Gedichten
Muziek
strofen
regels
rijm
Klas 1 BK/KGT/MH
H3 Fictie
Duur: 2 lessen
Gedichten
Muziek
strofen
regels
rijm
Klas 1 BK/KGT/MH
H3 Fictie
Duur: 2 lessen
This item has no instructions
Doelen van les 1
Je weet wat poëzie is.
Je weet dat poëzie óók in muziek voorkomt.
Je kunt poëzie in muziek herkennen.
Doelen van les 2 (v/a slide #17)
Je weet wat gedichten zijn en je kunt ze herkennen.
Je weet wat strofen en regels zijn en je kunt ze herkennen.
Je weet wat rijm is en je kunt dit herkennen/aanwijzen.
Je kunt eenvoudige gedichten begrijpen.
Je kunt uitleggen waarom je een gedicht wel of niet mooi vindt.
This item has no instructions
Par. 4:
Over gedichten, les 1
This item has no instructions
Waar denk je aan bij het woord poëzie?
This item has no instructions
Betekenis 'poëzie'
Met het woord poëzie bedoelen we:
het maken van gedichten (op rijm)
Poëzie is ook een verzamelnaam voor gedichten en verzen
This item has no instructions
Kenmerken van poëzie
De regels zijn niet volgeschreven; op de bladzijde is dus veel wit.
Soms rijmen gedichten, soms ook niet.
Een gedicht kan heel kort zijn, maar ook langer.
Soms vertelt een gedicht een verhaal, maar meestal gaat het over gevoelens en gedachten.
In een gedicht wordt de taal soms anders gebruikt, waardoor je moet nadenken over de betekenis van het gedicht.
De vaste regels over leestekens, het einde van een zin en spelling gelden niet altijd in poëzie
Poëzie komt ook voor in muziek.
This item has no instructions
Je hoort iedere dag poëzie!
Muziek en poëzie zijn met elkaar verbonden
Vroeger werden gedichten zingend voorgedragen
In veel liedteksten worden ook sterke gevoelens omschreven, net als in gedichten.
This item has no instructions
Gedicht?
Want hij was smoorverliefd op haar
En had nog nooit zoiets gedaan
Want hij zou terug zijn met een uurtje
Moeders fiets mee uit het schuurtje
Hij was smoorverliefd op haar
This item has no instructions
Muziek!
Want hij was smoorverliefd op haar
En had nog nooit zoiets gedaan
Want hij zou terug zijn met een uurtje
Moeders fiets mee uit het schuurtje
Hij was smoorverliefd op haar
This item has no instructions
Gedicht?
Een golflengte afstand
Van je hemellichaam
Ze is van spectrale klasse
Ze heeft onaardse krachten
Ik was losgebarsten, toen ze naar me lachte
Je kijkt terug in de tijd
Als je naar haar kijkt
This item has no instructions
Muziek!
'n Golflengte afstand
Van je hemellichaam
Ze is van spectrale klasse
Ooh, onaardse krachten (yeah)
Losgebarsten toen ze naar me lachte
Je kijkt terug in de tijd
Als je naar d'r kijkt
This item has no instructions
De kracht van taal
\
]
Muziekteksten zijn, net als gedichten, ook in staat om mensen te ontroeren.
This item has no instructions
Eindopdracht:
ga zelf op zoek naar
muziek en poezie!
This item has no instructions
Let op: bij deze opdracht...
werk je zelfstandig
luister je alleen naar muziek met oordopjes in
geen oordopjes mee? Luister dan geen muziek
geef je uitgebreid antwoord
zorg dat je de opdracht deze les af hebt
zoek je de tekst van een liedje op songteksten.nl
This item has no instructions
De eindopdracht
Je hebt je chromebook en oordopjes nodig bij het maken van deze opdracht!
1. ZOEK een Nederlandstalig lied/songtekst waarbij de woorden in de tekst jou aanspreken.
2. NOTEER in een Google document welk lied je hebt gekozen: titel + artiest
3. LEG UIT waarom je voor dit lied gekozen hebt.
Vertel daarbij:
- Wat doen de woorden met je?
- Wat is er zo mooi, leuk of bijzonder
aan de woorden of de hele tekst?
--> Gebruik songteksten.nl voor de liedteksten
--> Gebruik YouTube of Spotify voor de muziek
This item has no instructions
Heb jij je doelen bereikt?
Je weet wat poëzie is.
Je weet dat poëzie óók in muziek voorkomt.
Je kunt poëzie in muziek herkennen.
This item has no instructions
Par. 4:
Over gedichten, les 2
This item has no instructions
Kenmerken van poëzie (gedichten)
De regels zijn niet volgeschreven; op de bladzijde is dus veel wit.
Soms rijmen gedichten, soms ook niet.
Een gedicht kan heel kort zijn, maar ook langer.
Soms vertelt een gedicht een verhaal, maar meestal gaat het over gevoelens en gedachten.
In een gedicht wordt de taal soms anders gebruikt, waardoor je moet nadenken over de betekenis van het gedicht.
De vaste regels over leestekens, het einde van een zin en spelling gelden niet altijd in poëzie
Poëzie komt ook voor in muziek.
This item has no instructions
Opdracht 1:
Lees het gedicht
VOOR DE KLAS
Ik wou dat ik een slak was
dan kroop ik in mijn huisje weg
een wandelende tak was
onzichtbaar in een kale heg
ik wou dat ik behang was
bij het plafond daar bovenaan
maar liever nog niet-bang-was
om dadelijk voor de klas te staan
Bas Rompa
This item has no instructions
Welke kenmerken van poëzie herken je in het gedicht van opdracht 1?
