VERLICHTING · 1650-1789
Quiz
Terugblik: Verlichting 1650-1789
VERLICHTING · 1650-1789
Quiz
Terugblik: Verlichting 1650-1789
Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Joseph Wright of Derby / Wikimedia Commons, publiek domein
Wat is empirisme?
Kennis opdoen door logisch redeneren
Kennis overnemen uit oude boeken
Kennis opdoen door ervaring en waarneming
Kennis ontvangen via openbaring
Empirisme (Locke): kennis via ervaring en waarneming. Verwachte fout: verwarren met rationalisme (Descartes).
Vul in
In zijn Principia beschreef Newton natuurwetten, wat tot debat over de plaats van godsdienst in de samenleving leidde.
Principia, natuurwetten, godsdienst.
Wat bedoelde Rousseau met de algemene wil?
De wil van de vorst, volgens het droit divin
Wat het gemeenschappelijk belang van het volk dient
De som van alles wat elke burger voor zichzelf wil
De wil van de meerderheid in een parlement
De algemene wil dient het gemeenschappelijk belang. Verwachte fout: de som van de individuele wensen.
Wat is het doel van de scheiding der machten?
De vorst meer macht geven
Het volk direct laten regeren
De economie vrijmaken van de overheid
Machtsmisbruik voorkomen door de macht te verdelen
Montesquieu wilde machtsmisbruik voorkomen. Verwachte fout: dit met volkssoevereiniteit verwarren.
Wat is vooruitgangsgeloof?
Goed: het geloof dat kennis, onderwijs en rede de samenleving vooruit helpen. Verwachte fout: alleen technische vooruitgang noemen.
Zet op volgorde, van vroeg naar laat
1748, 1751, 1762, 1776. Verwachte fout: Rousseau voor de Encyclopédie zetten.
Waarmee rechtvaardigde Lodewijk XIV zijn absolute gezag?
Met de volkssoevereiniteit en de algemene wil
Met het sociaal contract van Locke
Met de scheiding der machten
Met het droit divin, het goddelijk recht
Droit divin: de vorst regeert bij de gratie van God. Verwachte fout: sociaal contract; dat is juist de verlichte kritiek.
Welke rol speelden salons in de Verlichting?
Daar controleerde de censor de boeken
Daar werden nieuwe ideeën besproken
Daar leerden lagere standen lezen en schrijven
Daar kwam het parlement bijeen
Salons waren plekken van debat tussen schrijvers en elite. Verwachte fout: denken dat salons voor iedereen toegankelijk waren.
Wat was het tolerantiepatent van Jozef II?
Een wet die het volk de macht gaf
Een verbod op de Encyclopédie
Meer verdraagzaamheid voor niet-katholieke christenen
Een contract tussen vorst en volk
Een voorbeeld van verlicht absolutisme: hervorming van bovenaf. Verwachte fout: denken dat het de macht van de vorst beperkte.
Welke denker eiste vrijheid en gelijkheid ook voor armen en slaven?
Rousseau
Newton
Descartes
Frederik II
Rousseau, in combinatie met volkssoevereiniteit. Verwachte fout: Locke, die vooral natuurrechten benadrukte.
Wat is een kenmerk van het ancien régime?
Een samenleving met algemeen stemrecht
Een standenmaatschappij onder vorstelijk gezag
Een regering gekozen volgens het sociaal contract
Een economie zonder enige overheid
Standenmaatschappij en vorstelijk gezag. Verwachte fout: dit verwarren met de politieke wensen van de Verlichting.
Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?
Heel zeker
Redelijk zeker
Niet zo zeker
Helemaal niet zeker
Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.
VERLICHTING · 1650-1789
Goed gedaan!
Je kunt nu uitleggen welke ideeën de Verlichting bracht en hoe vorsten daarmee omgingen. Ga verder met de revoluties van 1776 en 1789.
This item has no instructions