4.2 -De macht van de koning

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 2

4.2 - De macht van de koning

Startklaar:

1. Boeken + laptop op tafel

2. Pen/etui op tafel

3. Tas van tafel

Wat gaan we doen?

1. Korte herhaling - de Verlichting

2. Inzoomen op Lodewijk XIV en het absolutisme

3. Aan de slag!

Na deze les kan je...

Kan je uitleggen hoe Lodewijk XIV Frankrijk bestuurde

De driemachtenleer is bedacht door:

A

Montesquieu

B

Lodewijk Napoleon

C

Napoleon Bonaparte

D

Jean-Jacques Rousseau

De Trias Politica bestaat uit :

A

De wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht

B

De wetgevende, uitvoerende en filosoferende macht

C

De rechtsprekende, filosoferende en controlerende macht

D

De wetgevende, uitvoerende en controlerende macht

"Ieder mens is gelijkwaardig en heeft gelijke rechten." Deze uitspraak is van:

A

Jean Jacques Rousseau

B

Lodewijk XVI

C

John Locke

D

Voltaire

Chateau de Versailles

Lodewijk XIV (1638-1715) werd één van de machtigste koningen van Frankrijk.

Hij werd koning toen hij 5 jaar was. Tot zijn 23e werd Frankrijk daarom bestuurd door eerste minister Mazarin.

Mazarin zorgde ervoor dat iedereen naar Lodewijk zou luisteren en dat hij de absolute macht had.

Jules Mazarin

Marie - Antoinette

Frankrijk was in oorlog met Spanje. Dit kostte ontzettend veel geld. Daarom bedacht Mazarin dat alle belastingen omhoog moesten. De burgers wilden dit niet en werd boos en opstandig! Mazarin, Anna en Lodewijk moesten daarom vluchten.

De Franse adel en de burgers van Parijs probeerden koning Lodewijk XIV van zijn troon te stoten in 1649.

L'état, c'est moi

De wil van de koning is wet. Dit noem je absolutisme.

Lodewijk XIV was een Franse koning met absolute macht. De geestelijken en de adel hebben dus niks meer te vertellen
De macht van de koning is door god gegeven: droit divin (goddelijk recht)
Zo hoeft dus ook niemand aan de koning te twijfelen...

Absolutisme

De koning bepaalde zelf (zonder overleg met de adel) voortaan alle wetten en deze golden voor het hele land.

Lodewijk versterkt het leger met soldaten die bij hem zelf in dienst zijn.

De adel moest voortaan in het koninklijk paleis Versailles wonen, zodat hij ze goed in de gaten kon houden.

Hoe wordt het droit divin op dit schilderij uitgebeeld?

A

Koning zit op een paard

B

Koning heeft een staf als symbool van macht

C

Koning krijgt de macht van 'boven'

D

De koning is een 'verlicht filosoof'

In 1589 werd in Frankrijk het Edict van Nantes uitgevaardigd. Dit maakte een einde aan de burgeroorlog tussen katholieken en protestanten. In 1685 trok koning Lodewijk XIV (1638-1715) het Edict weer in, omdat hij één godsdienst in zijn land wilde. Veel Franse protestanten vluchtten toen naar de Nederlandse Republiek. Leg uit dat het beleid van Lodewijk XIV paste bij het absolutisme van veel vorsten in de 17e eeuw.

De absolute vorsten van de zeventiende eeuw streefden naar een sterk, centraal geregeerd koninkrijk (adel, steden, regionale belangen en maatschappelijke organisaties waren ondergeschikt aan de centrale macht).

In dat beleid paste het om maar één godsdienst toe te laten (dat versterkte de eenheid).

Aan de slag!

Wat: opdracht 1 t/m 3, blz. 101 werkboek

Hoe: alleen of in tweetallen

Duur: 14 minuten

10

minute

00

second

+30 s

4.2 - De macht van de koning

Startklaar:

1. Boeken + laptop op tafel

2. Pen/etui op tafel

3. Tas van tafel

Wat gaan we doen?

