Lesbrief 2 les 2

• Dienstverlening en Producten
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 4

Keuzevak: Voeding en beweging

Startopdracht in stilte:

Lees eerst de tekst op het stencil.

👟 Stel je voor: je begint je eigen bedrijf.

Misschien een sneakerwinkel, een lunchroom of een game-webshop.

Supertof natuurlijk… maar er komt veel meer bij kijken dan alleen verkopen.

💡 Opdracht: Welke soorten kosten krijgt een bedrijf?

Schrijf je antwoorden op je stencil.

Welkom DP4

08:05 - 08:20	startactiviteit	schooltaalwoorden
08:20 - 08:50	instructie + zelfstandig werken
08:50 - 09:30	zelfstandig werken
09:30 - 09:40	check & nakijken gemaakte opdrachten
09:40 - 09:45	afronden + lesdoelen behaald	huiswerk: opdrachten deel 2 klaar

🌱 Keuzevak: Voeding & Beweging

Wil jij leren over gezond eten en sportieve activiteiten?

In dit keuzevak ga je zelf aan de slag met:

🥦 Een plantaardig product maken én verkopen

🍎 Gezonde voeding kiezen en klaarmaken

🏋️ Een sportactiviteit bedenken en uitvoeren voor een groep

💡 Leer, doe en beweeg!

❓ Vraag

Wat kun jij vertellen over energie/energiebalans?

💡 Denk eraan:

🤔 Eerst zelf nadenken (10 sec)

✍️ Antwoord opschrijven in hele zinnen

👥 Kort overleggen met je klasgenoot

⚡ Energie

🥤 Bijna alles wat je eet en drinkt levert energie (behalve water).

🔢 Energie wordt uitgedrukt in kilocalorieën (kcal) of kilojoules (kJ). 👉 1 kcal = 4,2 kJ

🍔 Hoeveel energie iets levert hangt af van de hoeveelheid eiwit, vet en koolhydraten. 

• Veel vet in voedingsmiddelen ->  veel energie. 
• Alcohol levert ook energie

⚖️ Energiebalans = energie-inname ↔ energieverbruik.

• Meer inname dan verbruik = opslag als vet → gewicht stijgt.
• Minder inname dan verbruik = je valt af.

👩 Gemiddeld: vrouwen ± 2000 kcal/dag. 👨 Gemiddeld: mannen ± 2500 kcal/dag.

❓ Vraag

Wat weet jij nog over eiwitten?

💡 Denk eraan:

🤔 Eerst zelf nadenken (10 sec)

✍️ Antwoord opschrijven in hele zinnen

👥 Kort overleggen met je klasgenoot

🍳 Eiwitten

🧱 Bouwstof → groei en herstel

👶 Extra belangrijk voor kinderen & zwangere vrouwen

🔬 Nodig voor hormonen & enzymen

🌱 Plantaardig: peulvruchten, granen, noten (combineren voor goede kwaliteit).

🍗 Dierlijk: vlees, vis, melk, eieren (passen goed bij ons lichaam).

⚡ Brandstof: bij te weinig voeding worden spieren afgebroken → eiwitten leveren energie.

👉 Vegetariërs moeten extra letten op goede plantaardige combinaties (bv. rijst + bonen).

💪 Functies van eiwitten

🧱 Bouwstof → voor cellen, groei en herstel.

🔬 Hormonen & enzymen → opgebouwd uit eiwitten.

⚡ Brandstof → bij te weinig voeding worden spieren afgebroken → eiwit             wordt omgezet in glucose → energie komt vrij.

❓ Vraag

Wat heb je geleerd over vetten?

💡 Denk eraan:

🤔 Eerst zelf nadenken (10 sec)

✍️ Antwoord opschrijven in hele zinnen

👥 Kort overleggen met je klasgenoot

🥑 Vetten

⚡ Energie (brandstof) voor je lichaam

🧱 Bouwstof → cellen & energievoorraad (beschermt tegen kou)

💊 Levert vitamines A, D, E

🌱 Levert essentiële vetzuren (maakt je lichaam niet zelf)

👀 Twee soorten vet:

• Zichtbaar vet → spek, boter
• Onzichtbaar vet → koekjes, chips

🧬 Opbouw van vetten

Vetten bestaan uit vetzuren: 2 soorten:

❌ Verzadigd vet = Verkeerd

→ verhoogt LDL-cholesterol → bloedvaten slibben dicht

✅ Onverzadigd vet = Oké

→ verlaagt LDL-cholesterol (goed vet) → soorten: omega 3, 6, 9

📌 Ezelsbruggetje:

“Verzadigd = Verkeerd, Onverzadigd = Oké.”

Gebruik rood ❌ voor verzadigd en groen ✅ voor onverzadigd.

Zet de tekst in twee kolommen (links verzadigd, rechts onverzadigd).

