open ruimte AI

• New lesson editor

Gen- AI

in onderzoek

• Wat zijn GEN-AI tools?

• Welke gebruik je?

• Waarvoor?

Hoe staat het met jouw

• AI Kennis

  • Technisch (hoe werkt het, wat zijn valkuilen)

  • Ethisch (privacy, bias in output, duurzaamheidsaspect)

• AI Vaardigheden

  • Beoordelen wat kan, wat niet kan

  • Output & bronnen beoordelen

  • Tools (en hoe deze werken)

  • Prompten

Kennis

• Generatieve AI is een vorm van artificiële intelligentie die nieuwe data kan produceren op basis van voorbeelden waarmee het is getraind

Enkele misverstanden…

UNESCO, Papadopoulos (2024)

UNESCO, Papadopoulos (2024)

Wat kan gen-AI NIET

Wat kan gen-AI NIET

• Niet nadenken

• Niet transparant

• Verzint bronnen

• Uitleg of definitie geven

• Bronnen zoeken

• Ideeën genereren

• Structuur geven

• Samenvatten

• Herformuleren

• LINK
  Hanze Hogeschool

Etisch gebruik

Bias in output (reproductie & versterken van vooroordelen/ongelijkheden in de maatschappij) > evalueer output

Privacy > deel nooit persoonsgegevens (ook geen onderzoeksdata)

Duurzaamheid (gen-AI kost nóg meer energie en water dan gewone zoekmachines)
> maak afweging, is gebruik het waard?

Waag futurelab (2024)

Vaardigheden

Hoe gaan we * om met AI?
* verantwoord
* creatief
* kritisch

24 maart 2026

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

11

Je mag AI-tools gebruiken…

1. Om zelfgeschreven teksten te verbeteren (zonder toevoeging teksten door AI)

   1. Als zoekrobot om informatie te krijgen over een onderwerp

   2. Als een bron van extra uitleg en inspiratie, zoals:

• Voor het creëren van een opzet / startpunt voor je werk

  • Om je te helpen leren, bv door het maken van flash cards of proeftentamens

1. Wanneer de studiehandleiding expliciet ander dan bovenstaand gebruik van generatieve AI toestaat. Bij onduidelijkheid is er altijd overleg met docent.

24 maart 2026

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

13

Verantwoordelijk gebruik

Wees verantwoordelijk voor het werk dat je indient

1. AI moet het leren versterken, niet vervangen

   1. Wees kritisch, AI maakt fouten en komt overtuigend over

   2. Neem niets letterlijk over; geen copy-paste

   3. Verifieer bestaan van / inhoud van bronnen

24 maart 2026

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

14

Toegevoegde waarde

Maak een afweging over de toegevoegde waarde van gebruik AI

1. Is AI nodig om je vraag te beantwoorden? AI belast het milieu

   1. AI-modellen zijn onevenredig gevoed met data uit de VS

   2. De output van AI kan onder intellectueel eigendomsrecht of auteursrecht vallen

24 maart 2026

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

15

Toegestaan gebruik bij onderzoeken

GenAI en APA

1. Geef aan waar AI is gebruikt (bronvermelding in teskst)

   1. Neem bij elke fase een alinea ‘AI-verwijzingen’ op waarin je het gebruik toelicht en hierop reflecteerd
      (na bronnenlijst, voor bijlagen)

   2. Neem de bron op in de bronnenlijst
      

• genAI voor schrijfdoelen: in b beschrijven > in c als bron opnemen

  • genAI voor onderzoeksdoelen: in a vermelden & in b beschrijven (met link naar de chat) & in c als bron opnemen

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

17

GenAi en APA

• In de lopende tekst:

Verwijzing tussen haakjes: (Ontwikkelaar, jaar)

• In de bronnenlijst:

Ontwikkelaar. (jaar).Naam AI-tool (Versie) [Generatieve AI]. https://xxxx

Voorbeeld:
OpenAI. (2024). ChatGPT (Versie 3.5) [Generatieve AI]. https://chat.openai.com

De vermelding van GenAI bestaat uit zes onderdelen:

1. Ontwikkelaar: De naam van het bedrijf dat GenAI aanbiedt.

2. Jaar: Noem het jaartal, als dit ontbreekt z.d. (=zonder datum).

3. Naam GenAI: De naam staat cursief.

4. Versie: Noteer versie + nummer tussen ronde haakjes, laat dit onderdeel weg

als er geen versienummer wordt gegeven.

5. Omschrijving: Geef tussen vierkante haakjes de beschrijving: [Generatieve AI].

6. URL: Noem de weblink zonder raadpleegdatum.

Vertrouwelijke- en/of persoonsgegevens

Deel nooit vertrouwelijke- en/of persoonsgegevens met AI

1. Geen namen

   1. Geen telefoonnummers

   2. Geen medische gegevens

   3. Geen onderzoeksgegevens

   4. Etc.

24 maart 2026

• Titel van de presentatie > pas aan via > Functie Koptekst en voettekst

19

Tools voor onderzoek

• Link video gebruik chatGPT in onderzoeksfasen: Josien Boetje

• Waar sta jij in onderzoek

• Welke tools zouden helpend kunnen zijn

• Uitproberen

  • Prompten

  • Reflectie

Voor studenten

• https://aivoorstudenten.nl/

• Zie hier enkele voorbeelden en tips voor het gebruik van genAI-tools in onderzoek:  de blog van Josien Boetje over AI in onderzoek;

• dit artikel van de universiteit Leuven over gebruik, risico's en verantwoording;

• of deze pagina van de Hanze Hogeschool met links naar diverse tools. 

Samengevat

1. Gebruik AI onder de toegestane voorwaarden (slide 8)

2. Wees verantwoordelijk voor het werk dat je indient

3. Maak een afweging over de toegevoegde waarde van gebruik AI

4. Maak de beoordeling van het leerproces zo eenduidig mogelijk

5. Wees verantwoordelijk voor het werk dat je indient

6. Deel nooit vertrouwelijke- en/of persoonsgegevens met AI