1. Korte herhaling - Lodewijk XIV en het absolutisme

2. Uitleg verlicht absolutisme

3. Aan de slag!

Na deze les kan je...

• Uitleggen hoe de Franse bevolking leefde in de tijd van Lodewijk XIV en zijn opvolgers.

• Uitleggen hoe verlicht absolute heersers hun land bestuurden.

Zet de zinnen in de juiste volgorde van tijd. Begin met de gebeurtenis die het langst geleden is.

LodewijkXIV laat het paleis in Versailles bouwen

Lodewijk XIV laat het edict van Nantes ongeldig verklaren

Het volk kwam in opstand tegen een belastingverhoging. Lodewijk en Anna moesten uit Parijs vluchten.

Lodewijk XIV werd officiëel gekroond en hij besluit om helemaal alleen te regeren.

Anna van Oostenrijk regeerde als regentes namens haar zoon Lodewijk XIV

Wat is geen kenmerk van het absolutisme onder Lodewijk XIV?

A

Er komen hervormingen in de economie

B

Het Edict van Nantes wordt ingetrokken

C

De adel komt op Versailles wonen

D

Er werden weinig oorlogen gevoerd

Hieronder staan enkele zinnen die bij absolute vorsten of bij verlichte denkers horen. Welke zinnen horen ALLEEN bij verlichte denkers? 1. Als bestuurders niet goed besturen, mag het volk ze door anderen vervangen; 2. De macht van de overheid moet verdeeld worden tussen de regering, het parlement en de rechters; 3. Een koning hoeft zijn besluiten aan niemand uit te leggen; 4. Elke staat moet een grondwet hebben, waarin staat hoe het land wordt geregeerd. 5. Vorsten hebben hun macht gekregen van God. 6. Koning en ministers hebben hun macht van het volk gekregen.

A

Zin 1, 2, 4 en 6

B

Zin 1, 3, 4 en 6

C

Zin 2, 3, 4 en 6

D

zin 1, 2, 3 en 5

De Trias Politica van Montesquieu

Het bedenken en maken van wetten (parlement)

Voert wetten en regels uit (regering)

Controleert of mensen zich aan de regels houden (onafhankelijke rechters)

De wetgevende macht

De uitvoerende macht

Rechtsprekende macht

De Franse bevolking was verdeeld in drie standen:

1. De eerste stand bestond uit de geestelijkheid

2. De tweede stand uit de adel

3. De derde stand uit boeren en burgers.

De eerste en tweede stand hadden allerlei privileges, waarvan het grootste voordeel was dat zij nauwelijks belasting betaalden.

De derde stand had geen politieke macht, maar moest wél vrijwel alle belastingen opbrengen. Dit zorgde voor steeds meer onvrede en groeiende woede onder het volk.

Standenmaatschappij

De kritiek groeit

De opvolgers van Lodewijk XIV slaagden er niet in de problemen in Frankrijk op te lossen.

Tegelijkertijd verspreidden zich verlichte ideeën, zoals het idee dat alle mensen gelijk zijn. Veel mensen vroegen zich daarom af waarom edelen het land bestuurden als zij daar niet altijd geschikt voor waren.

Vooral de derde stand eiste meer inspraak en een eerlijker belastingstelsel.

Lodewijk XIV

Kan het anders? Verlicht Absolutisme

Frederik de Grote - heerser van Pruisen

In tegenstelling tot veel andere vorsten luisterde Frederik de Grote van Pruisen wél naar verlichte ideeën.

Zijn motto was: “Alles voor het volk, niets door het volk.”

Dit betekende dat hij als absolute vorst alle macht behield, maar zijn macht gebruikte om hervormingen door te voeren, zoals beter onderwijs en een eerlijker rechtssysteem. Deze manier van regeren noemen we verlicht absolutisme.

Aan de slag!

Wat: maken opdrachten

Hoe: alleen of in tweetallen

Duur: 20 minuten

10

minute

00

second

+30 s