Voeg icoontjes toe, bv. 🚫 friet/koekjes links en 🥑 vis/noten rechts.

👉 Wil je dat ik dit meteen voor je ombouw naar een PowerPoint-dia met split-layout (links fout, rechts goed) zodat leerlingen het in één oogopslag zien?

💚 Onverzadigd vet i.p.v. verzadigd vet

🚫 Verzadigd vet (slecht als je hier teveel van eet): roomboter, harde                         margarine, vet vlees, koek,  gebak, snacks.

✅ Kies liever (gezond):

🧈 Halvarine, vloeibare margarine of olie

🐟 Meer vis in plaats van vlees

🥜 Een handje noten in plaats van een snack

📦 Tip: kijk op de verpakking → daar staat hoeveel verzadigd en                                    onverzadigd vet erin zit.

❓ Vraag

Wat kun jij vertellen over koolhydraten?

💡 Denk eraan:

🤔 Eerst zelf nadenken (10 sec)

✍️ Antwoord opschrijven in hele zinnen

👥 Kort overleggen met je klasgenoot

🍞 Koolhydraten

📦 Verzamelnaam voor zetmeel en suikers

🌱 Gemaakt in de groene delen van planten (fotosynthese)

🥔🌾 Opgeslagen als zetmeel in wortels en zaden (bijv. aardappel, graan)

⚡ Belangrijkste brandstof voor je lichaam

⚡ Functie van koolhydraten

Leveren energie aan je lichaam

🍬 Snelle suikers → geven direct energie (± 30–60 min), maar zorgen voor een snelle dip (snoep, frisdrank, koek).

🍞 Langzame zetmelen → leveren geleidelijk energie (± 2–3 uur), houden je langer fit en vol (brood, rijst, aardappelen, granen).

📊 Ezelsbruggetje:

Snelle suikers = korte piek 🌋

Langzame zetmelen = stabiele lijn 🌄

❓ Vraag

Wat kun jij vertellen over voedingsvezels?

💡 Denk eraan:

🤔 Eerst zelf nadenken (10 sec)

✍️ Antwoord opschrijven in hele zinnen

👥 Kort overleggen met je klasgenoot

🌾 Voedingsvezels

🥦 In volkoren producten, peulvruchten, groente, fruit en noten

🍽️ Belangrijk voor een goede spijsvertering

🚽 Helpt tegen verstopping

😁 Houdt je gebit schoon

🍞 Geeft sneller een vol gevoel

📘 Vier lesbrieven

Het keuzevak Voeding & Beweging bestaat uit 4 delen:

🌱 Voedsel produceren – zelf iets plantaardigs maken

🍎 Gezonde voeding – kiezen wat goed voor je is

👩‍🍳 Voedsel bereiden – lekker en gezond koken

🏃 Gezond bewegen – sportieve activiteiten doen

📘 Leerdoelen lesbrief 2: voedsel produceren

⚖️ Uitleggen wat energiebalans is.

📦 Lezen wat er op een verpakking/etiket staat.

🥩🌱 Onderscheid maken tussen plantaardige en dierlijke eiwitten.

🍳 Verantwoorde keuzes maken uit eiwitten, vetten en koolhydraten.

🥑 Het verschil uitleggen tussen verzadigde en onverzadigde vetten.

🍞 Het verschil benoemen tussen suiker, zetmeel en voedingsvezels.

🥦 Weten hoeveel groente en fruit je per dag nodig hebt.

💊 Uitleggen waarom vitamines belangrijk zijn.

🥗 Met de Schijf van Vijf gezonde keuzes maken.

🎯 Uitleggen uit welke fases een coachingstraject bestaat.

💬 Een eenvoudig coachingsgesprek voeren.

📚 Let op: Theorie-uitleg 

✏️ Je krijgt een korte instructie

✅ Wat verwacht ik van jullie?

🤫 Stil en geconcentreerd tijdens de uitleg

📝 Aantekeningen maken in je schrift

🙋 Actief meedoen bij de opdrachten

💡 De uitleg gebruiken bij de opdracht

✍️ Antwoorden altijd in hele zinnen opschrijven

🍊 Vitamines & mineralen

Kleine hoeveelheden nodig 🧪

Zorgen dat je lichaam goed werkt 💪

Helpen ziekten voorkomen 🛡️

Gezond & gevarieerd eten = genoeg binnenkrijgen 🍎🥦

🌞 Vitamines A, B & C

Vitamine A

👀 Belangrijk voor: huid, ogen, groei, weerstand

🥩 Komt voor in: dierlijke producten

Vitamine B (8 soorten)

