§ 2.1 Links en Rechts - deel 2 van standpunt naar ideologie
§ 2.1 Links en Rechts - deel 2 van standpunt naar ideologie
Uit je hoofd - wat ken je al? 5 min
https://npo.nl/start/afspelen/nos-journaal-in-makkelijke-taal_563
Analyse stap voor stap 25 min
Vergelijken in werkgroep 10 min
Uit je hoofd 10 min
Lesson duration is: 1 minItems in this lesson
§ 2.1 Links en Rechts - deel 2 van standpunt naar ideologie
Uit je hoofd - wat ken je al? 5 min
https://npo.nl/start/afspelen/nos-journaal-in-makkelijke-taal_563
Analyse stap voor stap 25 min
Vergelijken in werkgroep 10 min
Uit je hoofd 10 min
This item has no instructions
Leerdoelen
Ik kan uitleggen hoe verschillen in mensbeeld leiden tot verschillende ideeën over de aanpak van maatschappelijke problemen.
Ik kan bij een standpunt over een maatschappelijk probleem beredeneren of daarin vooral linkse of rechtse ideeën herkenbaar zijn.
This item has no instructions
Uit je hoofd — boek dicht
Wat is een ideologie?
Wat is kenmerkend voor links?
Wat is kenmerkend voor rechts?
Waarom kunnen mensen vanuit verschillende mensbeelden verschillende oplossingen voor hetzelfde probleem kiezen?
Vandaag
Ik kan bij een standpunt over een maatschappelijk probleem beredeneren of daarin vooral linkse of rechtse ideeën herkenbaar zijn.
Kort ophalen. Geen nieuwe uitleg als de meeste leerlingen dit beheersen.
Als het duidelijk nog niet zit: 2–3 minuten herstellen, niet opnieuw de hele vorige les geven.
Niet ieder nieuwsbericht is maatschappijleer
Eerst een belangrijke vraag:
Kun je ieder nieuwsartikel analyseren met links/rechts?
Nee.
Vraag eerst:
Gaat het over een maatschappelijk probleem?
Zijn er verschillende groepen?
Zijn er verschillende waarden en belangen?
Speelt de overheid/politiek een rol?
Zijn er verschillende mogelijke oplossingen of standpunten?
Speelt de media een rol? (Ja want het komt van nieuwssites zoals bv. NOS)
Pas daarna:
Kun je achter een standpunt een mensbeeld of idee over de rol van de overheid herkennen?
Hier kun je juist luchtig enkele leerlingkeuzes noemen zonder leerlingen af te serveren.
Een voetbalgoal kan interessant nieuws zijn, maar daarmee nog geen geschikt ML-vraagstuk. Stikstof, wolf, sociale overlast, schulden, veiligheid enz. bieden veel eerder mogelijkheden voor maatschappelijke en politieke analyse.
Buitenland is niet automatisch ongeschikt. De vraag is of er een betekenisvolle koppeling met Nederland of de Nederlandse samenleving/politiek gemaakt kan worden.
Een van deze artikelen bijvoorbeeld:
This item has no instructions
Slide titel
Slide tekst
This item has no instructions
Slide titel
Slide tekst
This item has no instructions
Waarom denken mensen verschillend over oplossingen?
Hetzelfde probleem → verschillende oplossingen
Dat komt onder andere doordat mensen verschillend denken over:
MENS
hoeveel verantwoordelijkheid kan iemand zelf dragen?
hoeveel vrijheid moet iemand krijgen?
SAMENLEVING
hoeveel ongelijkheid is aanvaardbaar?
wanneer moet de overheid ingrijpen?
OVERHEID
wat moeten mensen zelf oplossen?
waarvoor is de overheid verantwoordelijk?
Zo'n samenhangend geheel van ideeën over mens, samenleving en overheid kan onderdeel zijn van een ideologie.
voorbeeld uit het boek over drugs gebruiken. Niet uitgebreid alle standpunten behandelen, maar laten zien:
Het verschil zit niet alleen in de oplossing. Achter de oplossing zit een ander idee over mens en overheid.
Dan definitie ideologie uit het boek centraal zetten. Geen lange ideologie-uitleg: ze hoeven hier nog niet allerlei politieke stromingen te leren.
LINKS ↔ RECHTS
Links
nadruk op gelijkheid
overheid heeft relatief grote verantwoordelijkheid
overheid mag ingrijpen om ongelijkheid te verkleinen
Rechts
nadruk op vrijheid en eigen verantwoordelijkheid
mensen en organisaties moeten relatief veel zelf kunnen regelen
overheid moet terughoudender zijn
LET OP
Links/rechts gaat niet over of jij een standpunt goed of fout vindt.
De vraag is:
Welke gedachte over mens, samenleving en overheid herken je in het standpunt? Het gaat om begrijpen.
