6. Ontkieming, groei en ontwikkeling

• Biologie
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 4

Ontkieming, groei en ontwikkeling

Wat gaan we doen?

Herhaling paragraaf 5

Lesstof paragraaf 6

Lesstof verwerken 

Leerdoelen-check

Zelf bestuiving

Kruis bestuiving

Geen bestuiving

Stuifmeelbuis

Stuifmeelkorrel

Eicel

Bevruchting

Hieronder zie je voorbeelden van verschillende zaden. Sleep de zaden naar de juiste manier van verspreiden.

Verspreiding door dieren

Verspreiding door de wind

Verspreiding door de plant zelf

grote

kroonbladeren

plakkerig 

stuifmeel

nectar

kleurige 

kroonbladeren

meeldraden buiten de bloem

geur

licht (gewicht) stuifmeel

onopvallende kroonbladeren

wind bestuiving

insecten 

bestuiving

Leerdoelen

Ik beschrijf de ontwikkeling van een zaad en de verdere groei en ontwikkeling van kiemplanten.

Ik leg uit hoe een plant de winter overleeft en geef hiervan voorbeelden.

Inleiding

Als een zaad ontkiemt, ontstaat een nieuw individu. Dit individu groeit en ontwikkelt nieuwe organen totdat een volwassen plant is ontstaan.

De bouw van een zaad

Zaadhuid: buitenkant, stevig vlies. 

Zaadlobben bevatten reservevoedsel. 

Tussen de zaadlobben bevindt zich het kiempje.

Het kiempje bestaat uit een worteltje, een stengeltje en twee blaadjes.

Ontkieming

Voor de ontkieming zijn een gunstige temperatuur, water en zuurstof nodig. 

Sommige zaden hebben eerst een rustperiode nodig, zodat ze op het goede moment uitkomen. 

Ontkieming

Zaad neemt water op ->  zaadlobben zwellen op -> zaadhuid scheurt open ->  worteltje vormt wortelharen -> voedingsstoffen opnemen -> stengeltje met zaadlobben -> blaadjes 

Groei

Kiemplantje wordt groter en zwaarder, door celdeling (mitose). 

Nieuw cytoplasma zorgt voor plasmagroei. 

Celstrekking: groei van een plantencel, door veel water opnemen in vacuole.

Door celstrekking worden de planten langer (lengtegroei) of dikker (diktegroei) 

Ontwikkeling

Tijdens de groei van een plant verandert ook de bouw van de organen.

• De wortels vertakken zich steeds en er worden nieuwe wortelharen gevormd.

• Aan de stengels worden bladeren gevormd.

• Meestal ontstaan ook bloemen.

• Uit de bloemen ontstaan vruchten en zaden.

Levenscyclus van zaadplanten

Planten doorlopen een levenscyclus van zaad tot volwassen plant, waaruit weer zaden kunnen ontstaan.

Een cyclus wordt steeds herhaald.

Eénjarige planten

Gaan dood na 1 jaar, produceren meteen zaden

Tweejarige planten

Eerste jaar ontwikkeling, tweede jaar productie van zaden

Tweejarige soorten 

1. In de herfst sterven de bovengrondse delen af. 

Alleen de ondergrondse delen overwinteren. 

2. Bovengrond overwintert het wortelrozet. 

Hier zitten alle bladeren vlak boven de wortel vast . 

In de winter kunnen deze bladeren goed overleven. 

Vanaf het voorjaar groeit uit de rozet een lange stengel 

die de bloemen draagt. 

Meerjarige of Vaste planten

Leven langer dan twee jaar en kunnen meerdere jaren zaad vormen.

Vaste planten kunnen houtachtig of kruidachtig zijn.

Welk type plant ontkiemt, bloeit en sterft in hetzelfde jaar?

1. Eenjarige plant
2. Tweejarige plant
3. Meerjarige plant

Een eikenboom is een voorbeeld van een

1. eenjarige plant
2. tweejarige plant
3. Vaste plant

In A vindt de celdeling plaats en B is de celstrekking

1. juist
2. onjuist

Bij celstrekking worden cellen heel snel groter door...

1. deling
2. opname van water
3. bijmaken van cytoplasma
4. door hard te strekken.

Leerdoelen

Ik beschrijf de ontwikkeling van een zaad en de verdere groei en ontwikkeling van kiemplanten.

Ik leg uit hoe een plant de winter overleeft en geef hiervan voorbeelden.