🤰 Belangrijk voor: o.a. vroege ontwikkeling ongeboren kind

🌾 Komt voor in: aardappelen, graanproducten, groente, vlees

Vitamine C

🛡️ Belangrijk voor: weerstand

🍊 Komt voor in: fruit, groente, aardappelen

🌞 Vitamines D, E & K

Vitamine D

🦴 Belangrijk voor: groei & stevige botten

☀️ Bijzonder: lichaam maakt het zelf onder invloed van zon

🥛 Helpt calcium opnemen

🥩 Voorkomt in: dierlijke producten, toegevoegd aan margarine

Vitamine E

🧬 Belangrijk voor: bescherming van cellen

🌻 Voorkomt in: zonnebloemolie, halvarine, margarine, graanproducten

Vitamine K

🩸 Belangrijk voor: bloedstolling

🥬 Voorkomt in: groene bladgroenten (spinazie, boerenkool)

🧩 Belangrijke mineralen

🦷 Fluoride

✔ Beschermt tanden tegen gaatjes

📍 Toegevoegd aan tandpasta/tabletten

🧂 Natrium

✔ Regelt vochtbalans & bloeddruk

📍 Onderdeel van zout → te veel = hoge bloeddruk

📊 Wat is een infographic?

👁️ Visuele weergave van informatie of data

⚡ Maakt moeilijke info snel en duidelijk

🎯 In één oogopslag zie je de kern

🔢📸 Cijfers + beelden = verhaal

🖼️ Illustraties + tekst samen → informatie duidelijk maken

✍️ Korte teksten zijn net zo belangrijk als de afbeeldingen

🧠 90% van de info die we onthouden is visueel

💬 Coachingsgesprek

• Gesprek tussen coach en hulpvrager 🤝
• Altijd een duidelijk doel 🎯
• Trajectafspraak → meerdere gesprekken in een periode 📅
• Doelen maken met SMART:

S 🔎 Specifiek → duidelijk omschreven

M 📏 Meetbaar → resultaat kan gecontroleerd worden

A 👍 Acceptabel → haalbaar en gedragen

R ⚖️ Realistisch → past bij de situatie en mogelijkheden

T ⏰ Tijdsgebonden → duidelijke deadline

📋 Alles vastgelegd in een coachingsplan

SMART Doelen 🎯

Voorbeeld: Fitter worden door hardlopen

Specifiek (S): Ik ga 3x per week hardlopen in mijn wijk. 🏃‍♂️

Meetbaar (M): Elke training duurt minimaal 20 minuten. ⏱️

Acceptabel (A): Het past in mijn schema en ik vind hardlopen leuk. ✔️

Realistisch (R): Met mijn conditie en tijd is dit haalbaar. 💪

Tijdgebonden (T): Na 8 weken kan ik 5 km hardlopen. 📆

🔑 Ezelsbruggetje: SMART = concreet + haalbaar + met deadline.

Opdrachten lesbrief 2

Taak	Zelfstandig - samenwerken klassikaal - expert	Welke tekstbronnen (tb), stappenplannen (sp) of sjablonen heb je nodig?
Taak 1	2-3
Taak 2	2-3-4-5-6	tb energie
Taak 3	2-3
Taak 4	2-3-4-5	tb vetten/film hart
Taak 5	2-3-4-5	tb koolhydraten
Taak 6	2-3
Taak 7	2-3-4-5	tb16 gezonde voeding
Taak 8	2- 3- 4	-
Taak 9	begrippentrainer online

Praktijkopdrachten

Taak	Zelfstandig - samenwerken klassikaal - expert	Welke tekstbronnen, stappenplannen of sjablonen heb je nodig?
Taak 1
Taak 2	7:advies gezonde lunch	tb voedingsstoffen
Taak 3	4. poster eiwitten
Taak 4	5. overzicht vetten
Taak 5
Taak 6
Taak 7	6. infographic maken	stappenplan infographic
Taak 8

📘 Leerdoelen lesbrief 2: voedsel produceren

⚖️ Uitleggen wat energiebalans is.

📦 Lezen wat er op een verpakking/etiket staat.

🥩🌱 Onderscheid maken tussen plantaardige en dierlijke eiwitten.

🍳 Verantwoorde keuzes maken uit eiwitten, vetten en koolhydraten.

🥑 Het verschil uitleggen tussen verzadigde en onverzadigde vetten.

🍞 Het verschil benoemen tussen suiker, zetmeel en voedingsvezels.

🥦 Weten hoeveel groente en fruit je per dag nodig hebt.

💊 Uitleggen waarom vitamines belangrijk zijn.

🥗 Met de Schijf van Vijf gezonde keuzes maken.

🎯 Uitleggen uit welke fases een coachingstraject bestaat.

💬 Een eenvoudig coachingsgesprek voeren.

Lesafsluiting: Exitticket

Vul je exitticket in:

✅ Wat heb ik vandaag geleerd?

🤔 Wat vond ik nog moeilijk?

💪 Hoe heb ik gewerkt (inzet/gedrag)?

🎯 Wat neem ik mee naar de volgende les?