Het gedicht vertelt een verhaal.
Het gedicht gaat over gevoelens en gedachten.
In het gedicht zit rijm.
In het gedicht zit geen rijm.
This item has no instructions
Strofen en regels
Teksten zijn verdeeld in alinea's: stukken tekst die bij elkaar horen. Gedichten zijn vaak ook verdeeld in stukken. Deze stukken tekst noem je strofen.
Tussen elke strofe zit een witregel.
Een gedicht bestaat ook altijd uit een aantal regels. Een regel bestaat uit alle woorden die achter elkaar staan.
This item has no instructions
Opdracht 2:
Lees het gedicht
This item has no instructions
Uit hoeveel strofen bestaat dit gedicht?
Eén
Twee
Drie
Vier
This item has no instructions
Uit hoeveel regels bestaat dit gedicht?
Drie
Zeven
Negen
Tien
This item has no instructions
Rijm
In sommige gedichten zit rijm. Je spreekt van rijm als de klanken in de delen van woorden (lettergrepen) hetzelfde zijn.
Bijvoorbeeld:
school en rodekool
of
gedichten en zwaailichten.
This item has no instructions
Hommelrijm
Laatst vroeg ik aan een hommel:
'Waar gaat gij heen met spoed?'
Ze zei: 'Ik ga naar Zaltbommel,'
ik dacht: wat rijmt dat goed.
toen riep een tweede hommel:
'En ik moet naar het Gooi!'
Ik dacht: wel-voor-de-drommel
ook dát rijmt wederom mooi.
Eindrijm
Rijm kan op allerlei manieren voorkomen. Als de woorden aan het einde van een regel rijmen, noem je dat eindrijm.
Zie het voorbeeld van Toon Hermans hiernaast.
This item has no instructions
Bijna geen rijm
Er zijn ook gedichten waar bijna geen rijm in zit.
Zie het voorbeeld van Judith Herzberg hiernaast.
De zee
De zee kun je horen
Met je handen voor je oren
In een kokkel,
In een mosterdpotje
Of aan zee.
This item has no instructions
Zo mooi anders
Je bent zo
mooi
anders
dan ik,
natuurlijk
niet meer of
minder
maar
zo mooi
anders,
ik zou je
nooit
anders dan
anders willen.
Rijmloos
Gedichten die helemaal geen rijmende woorden hebben, noemen we rijmloos.
Zie het voorbeeld van Hans Andreus hiernaast.
This item has no instructions
Mama, waar heb jij het geluk gelaten?
Ted van Lieshout
Mama, waar heb jij het geluk
gelaten? Ik had het hier
neergelegd en nou is het weg!
Je zult het wel ergens hebben laten
slingeren of het is gestolen of
misschien per ongeluk weggegooid.
Wie zou mijn geluk willen stelen?
Wie niet?
Opdracht 3:
Lees het gedicht.
Welke kenmerken van gedichten herken je?
Uit hoeveel strofen bestaat dit gedicht?
Hoeveel regels heeft dit gedicht?
Zit er in dit gedicht eindrijm, of bijna geen rijm of is het rijmloos?
This item has no instructions
Opdracht 4:
Je mening verwoorden
Lees nogmaals alle zes gedichten uit de vorige slides en beantwoord de volgende twee vragen:
1. Welk gedicht spreekt je het meest aan en waarom?
2. Welk gedicht vind je het minst mooi en waarom?
Gebruik beoordelingswoorden en leg je mening uit.
This item has no instructions
Eindopdracht:
Wat vind ik mooi?
Je gaat nu zelf op zoek naar een gedicht dat jij mooi vindt. Gebruik het internet of je boek van Nederlands (H3 Fictie, par. 4).
1. Kies een gedicht dat jij mooi vindt en zet deze in Google docs.
2. Zoek op internet naar een afbeelding van iets wat jij goed bij het gedicht vindt passen.
3. Zet deze foto bij het gedicht in het Google document.
4. Zet je naam en klas in het document en deel het met de docent.
Tip: Print het document en hang het op in het lokaal of bundel alle gedichten en maak er mooie gedichtenbundel van.
Heb jij je doelen bereikt?
Je weet wat gedichten zijn en je kunt ze herkennen.
Je weet wat strofen zijn en je kunt ze herkennen.
Je weet wat rijm is en je kunt dit herkennen/aanwijzen.
Je kunt eenvoudige gedichten begrijpen.
Je kunt uitleggen waarom je een gedicht wel of niet mooi vindt.
This item has no instructions
Extra
This item has no instructions
Soorten rijm
Er zijn verschillende soorten rijm:
Mannelijk of staand rijm: de laatste, beklemtoonde lettergreep rijmt. Bijvoorbeeld: gaan – staan, gedruis – sluis
Vrouwelijk of slepend rijm: een beklemtoonde rijmende lettergreep wordt gevolgd door een onbeklemtoonde lettergreep.
Bijvoorbeeld: kopen – lopen, eter – beter
Glijdend rijm: Een beklemtoonde rijmende lettergreep wordt gevolgd door twee onbeklemtoonde lettergrepen.
Bijvoorbeeld: kabbelen – babbelen, kinderen – hinderen
Plusstof
This item has no instructions
This item has no instructions
Wat bedoelt de dichter duidelijk te maken met dit gedicht? (vorige dia)
This item has no instructions
Ken jij een dichter / poëet?
Ja
Nee
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions