NEDERLAND EN
SPANJE
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE
1
NEDERLAND EN
SPANJE
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE
1
Hoe komt het dat het weer in Nederland zo verschillend kan zijn
op één dag?
Je weet uit welke weerelementen het weer bestaat.
Je begrijpt hoe luchtdrukverschillen ontstaan.
Je kunt met afbeeldingen uitleggen hoe de kringloop van het water werkt en hoe neerslag kan ontstaan.
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 1 WEER
De Brug 1 Weer
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 1 WEER
Wat is de omschrijving van het weer?
De toestand van de luchtlaag om de aarde op een bepaald moment en op een bepaalde plaats.
Welke drie weerselementen zijn er?
temperatuur
neerslag
wind
Welke meeteenheden horen bij deze drie weerselementen?
temperatuur: graden Celsius (˚C)
neerslag: millimeters
wind: schaal van Beaufort
Het weer
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 1 WEER
Wat is wind?
Stromende lucht, die ontstaat doordat op de ene plaats meer luchtdeeltjes zijn dan op de andere plaats.
Lucht op aarde stroomt altijd van:
hogedrukgebieden
naar
lagedrukgebieden.
Wat zegt de wet van Buys Ballot over luchtstromen?
Als je met je rug in de wind staat, stroomt de lucht op het noordelijk halfrond met een afwijking naar rechts en op het zuidelijk halfrond naar links.
Stroming van lucht op aarde
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 1 WEER
Wat laat de waterkringloop zien?
Water verandert steeds van vorm en van plaats.
Wat is het verschil tussen landwind en zeewind?
Zeewind waait van de zee naar het land, landwind waait vanaf het land naar de zee.
Ontstaan van neerslag
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 1 WEER
Op welke drie manieren kan er regen ontstaan?
stuwingsregens
stijgingsregens
frontale regen
Wat is het verschil tussen de loefzijde en de lijzijde bij stuwingsregens?
De kant van de berg waar de neerslag valt, is de loefzijde.
Als de lucht over de berg heen stroomt, gaat hij dalen en wordt hij warmer. Deze kant van de berg, de lijzijde, wordt de regenschaduw genoemd.
Soorten neerslag
Hoe kan het dat er zulke grote verschillen zijn op aarde?
Je weet welke klimaten er op aarde zijn.
Je kent de klimaatfactoren en begrijpt op welke manier deze het klimaat kunnen beïnvloeden.
Je kunt de ligging van de verschillende klimaten verklaren aan de hand van de klimaatfactoren.
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 2 KLIMATEN
De Brug 2 Klimaten
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 2 KLIMATEN
Wat is de omschrijving van klimaat?
Het gemiddelde weer over een periode van dertig jaar.
Wat is de breedteligging?
De afstand van een plaats tot aan de evenaar.
Klimaten en breedteligging
Nooit echt koud en het regent bijna elke dag.
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 2 KLIMATEN
Welk klimaat?
Klimaten op lage breedte
Gortdroge gebieden waar soms jarenlang geen regendruppel valt.
tropisch klimaat
woestijnklimaat
steppeklimaat
Droog klimaat met af en toe regen,
er groeien vooral grassen en struiken.
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 2 KLIMATEN
Welk klimaat?
Klimaten op gematigde breedte
landklimaat
Middellandse Zeeklimaat
gematigd klimaat
Aan zee met koele zomers en zachte winters.
Ver van zee met koude winters en warme zomers.
De zomers zijn hier warm en droog en de winters zacht en nat.
Grond is groot deel van het jaar bevroren en bedekt met mos.
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 2 KLIMATEN
Welk klimaat?
Klimaten op hoge breedte
hooggebergteklimaat
toendraklimaat
poolklimaat
De temperatuur is bijna het hele jaar onder nul, bodem bedekt met sneeuw.
Hoogste delen op aarde met eeuwige sneeuw.
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 2 KLIMATEN
Door welke klimaatfactoren wordt het verschil in klimaat veroorzaakt?
breedteligging
hoogteligging
invloed van de zee
windrichting
type oppervlak
De loop van een rivier
Waarom verandert het klimaat wereldwijd en wat heeft dat te maken met het (versterkt) broeikaseffect en de ecologische voetafdruk?
Je kent de begrippen natuurlijk broeikaseffect en versterkt broeikaseffect.
Je begrijpt wat de ecologische voetafdruk te maken heeft met het versterkt broeikaseffect.
Je kunt op basis van bronnen de ecologische voetafdruk van landen vaststellen.
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 3 KLIMAATVERANDERING EN DUURZAAMHEID
De Brug 3 Klimaatverandering en duurzaamheid
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 3 KLIMAATVERANDERING EN DUURZAAMHEID
De warmte in de lucht wordt vast-gehouden door o.a. CO2 (kooldioxide), methaan en waterdamp.
Hoe noemen we deze gassen?
broeikasgassen
Hoe noemen we het vermogen van onze atmosfeer om warmte vast te houden?
natuurlijk broeikaseffect
Wat veroorzaakt vooral het versterkt broeikaseffect?
gebruik van fossiele brandstoffen
methaan uit moerassen en uit poep van dieren
Broeikaseffecten
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG 3 KLIMAATVERANDERING EN DUURZAAMHEID
Wateroverlast en droogte zijn een gevolg van de klimaatverandering.
Om klimaatverandering tegen te gaan kunnen bedrijven en consumenten zuiniger omgaan met grondstoffen.
Dat noemen we:
duurzaamheid
Wat kun je uitrekenen met de ecologische voetafdruk?
De hoeveelheid ruimte die nodig is voor alles wat je koopt, eet en gebruikt.
Waaruit blijkt dat de aarde te klein is voor alle bewoners?
Als de ruimte eerlijk wordt verdeeld is er 1,7 ha beschikbaar, maar ieder mens gebruikt gemiddeld 2,8 ha.
Leven op te grote voet
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / DE BRUG QUIZ
Deze twee foto’s van een water-reservoir zijn gemaakt in Spanje in de omgeving van Barcelona.
Hoe zijn de verschillen tussen beide foto’s ontstaan?
Door droogte is het meer bijna leeg komen te staan.
Met welk probleem heeft de lage waterstand te maken?
klimaatverandering
Barcelona betrekt drinkwater mede uit dit waterreservoir. Welke emoties kunnen de foto’s oproepen?
Nieuwsgierigheid of bezorgdheid.
De Brug Quiz: Wat zie je?
Waarom is het weer in Nederland zo veranderlijk en is dat in Spanje ook zo?
Je kent de kenmerken van het weer in Nederland en Spanje.
Je begrijpt waardoor de verschillen in weer tussen Nederland en Spanje ontstaan.
Je kunt de juiste informatie halen uit weerkaarten en klimaatgrafieken.
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.1 WEER
1.1 Weer
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.1 WEER
Wat zijn de kenmerken van het Nederlandse weer?
vaak frontale neerslag met wind van zee
ongelijkmatige neerslagverdeling
door klimaatverandering is de neerslagintensiteit vaker hoog
Wat zijn de gevolgen van het globale windsysteem en de wet van Buys Ballot voor het Nederlandse weer zoals dat te zien is op weerkaarten en klimaatgrafieken?
vaak zeewind uit het (zuid)westen
in de zomer vaak minder warm aan zee dan in het binnenland en in de winter is binnenland juist kouder
Het weer in Nederland
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.1 WEER
Waarom zijn in Spanje de zomers warm en droog en de winters vochtig en koel?
In de zomer ligt aan de oostkust een hogedrukgebied met amper bewolking.
In de winter trekken vanaf de Atlantische Oceaan lagedruk-gebieden het land binnen met veel bewolking.
Waardoor ontstaat er in de zomer een tekort aan water?
droogte
warmte
hoge verdamping
Het weer in Spanje
Hoe kan het dat het klimaat in Spanje betrouwbaarder voor je strandvakantie is dan het Nederlandse klimaat?
Je weet welke klimaatkenmerken Nederland en Spanje hebben.
Je begrijpt op welke manieren de klimaatfactoren invloed hebben op het klimaat in Nederland en Spanje.
Je kunt met behulp van klimaatgrafieken het klimaat in Nederland en Spanje beschrijven.
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.2 KLIMATEN
1.2 Klimaten
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.2 KLIMATEN
Wat zijn de kenmerken van het gematigd zeeklimaat in Nederland?
koele zomers
zachte winters
neerslag in alle seizoenen en redelijk verdeeld over het land
Waardoor valt er in de steden in het westen en in hogere delen iets meer neerslag?
door de warmte van de steden stijgt de lucht
door de zeewind stijgt de vochtige lucht
Het klimaat in Nederland 1/2
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.2 KLIMATEN
Geef verklaringen voor dit gematigde zeeklimaat met de klimaatfactoren.
breedteligging
50o NB → schuine zonnestralen → minder energie
invloed van de zee
afkoeling in de zomer en opwarming in de winter
type oppervlak
water wordt minder snel warm dan akkers, weilanden of bebouwing
wind
ligging in gordel van lagedruk-gebieden met westenwinden → stijgende lucht zorgt voor veel wind en neerslag
aan de kust meer wind dan in binnenland
Het klimaat in Nederland 2/2
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.2 KLIMATEN
Welke vier klimaten komen er in Spanje voor?
gematigd zeeklimaat
steppeklimaat
hooggebergteklimaat
Mediterraan klimaat of Middellandse Zeeklimaat
In grote delen vind je het Middellandse Zeeklimaat.