Dit sluit rechtstreeks aan bij p. 35–37.
Belangrijk om te zeggen dat links/rechts een vereenvoudiging is. Een standpunt moet worden beredeneerd, niet alleen gelabeld.
Pak eventueel één drugsvoorbeeld uit de tekst:
“De overheid moet vooral voorkomen dat mensen drugs gebruiken.”
Vraag: welke gedachte over de verantwoordelijkheid van overheid/burger zit daarachter?
± 10–12 minuten totale introductie tot hier.
Opdracht
Maak de opdracht af.
Klaar? Maak opdracht 4 uit je opdrachtenboek.
This item has no instructions
Slide titel
This item has no instructions
Zo analyseer je een artikel
Van artikel → maatschappijleer
STAP 1 — PROBLEEM
Welk maatschappelijk probleem herken je?
STAP 2 — ACTOREN
Wie zijn erbij betrokken?
STAP 3 — WAARDEN & BELANGEN
Wat vinden de betrokkenen belangrijk?
STAP 4 — OPLOSSING
Welke oplossing of aanpak wordt voorgesteld?
STAP 5 — MENSBEELD / OVERHEID
Wat wordt verwacht van mensen zelf?
Wat wordt verwacht van de overheid?
STAP 6 — LINKS / RECHTS
Past het standpunt meer bij links of rechts?
Bewijs je antwoord met informatie uit het artikel.
Dit is feitelijk het bekende redeneerschema gekoppeld aan de nieuwe stof.
Belangrijk:
artikel ≠ links/rechts.
Een standpunt of oplossing in het artikel kan vanuit links/rechts worden geanalyseerd. Een journalistiek artikel zelf hoeft niet “links” of “rechts” te zijn.
Zelf aan het werk: jouw artikel
Onderzoek een gekozen artikel
Kies een artikel dat jij of een andere leerling hebt aangedragen.
A. Eerst: is het geschikt?
Beantwoord:
Wat is het maatschappelijke probleem?
Waarom is dit een probleem voor meerdere mensen/groepen?
Welke rol speelt de Nederlandse samenleving, overheid of politiek?
Zijn er verschillende mogelijke standpunten/oplossingen?
Niet geschikt?
Kies een ander artikel.
B. Analyseer
Maak daarna het schema. (op je antwoordblad/in je schrift.)
Ik zou hiervoor een beperkte selectie van de aangeleverde artikelen beschikbaar maken óf leerlingen hun eigen artikel laten proberen en bij ongeschiktheid laten overstappen.
Interessant is juist dat leerlingen zelf ontdekken waarom bijvoorbeeld puur sportnieuws niet werkt. In de aangeleverde lijsten zitten duidelijk zowel maatschappelijke/politieke onderwerpen als berichten waarbij zo'n analyse nauwelijks mogelijk is.
Verder verwerken
Klaar met je artikel?
Ga verder in deze volgorde:
1. Vergelijk met iemand uit je werkgroep.
Leg elkaar uit:
“Ik plaats dit standpunt meer links/rechts, omdat …”
De ander mag niet antwoorden met alleen eens/oneens.
Vraag:
“Waar zie je dat aan?”
2. Maak opdracht 4 — Wetsvoorstel studiefinanciering.
3. Kijk je werk na.
4. Verbeter antwoorden die nog onvoldoende zijn.
Opdracht 4 uit het boek is hier een mooie tweede toepassing: eerst hun eigen interesse, daarna een door de methode geconstrueerde casus waarin ze bewust vanuit een links/rechts perspectief moeten argumenteren.
Daarmee voorkom je dat hun artikel toevallig te weinig aanknopingspunten biedt.
Uit je hoofd + eindcheck
Boek en artikel dicht
Leg in maximaal vier zinnen uit:
Waarom kan iemand die een maatschappelijk probleem anders wil oplossen dan jij tóch logisch redeneren vanuit een ander mensbeeld of een andere ideologie?
Gebruik in je antwoord minimaal drie van deze begrippen:
ideologie – mensbeeld – links – rechts – gelijkheid – vrijheid – eigen verantwoordelijkheid – overheid
Daarna:
Nog niet paraat?
Overhoor elkaar in je werkgroep:
ideologie
links
rechts
mensbeeld
rol van de overheid
Dit moet uiteindelijk uit je hoofd beschikbaar zijn.
Passende belasting: in les 1 krijgen ze de begrippen en oefenen ze met de methode; in les 2 gebruiken ze die begrippen om echt te denken over materiaal dat deels uit hun eigen belangstelling komt. En doordat ze eerst moeten vaststellen of een artikel überhaupt geschikt is voor maatschappijleer, maak je van een deel van die merkwaardige artikelkeuzes juist lesstof in plaats van een probleem dat jij vooraf moet oplossen.
