zuurstof, groei, bladeren, voedsel.

Voedingsstoffen

Voedingsstoffen zijn stoffen die een lichaam nodig heeft voor groei, ontwikkeling en energie.

Planten hebben ook voedingsstoffen nodig. Een belangrijke stof voor planten is glucose.

Voedingsmiddelen leveren voedingsstoffen

Benadruk dat 'voedingsstoffen' niet alleen over mensen gaat. Ook planten hebben stoffen nodig om te leven en te groeien.

Glucose als brandstof

• glucose is een energierijke stof

• planten gebruiken glucose om te groeien

• glucose helpt bij het maken van nieuwe cellen en plantendelen

Je kunt hier noemen dat planten glucose niet 'eten', maar zelf maken. Dat verschil is belangrijk voor het volgende deel over fotosynthese.

• licht van de zon

• water uit de bodem

• koolstofdioxide uit de lucht

Wat is fotosynthese?

Fotosynthese is het proces waarbij een plant met behulp van lichtenergie glucose maakt uit water en koolstofdioxide. Daarbij komt ook zuurstof vrij.

De plant gebruikt lichtenergie om van eenvoudige stoffen een energierijke stof te maken.

Fotosynthese vindt plaats in

alle groene delen van een plant

Wat heeft een plant nodig?

zonlicht + water + koolstofdioxide → glucose + zuurstof

Waarom is dit belangrijk?

• de plant maakt zo haar eigen glucose

• glucose is nodig voor groei en ontwikkeling

• zonder fotosynthese kan een plant geen voedsel maken

Belang voor dieren en mensen

Fotosynthese is niet alleen belangrijk voor planten. Dieren en mensen hebben er ook voordeel van:

• planten zijn een bron van voedsel

• bij fotosynthese komt zuurstof vrij

Leg de koppeling met voedselketens kort mondeling uit: veel dieren en mensen eten direct planten of eten dieren die van planten leven.

Wat ontstaat bij fotosynthese?

A

glucose en zuurstof

B

water en zuurstof

C

glucose en water

D

licht en glucose

Controleert of leerlingen producten van fotosynthese onderscheiden van de stoffen die nodig zijn voor het proces.

Welke stoffen heeft een plant nodig voor fotosynthese?

A

Mineralen, stikstof en donker

B

Zuurstof, water en warmte

C

Glucose, zuurstof en licht

D

Water, koolstofdioxide en licht

Fotosynthese aanvullen

Bij fotosynthese maakt een plant met behulp van lichtenergie glucose uit water en koolstofdioxide. Daarbij komt ook zuurstof vrij.

fotosynthese

lichtenergie

koolstofdioxide

zuurstof

voedingsstoffen

bodem

bladeren

stengels

vruchten

Alle kernbegrippen uit de uitleg komen terug in de juiste volgorde van het proces.

Waarom is fotosynthese belangrijk?

Bespreek dat fotosynthese belangrijk is omdat planten zo hun eigen glucose maken, kunnen groeien en zuurstof leveren. Ook mensen en dieren hebben voordeel door voedsel en zuurstof.

Welke delen eten mensen?

Mensen eten verschillende delen van planten. Niet alleen vruchten, maar ook zaden, wortels, stengels, bladeren en bloemen.

Deze slide opent het tweede inhoudsdeel: eetbare plantendelen. Houd de overgang expliciet: wat planten maken, gebruiken wij ook als voedselbron.

Vruchten en zaden

• erwt

• boon

• maïs

Vruchten

Zaden

• appel

• tomaat

• komkommer

Benadruk dat een vrucht het deel is waarin zaden zitten. Gebruik herkenbare voorbeelden uit de keuken, ook als leerlingen die niet altijd als 'vrucht' zien.

Wortels en stengels

• wortel

• radijs

• biet

Stengels

• asperge

• bleekselderij

• suikerriet

Wortels

Maak duidelijk dat we bij wortels en stengels andere plantendelen eten dan bij fruit. Dat helpt leerlingen plantdelen leren herkennen.

Bladeren en bloemen

Bloemen

Bladeren

• sla

• spinazie

• kool

• bloemkool

• broccoli

• artisjok

Broccoli en bloemkool zijn goede voorbeelden omdat leerlingen ze vaak als 'groente' kennen, maar niet als bloemdelen van de plant.

Van plant naar voedsel

Door fotosynthese maakt een plant glucose. Daardoor kan de plant groeien en vruchten, zaden, wortels, stengels, bladeren en bloemen vormen. Veel van die plantendelen gebruiken mensen als voedsel.

Dit is de inhoudelijke samenvatting van de les: koppel fotosynthese aan groei van plantendelen en aan menselijk voedsel.

Welk plantendeel eet je bij broccoli?

A

blad

B

bloem

C

wortel

D

zaad

Broccoli is een veelvoorkomende misconceptie: leerlingen noemen het vaak alleen 'groente' in plaats van het plantendeel.

Plantendelen herkennen

Mensen eten verschillende delen van planten. Een appel is een vrucht, een boon is een zaad, en een wortel is een wortel. Sla is een blad en bloemkool is een bloem.

vrucht

zaad

wortel

blad

bloem

stengel

glucose

zuurstof

lichtenergie

Laat leerlingen de voorbeelden koppelen aan de juiste plantendelen uit slides 10-12.

Welk plantendeel herken jij nu het best?

1

vruchten

2

zaden

3

wortels

4

bladeren

5

bloemen

Leerdoel

1. Je kunt uitleggen dat door fotosynthese voedsel en zuurstof onstaan voor dieren (inclusief mensen)

2. Je kunt de de fotosynthese beschrijven

3. Je kunt aangeven welke delen van planten de mens gebruikt als voedsel.

Wat is één ding dat je vandaag hebt geleerd?

Laat leerlingen benoemen wat zij als belangrijkste inzicht meenemen, bijvoorbeeld dat fotosynthese glucose en zuurstof oplevert of dat we verschillende plantendelen eten.

Welk deel vond je het lastigst?

Gebruik dit als korte zelfevaluatie. Mogelijke antwoorden: de formule van fotosynthese, koolstofdioxide onthouden, of plantendelen uit elkaar houden.

Begrippen

voedingsstoffen - stoffen die een lichaam nodig heeft voor groei en ontwikkeling

glucose - een energierijke stof die planten maken en gebruiken

fotosynthese - proces waarbij een plant met lichtenergie glucose maakt uit water en koolstofdioxide

zuurstof - stof die bij fotosynthese vrijkomt

koolstofdioxide - gas uit de lucht dat een plant gebruikt bij fotosynthese

vrucht - plantendeel waarin zaden zitten

zaad - deel van de plant waaruit een nieuwe plant kan groeien

Begrippen

wortel - deel van de plant dat water uit de bodem opneemt

stengel - deel van de plant dat stevigheid geeft en stoffen vervoert

blad - deel van de plant waar fotosynthese plaatsvindt

bloem - deel van de plant waarmee zaden en vruchten kunnen ontstaan

lichtenergie - energie uit zonlicht die nodig is voor fotosynthese