Wat is het verschil met het Nederlandse gematigde zeeklimaat?
In Spanje zijn de zomers droger en warmer. Sommige gebieden zijn zo droog dat er een steppeklimaat is.
Het klimaat in Spanje 1/2
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.2 KLIMATEN
Geef verklaringen voor deze klimaten met de klimaatfactoren.
breedteligging
lagere breedte → rechtere zonnestralen → meer energie
invloed van de zee
gebergten in kustgebieden → weinig invloed zee
hoogteligging
gebergten wel kouder, maar alleen in Pyreneeën hooggebergteklimaat
wind
stuwingregens in het noordwesten aan de loefzijde, lijzijde droog
in de zomer grote invloed hogedrukgebied → bewolking verdwijnt
Het klimaat in Spanje 2/2
Wat hebben landbouw en klimaat in Nederland en Spanje met elkaar te maken?
Je kent de kenmerken van de landbouw in Nederland en in Spanje.
Je begrijpt dat er een verband is tussen het klimaat en het agrarisch bodemgebruik.
Je kunt met behulp van een kaart van Spanje de ligging van landbouwgebieden beschrijven en verklaren.
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.3 LANDBOUW
1.3 Landbouw
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.3 LANDBOUW
Waarom heeft Nederland een prima klimaat voor landbouw?
ideale temperatuur
positieve waterbalans
draineren voor extra waterafvoer
irrigeren bij droogte
Wat zijn opvallende kenmerken van de Nederlandse landbouw?
helft van de grond wordt voor land- en tuinbouw gebruikt
intensieve landbouw
grote producent van landbouw-producten
grote export
Landbouw in Nederland
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.3 LANDBOUW
Wat zijn de kenmerken van de landbouw in Spanje?
binnenland is vaak ongeschikt voor landbouw: droog en bergachtig
verschillende vormen van irrigatie
landdegradatie: afname van de kwaliteit van de bodem
extensieve landbouw, bijvoorbeeld schaapskuddes
verbouw van producten die in Nederland niet kunnen groeien: wijngebieden, citrusfruit, olijfbomen, rijst
groot tuinbouwgebied bij Almería
Landbouw in Spanje
Wat zijn de gevolgen van de klimaatverandering voor Nederland en Spanje?
Je kent de gevolgen van de klimaatverandering voor Spanje en Nederland.
Je begrijpt waardoor het in Spanje droger wordt en in Nederland soms natter.
Je kunt op een kaart gebieden in Spanje herkennen die veranderen door landdegradatie.
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.4 KLIMAATVERANDERING
1.4 Klimaatverandering
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.4 KLIMAATVERANDERING
Het natuurlijk broeikaseffect en het klimaat verandert.
Welke gevolgen heeft dat?
sommige gebieden worden droger
andere gebieden natter
temperatuur verandert
Welke klimaatafspraken zijn er gemaakt om de uitstoot van broeikasgassen te beperken en de opwarming van de aarde onder de
2 °C te houden?
minder fossiele energiebronnen gebruiken
overstappen op alternatieve energiebronnen
Klimaatverandering
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.4 KLIMAATVERANDERING
Welke gevolgen heeft de klimaatverandering voor Nederland?
zeespiegelstijging
grotere kans op overstromingen
meer neerslag en onregelmatiger
vaker extreem weer
planten en dieren verdwijnen of komen juist
Een ander klimaat in Nederland
4GT / THEMA WEER EN KLIMAAT / 1 NEDERLAND EN SPANJE / 1.4 KLIMAATVERANDERING
Welke gevolgen heeft de klimaat-verandering voor Spanje?
flinke stijging van temperatuur
sterkere uv-straling
landdegradatie
bedreiging massatoerisme
waterbalans wordt negatiever
Welke oplossingen zijn er?
toerisme anders organiseren
meer aandacht voor duurzaamheid in de landbouw
watergebruik verminderen door bijv. druppelirrigatie
minder waterslurpende gewassen verbouwen
Een ander klimaat in Spanje