§3.1 Gps-coördinaten (leerjaar 1)
3
Assenstelsel
Paragraaf 3.1
Gps-coördinaten
Je telefoon weet altijd waar je staat. Met welke twee getallen vindt hij elke plek op aarde?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
Introduction
Items in this lesson
3
Assenstelsel
Paragraaf 3.1
Gps-coördinaten
Je telefoon weet altijd waar je staat. Met welke twee getallen vindt hij elke plek op aarde?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, hoofdstuk 3 Assenstelsel, paragraaf 3.1 Gps-coördinaten. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.1
3.1 Gps-coördinaten
Leerdoelen
3.1.1
Je kunt uitleggen wat een breedtegraad en een lengtegraad zijn.
3.1.2
Je kunt de gps-coördinaten van een plaats aflezen en een plaats bij coördinaten vinden.
3.1.3
Je kunt plaatsen vergelijken: welke ligt noordelijker of oostelijker en hoeveel graden.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.1
Startvraag
Waar ben ik?
Je telefoon weet precies waar je staat. Hoe geeft hij die plek door?
Met het aantal km tot Amsterdam
Met één getal: de postcode
Met twee getallen: breedte en lengte
Met de naam van je provincie
Laat eerst stemmen. Een plek op aarde heeft twee getallen nodig, net als een punt in een assenstelsel. Een postcode (B) is één code en geeft geen precieze plek, de provincie (D) en afstand tot Amsterdam (A) zijn te grof of leggen de plek niet vast. Doorvragen: waarom is één getal niet genoeg?
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.1
Breedte en lengte
Op aarde geef je een plek aan met twee getallen, in graden:
de breedtegraad: hoe ver naar het noorden (N) vanaf de evenaar
de lengtegraad: hoe ver naar het oosten (O) vanaf de nulmeridiaan bij Greenwich
Amsterdam ligt op 52,4° N en 4,9° O.
Laat in de figuur zien dat de kaart eigenlijk een assenstelsel is: de lengte is de x-as, de breedte de y-as. Vraag een leerling om de ligging van Groningen te zeggen: ongeveer 53,2° N en 6,6° O. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.1
Opdrachten Kennis
1
Welk punt ligt op 51° N en 7° O?
Punt A
Punt B
Punt C
Punt D
D ligt op 7° O en 51° N. A ligt ook op 7° O, maar op 53° N: de breedte klopt niet. C ligt op 53° N en 6° O, B op 52° N en 4° O. Wie A kiest, heeft alleen naar de lengte gekeken. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.1
Twee getallen, twee richtingen
Zo houd je breedte en lengte uit elkaar.
Breedtegraad
Van 0° bij de evenaar tot 90° bij de pool. Je zegt N (noord) of Z (zuid).
Lengtegraad
Van 0° bij Greenwich tot 180°. Je zegt O (oost) of W (west).
Eerst breedte
Op een gps staat eerst de breedte, dan de lengte: 52,4° N, 4,9° O.
Let op: dit is andersom dan bij (x, y) in een assenstelsel, waar x vooraan staat. Op een kaart staat de breedte (y) vaak eerst. Laat leerlingen dit verschil zelf benoemen. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.1
Voorbeeldopdracht 1
Utrecht ligt op 52,1° N en Zwolle op 52,5° N. Welke stad ligt noordelijker en hoeveel graden?
gegeven
Utrecht: 52,1° N
Zwolle: 52,5° N
uitwerking
Een hoger getal ligt noordelijker.
Zwolle ligt noordelijker.
52,5 − 52,1 = 0,4
antwoord
Zwolle, 0,4 graden
Laat in de figuur zien dat beide plaatsen op een andere hoogte staan: de stippellijn is het verschil in breedte. Doorvragen: welke stad ligt het oostelijkst? (Zwolle, 6,1° O tegen 5,1° O.) Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.1
Opdrachten Kennis
2
Hoeveel graden noorderbreedte heeft de Noordpool?
De evenaar is 0° en de Noordpool is het hoogste punt: 90° N. Wie 180 zegt, denkt aan de grootste lengtegraad.
Vul de ontbrekende woorden en getallen in.
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.1
Opdrachten Toepassing
3
De evenaar ligt op 0° breedte.
De nulmeridiaan loopt door Greenwich.
De Noordpool ligt op 90° noorderbreedte.
Afleider Parijs: de nulmeridiaan liep vroeger ook door Parijs op sommige kaarten, maar de afspraak is Greenwich bij Londen. 45 is halverwege de evenaar en de pool, dus niet een van de uiteinden.
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.1
Opdrachten Toepassing
4
Zet de steden van noord naar zuid.
Hoe groter de breedtegraad, hoe noordelijker. Laat leerlingen de getallen vergelijken met komma's: 52,4 is groter dan 52,1. Wie Utrecht boven Amsterdam zet, vergelijkt alleen de cijfers voor de komma.
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.1
Opdrachten Toepassing
★ 5
Twee plaatsen liggen op dezelfde lengtegraad, op 51° N en 54° N. Hoeveel km schelen ze? (1° breedte is 111 km)
333 km
111 km
444 km
3 km
54 − 51 = 3 graden en 3 · 111 = 333 km. 111 km is het verschil van één graad. 444 komt van 4 · 111: leerlingen tellen 51, 52, 53 en 54 mee in plaats van het verschil te nemen. 3 km vergeet de omrekening naar km.
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.1
V E R D E R K I J K E R
Zoveel cijfers achter de komma
Je telefoon geeft een plek met veel cijfers, zoals 52,3676° N en 4,9041° O. Elk extra cijfer achter de komma maakt de plek nauwkeuriger. Het vierde cijfer is ongeveer 11 meter, dus 0,0001° breedte is ruim 11 m.
Reken met de klas: 0,0001 · 111 km = 0,0111 km = 11,1 meter. Vraag waarom je in een stad meer cijfers wilt dan in een land. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.1
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
3.1.1 Breedte en lengte uitleggen
3.1.2 Gps-coördinaten aflezen
3.1.3 Plaatsen vergelijken
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp
