6.4 Welke straf is rechtvaardig?

Welke straf is rechtvaardig?

1 / 25
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBurgerschapMBOStudiejaar 1

This lesson contains 25 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Welke straf is rechtvaardig?

Open de les met het idee dat niet elke wetsovertreding even ernstig is, maar dat in alle gevallen de vraag ontstaat welke reactie van de overheid passend is.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat strafbaar is, welke stappen een strafzaak doorloopt en hoe wordt bepaald welke straf rechtvaardig is.

This item has no instructions

Welke woorden passen voor jou bij een rechtvaardige straf?

Gebruik dit als activering van voorkennis. Verwachte woorden: eerlijk, passend, streng, rechter, wet, slachtoffer, straf. Laat leerlingen kort toelichten waarom ze een woord kiezen.

Wat is strafbaar?

Een feit is strafbaar als het in de wet verboden is.


Wie de wet overtreedt, krijgt te maken met het strafrecht. Dat geldt voor lichte feiten, zoals wildplassen, en voor zware feiten, zoals geweld of moord.

Benadruk dat leerlingen vaak denken dat alleen zware feiten strafbaar zijn. Laat zien dat ook kleinere wetsovertredingen onder het strafrecht kunnen vallen.

Wetboek van Strafrecht

In het Wetboek van Strafrecht staan strafbare feiten beschreven.


Daarin staat ook de strafmaat:

  • welke soort straf mogelijk is

  • hoe hoog die straf maximaal mag zijn


Voor ieder strafbaar feit geldt een maximumstraf.

Gebruik hier eventueel het boek op bladzijde 190 als vergelijking tussen soorten feiten en straffen.

Twee soorten strafbare feiten

  • ernstige strafbare feiten

  • zwaardere straffen mogelijk

  • voorbeeld: gewelddadige moord

Overtredingen

  • minder ernstige feiten

  • vaak lichtere straffen

  • voorbeeld: wildplassen

Misdrijven

Maak duidelijk dat het onderscheid belangrijk is voor de ernst van de zaak en de mogelijke straf.

Rechtvaardige straf

Een rechtvaardige straf past bij:

  • de ernst van het strafbare feit

  • de schade voor slachtoffers en samenleving

  • wat de wet als maximum toelaat


Niet elk strafbaar feit verdient dus dezelfde straf.

Koppel dit aan de centrale vraag van de les: rechtvaardigheid betekent niet altijd streng, maar passend.

Wat staat in het Wetboek van Strafrecht?

A

Stemuitslagen

B

Strafbare feiten

C

Schoolregels

D

Belastingtarieven

Toetst of leerlingen begrijpen dat strafbare feiten en strafmaten in het Wetboek van Strafrecht staan.

Vul de juiste begrippen in

Een feit is strafbaar als het in de wet verboden is. In het Wetboek van Strafrecht staat ook de strafmaat: de soort straf en hoe hoog die maximaal mag zijn. Een overtreding is minder ernstig dan een misdrijf.

strafbaar
strafmaat
overtreding
misdrijf
verdachte
advocaat
dagvaarding
rechter

Alle begrippen komen letterlijk terug op de voorgaande slides over strafbaar, strafmaat en het verschil tussen overtreding en misdrijf.

Waar moet een rechtvaardige straf volgens jou bij passen?

Bespreek dat een rechtvaardige straf moet passen bij de ernst van het feit, de schade voor slachtoffers en samenleving en binnen de maximumstraf van de wet moet blijven.

Wie leidt het onderzoek?

Bij een strafbaar feit heeft het Openbaar Ministerie (OM) de leiding over het strafrechtelijk onderzoek.


De officier van justitie (OvJ) vertegenwoordigt het OM en stuurt namens het OM het onderzoek van de politie aan.

Leg uit dat politie en OM samenwerken, maar niet dezelfde rol hebben.

Van verdachte tot rechtszaak

Politie pakt verdachte op → verhoor

Officier van justitie beoordeelt de zaak → besluit over vervolging

Verdachte krijgt een dagvaarding → verschijnt voor de rechter

Rechter doet uitspraak

Gebruik deze slide als overzicht van de vaste volgorde in een strafzaak.

De officier van justitie

De officier van justitie wordt ook wel aanklager genoemd.


De OvJ bepaalt:

  • of iemand wordt vervolgd

  • welke straf volgens de OvJ passend is

Maak onderscheid tussen eisen en beslissen: de officier van justitie eist een straf, maar de rechter beslist.

De rechter beslist

De rechter bekijkt de zaak en doet een uitspraak.


De rechter beslist of de verdachte schuldig is en welke straf wordt opgelegd. Daarbij moet de rechter binnen de wet blijven.

Benadruk dat niet de politie en ook niet de officier van justitie het laatste woord hebben.

De rol van de advocaat

Een advocaat:

  • geeft juridisch advies aan de verdachte

  • ondersteunt de verdachte tijdens de zitting

  • helpt de verdachte zich te verdedigen


Zo krijgt ook een verdachte een eerlijke behandeling.

Koppel dit aan rechtsbescherming: in een rechtsstaat heeft iedereen recht op verdediging.

Verdachte of dader?

Iemand is een verdachte zolang nog niet vaststaat dat die persoon schuldig is.


Pas als iemand is veroordeeld, spreken we van een dader.

Dit is een belangrijk taalverschil binnen burgerschap en recht: onschuldpresumptie kan kort genoemd worden.

Wie beslist uiteindelijk welke straf wordt opgelegd?

A

De rechter

B

De advocaat

C

De politie

D

De OvJ

Veel leerlingen halen eisen en beslissen door elkaar. De OvJ eist, maar de rechter beslist.

Zet de strafzaak op orde

Na het oppakken volgt eerst het verhoor door de politie. Daarna beoordeelt de officier van justitie of iemand wordt vervolgd. Met een dagvaarding moet de verdachte voor de rechter verschijnen. Pas na een veroordeling spreek je van een dader.

verhoor
officier van justitie
dagvaarding
dader
advocaat
slachtoffer
misdrijf
maximumstraf

Controleert de volgorde en kernbegrippen uit de strafzaak: verhoor, OvJ, dagvaarding en dader.

Waarom hoort een advocaat bij een eerlijke rechtszaak?

Let op elementen als: goed onderzoek, eerlijke rolverdeling, verdediging door advocaat, rechter die een passende straf kiest en zorgvuldige procedure.

Wanneer voelt straf rechtvaardig?

Straf voelt eerder rechtvaardig als:

  • het strafbare feit goed is onderzocht

  • iedereen zijn rol eerlijk uitvoert

  • de rechter een passende straf kiest


Rechtvaardigheid gaat dus niet alleen over streng straffen, maar ook over een zorgvuldige procedure.

Laat hier de samenhang van de les landen: inhoud van de wet én eerlijke rechtsgang bepalen samen wat rechtvaardig is.

Wat is één ding dat jij vandaag hebt geleerd?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één leerpunt benoemen, bijvoorbeeld verschil tussen overtreding en misdrijf of de stappen in een strafzaak.

Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: schema van de strafzaak, voorbeelden, vergelijking overtreding/misdrijf, klassengesprek.

Welk onderdeel vond jij nog lastig?

Gebruik dit om te bepalen wat nog herhaald moet worden. Denk aan rollen van OM, OvJ, rechter of het verschil tussen verdachte en dader.

Begrippenlijst

strafbaar feit - een handeling die volgens de wet verboden is

strafrecht - rechtsgebied dat gaat over strafbare feiten en straffen

Wetboek van Strafrecht - boek waarin strafbare feiten en maximumstraffen staan

strafmaat - de soort straf en de hoogte van de straf

maximumstraf - de hoogste straf die de wet toelaat

overtreding - een minder ernstig strafbaar feit

misdrijf - een ernstig strafbaar feit

This item has no instructions

Begrippenlijst

Openbaar Ministerie (OM) - instantie die leiding geeft aan strafrechtelijk onderzoek en vervolging

officier van justitie (OvJ) - vertegenwoordiger van het OM en aanklager in een strafzaak

verdachte - persoon van wie wordt gedacht dat die een strafbaar feit heeft gepleegd

dagvaarding - oproep om voor de rechter te verschijnen

advocaat - jurist die de verdachte adviseert en ondersteunt

rechter - persoon die uitspraak doet in een rechtszaak

dader - iemand die door de rechter schuldig is verklaard

This item has no instructions