Voeding en voedselbederf
Voeding en voedselbederf
Open vanuit herkenning: iedereen eet elke dag, maar niet iedereen eet hetzelfde of om dezelfde redenen.
Leerdoel
Ik kan uitleggen wat eetgewoonten en voedingsstoffen zijn, hoe je gezond en gevarieerd eet, en hoe voedselbederf ontstaat en kan worden voorkomen.
This item has no instructions
Waar denk je aan bij gezond eten en voedsel dat bederft?
Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: gezond, ontbijt, vitamines, bacteriën, schimmel, koelkast, vers.
Eetgewoonten
Eetgewoonten zijn wat je gewend bent te eten
Ook wanneer je eet hoort erbij
Bijvoorbeeld: ontbijt, lunch, avondeten en tussendoortjes
This item has no instructions
Waarom verschillen eetgewoonten?
Door smaak en persoonlijke voorkeur
Door land van herkomst en cultuur
Door geloof en regels over voedsel
Door wat thuis gebruikelijk is
Noem herkenbare voorbeelden, zoals wel of geen varkensvlees, pittig eten of warm eten als lunch.
Eetgewoonten in het dagelijks leven
De één eet vroeg, de ander laat
Sommige mensen eten vlees, anderen niet
In elk gezin kunnen vaste gewoonten ontstaan
Benadruk dat verschillend eten niet meteen ongezond betekent. Het gaat om gewoonten én om wat je lichaam nodig heeft.
Van gewoonte naar gezondheid
Eetgewoonten bepalen vaak wat je binnenkrijgt. Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat je lekker vindt, maar ook naar welke voedingsstoffen in je eten zitten.
This item has no instructions
Waardoor kunnen eetgewoonten verschillen?
Door geloof
Door lengte
Door leeftijd
Door huiswerk
De content noemt voorkeur, cultuur, geloof en wat thuis gebruikelijk is. Leeftijd kan soms invloed hebben, maar is hier niet het geleerde antwoord.
Noem twee voorbeelden van eetgewoonten.
Bespreek dat eetgewoonten gaan over wat je eet én wanneer je eet. Voorbeelden: ontbijt, lunch, avondeten, tussendoortjes, vroeg of laat eten.
Voedingsmiddel en voedingsstof
Een voedingsmiddel is eten of drinken
Een voedingsstof is een stof in dat eten of drinken
Brood is een voedingsmiddel
Koolhydraten in brood zijn voedingsstoffen
Dit onderscheid is vaak lastig. Gebruik meerdere voorbeelden: melk als voedingsmiddel, met water, eiwitten en mineralen als voedingsstoffen.
Belangrijke voedingsstoffen
Groep 2
Mineralen
Water
Voedingsvezels
Eiwitten
Koolhydraten
Vetten
Vitaminen
Groep 1
Leg kort uit dat dit de belangrijkste voedingsstoffen zijn die in de onderbouw vaak worden geleerd.
Drie functies van voedingsstoffen
Energierijke stoffen geven energie
Bouwstoffen helpen bij groei en herstel
Beschermende stoffen helpen je lichaam gezond te houden
This item has no instructions
Energierijke stoffen
Koolhydraten geven snel energie
Vetten geven ook energie
Je lichaam gebruikt energie om te bewegen, denken en warm te blijven
Je kunt noemen dat vetten veel energie leveren, maar houd het eenvoudig en functioneel.
Bouwstoffen en beschermende stoffen
Eiwitten zijn vooral bouwstoffen
Water en mineralen helpen ook bij opbouw en werking van het lichaam
Vitaminen en veel mineralen zijn beschermende stoffen
Ze helpen je lichaam goed te functioneren
Voedingsvezels horen niet duidelijk in één van de drie klassieke groepen; benoem dat vezels belangrijk zijn voor een goede darmwerking.
Waarom gevarieerd eten?
Geen enkel voedingsmiddel bevat alles
Door af te wisselen krijg je meer verschillende voedingsstoffen binnen
Zo is de kans groter dat je van alles genoeg krijgt
This item has no instructions
Wat is een voedingsstof?
Eten of drinken
Een stof in eten
Alleen gezond eten
Een warme maaltijd
Toetst het belangrijke verschil tussen voedingsmiddel en voedingsstof.
Vul de juiste woorden in
Een voedingsmiddel is eten of drinken. Een voedingsstof is een stof in dat eten. Koolhydraten en vetten geven energie. Eiwitten helpen vooral bij groei en herstel.
Laat leerlingen de kernwoorden uit deze subtopic actief ophalen.
De Schijf van Vijf
Hulpmiddel voor gezond en gevarieerd eten
Laat zien dat je uit verschillende groepen kiest
Helpt om niet steeds hetzelfde te eten
Je hoeft de hele Schijf van Vijf niet uit te werken als dat niet in de methode zit; het gaat hier om de functie als hulpmiddel.
Drie maaltijden per dag
Ontbijt, lunch en avondeten geven regelmaat
Maaltijden helpen om voedingsstoffen over de dag te verdelen
Ontbijten is belangrijk na een nacht zonder eten
Koppel aan dagelijkse ervaring: 's ochtends heeft je lichaam weer energie en voedingsstoffen nodig.
Veel zoete en vette tussendoortjes
Vaak veel suiker of vet
Je krijgt dan wel energie binnen
Maar vaak minder vitaminen, mineralen en vezels
Daardoor eet je minder ruimte over voor gezonde voeding
Benadruk dat het gaat om 'veel' en 'vaak', niet om een absoluut verbod.
Gezond eten samengevat
Gezond eten betekent: gevarieerd kiezen, de Schijf van Vijf gebruiken, regelmatig maaltijden eten en niet te veel zoete of vette tussendoortjes nemen.
This item has no instructions
Waarom is gevarieerd eten belangrijk?
Je eet dan minder
Je krijgt meer soorten voedingsstoffen
Je hoeft niet te ontbijten
Je hebt geen lunch nodig
Sluit aan op de uitleg dat geen enkel voedingsmiddel alles bevat.
Vul de juiste woorden in
Gezond eten betekent gevarieerd kiezen. De Schijf van Vijf helpt daarbij. Het is belangrijk om drie maaltijden per dag te eten. Veel zoete en vette tussendoortjes geven vaak minder voedingsstoffen binnen.
De derde blank is bewust als vaste uitdrukking uit de les gebruikt.
Wat is voedselbederf?
Voedselbederf betekent dat voedsel niet meer goed is
Het kan anders gaan ruiken, smaken of eruitzien
Vaak spelen bacteriën en schimmels een rol
This item has no instructions
Bacteriën in voedsel
Bacteriën zijn kleine organismen
In voedsel kunnen ze zich snel vermeerderen
Dat gebeurt door celdeling
Eén bacterie wordt zo twee bacteriën
Gebruik eventueel een eenvoudige keten: 1 wordt 2, 2 worden 4. Zo zien leerlingen waarom bederf snel kan gaan.
Schimmels in voedsel
Schimmels groeien op voedsel
Ze kunnen zich verspreiden met sporen
Die sporen kunnen op nieuw voedsel terechtkomen
Zo kan bederf zich verder uitbreiden
Maak duidelijk dat schimmels vaak zichtbaar zijn, terwijl bacteriën meestal niet zichtbaar zijn.
Hoe ontstaat meer bederf?
Bacteriën vermeerderen door celdeling en schimmels verspreiden sporen. Als deze organismen meer worden, bederft voedsel sneller.
This item has no instructions
Voedsel langer goed houden
Nog meer manieren
Stoffen toevoegen
Zonder zuurstof verpakken
Verhitten
Koelen
Drogen
Manieren
Leg uit dat dit vormen van conserveren zijn: manieren om voedselbederf tegen te gaan.
Waarom helpt conserveren?
Verhitten doodt veel bacteriën en schimmels
Koelen remt hun groei
Drogen haalt water weg
Zonder zuurstof verpakken maakt groeien moeilijker
Bij 'stoffen toevoegen' kun je voorbeelden noemen zoals zout, suiker of zuur, als dat past bij de methode.
Hoe vermeerderen bacteriën zich?
Door drogen
Door sporen
Door celdeling
Door koelen
Veelgemaakte verwarring: schimmels verspreiden zich met sporen, bacteriën door celdeling.
Vul de juiste woorden in
Voedsel bederft als bacteriën en schimmels meer worden. Bacteriën doen dat door celdeling. Schimmels verspreiden zich met sporen. Je kunt voedsel langer goed houden door te koelen of te verhitten.
Controleert zowel het ontstaan van bederf als een manier om het tegen te gaan.
Wat heb jij vandaag het best begrepen?
This item has no instructions
Wat vond je vandaag het lastigst?
This item has no instructions
Noem één woord dat jij onthoudt van deze les.
Gebruik dit als korte afsluiting. Laat enkele leerlingen hun gekozen woord toelichten.
Begrippen
eetgewoonten - wat je gewend bent te eten en wanneer je dat doet
voedingsmiddel - eten of drinken
voedingsstof - stof in eten of drinken die je lichaam nodig heeft
eiwitten - voedingsstoffen die vooral helpen bij groei en herstel
koolhydraten - voedingsstoffen die energie geven
vetten - voedingsstoffen die veel energie leveren
vitaminen - beschermende stoffen die helpen om gezond te blijven
This item has no instructions
Begrippen
mineralen - stoffen die nodig zijn voor een goede werking van het lichaam
water - voedingsstof die je lichaam nodig heeft
voedingsvezels - stoffen die belangrijk zijn voor een goede darmwerking
Schijf van Vijf - hulpmiddel voor gezond en gevarieerd eten
voedselbederf - voedsel dat niet meer goed is
celdeling - voortplanting waarbij één cel twee cellen wordt
sporen - kleine verspreidingseenheden van schimmels
This item has no instructions