Wegraking

• New lesson editor
• Welzijn
• MBO
• Studiejaar 1

BBL 1

Triage

Wegraking

13-04-2026

“Wie heeft in de praktijk al eens een patiënt zien wegvallen of bijna flauwvallen?”

Lesinhoud

• Leerdoelen

• Wat is een wegraking?

• Triagevragen: U1, U2, U3

• Oorzaken: van onschuldig tot ernstig

• Handelen bij flauwvallen, hyperventilatie, orthostase

• BRUE, insult, hoofdtrauma: wat moet je herkennen?

• Praktijkgerichte casussen

• Adviezen & contactmomenten

• Oefenen

Leerdoelen

Na deze les kun je:

• uitleggen wat een wegraking is

• de juiste triagevragen stellen

• urgentie bepalen volgens NHG‑TriageWijzer

• oorzaken herkennen (onschuldig ↔ ernstig)

• passend handelen en adviezen geven

Waar denk je aan bij het woord "Wegraking"?

Wat is een wegraking ?

Kern:

• Plots, kortdurend bewustzijnsverlies

• Spontaan en volledig herstel

• Duurt meestal < 30 sec, altijd < 15 min

• Direct weer helder na herstel

Hoe zou je een wegraking kunnen onderscheiden van een Insult of een Hypoglykemie?

AVPU check

A – Alert ( alerte reactie )

V – Verbal response ( reactie op aanspreken )

P – Pain response ( reactie op schudden of pijn )

U – Unresponsive ( bewusteloos )

Weten we het nog?

Sleep de omschrijving naar de juiste letter.

A

P

V

U

Geen enkele reactie, ook niet op pijn

Antwoordt traag maar wel gericht op vragen

Is wakker en reageert direct passend

Reageert niet op stem, wel op pijnprikkel

Opent ogen pas wanneer je hem/haar aanspreekt

Trekt weg of kreunt bij pijnprikkel

Triagevragen

Welke combinatie van symptomen maakt een wegraking direct U1?

Patient is hevig duizelig. Urgentie?

Welke vraag hoort bij urgentie U2 en gaat over het ontstaan van de wegraking?

BRUE = Brief Resolved Unexplained Event

• Kind meestal < 1 jaar, kan tot 2 jaar

• Duur < 1 minuut

• Cyanose/bleekheid, ademhaling afwijkend, spierspanning anders, veranderd bewustzijn

• Daarna volledig hersteld

• Altijd reden voor beoordeling kinderarts

BRUE

Waarom altijd beoordeling kinderarts?

• Tijdelijke onvoldoende doorbloeding hersenen

• Vaak onschuldig

• Herkenbare voortekenen: misselijk, licht in hoofd, zweten, bleek, wazig zien, hartkloppingen

Vasovagale collaps / flauwvallen

Enkele oorzaken

• Hartritmestoornissen -> Het hart slaat te snel, te langzaam of onregelmatig, waardoor de hersenen tijdelijk te weinig bloed krijgen.

• Epilepsie -> Plotselinge elektrische ontlading in de hersenen met trekkingen en sufheid na afloop; geen snel volledig herstel zoals bij een wegraking.

• Longembolie -> Een bloedprop in de long veroorzaakt acute benauwdheid, pijn op de borst en soms wegraking door zuurstoftekort.

Enkele oorzaken

• Hoofdtrauma -> Na een val of klap op het hoofd kan er kort bewustzijnsverlies of sufheid ontstaan door hersenletsel.

• Hyperventilatie -> Te snelle of te diepe ademhaling door stress of angst, waardoor duizeligheid en flauwtegevoel ontstaan.

• Orthostase -> Bloeddruk daalt bij opstaan, waardoor tijdelijk te weinig bloed naar de hersenen gaat.

Epilepsie

Kenmerken van een epileptische

aanval?

Handelen bij flauwvallen

Bij dreigend flauwvallen:

• hoofd tussen knieën

• rustig ademhalen

• nek-tegendruk (indien mogelijk)

Bij daadwerkelijk flauwvallen:

• benen hoger dan hoofd

• rustige omgeving

• pas laten opstaan na volledig herstel

Hyperventilatie

Welke adviezen kun je geven

aan een patiënt met een

hyperventilatie aanval?

Hyperventilatie

Wat is het?

• vaak door angst/spanning

• te snel/te diep ademen

• klachten lijken soms op hartklachten

Adviezen:

• rustig buikademhalen (3 tellen in, 6 tellen uit)

• handen op buik

• afleiding: lopen, kniebuigingen, hardop lezen

• niet in zak laten ademen

Orthostatische klachten

Wat is het?

• bloeddruk daalt bij opstaan

• klachten binnen 5–10 sec

• verdwijnen snel

• vaak medicatie-gerelateerd

Advies:

• rustig opstaan

• eerst zitten, benen uit bed, dan pas staan

Voorbeeld?

Koortsstuip

Kenmerken:

• kind 6 mnd – 6 jaar

• enkele minuten

• suf na afloop

• niet te voorkomen met paracetamol

Advies aan ouders:

• blijf rustig

• leg kind op zij

• voorkom vallen/stoten

• bel huisarts

-> Komt nog terug bij "Insult"

Direct contact opnemen bij verergering of nieuwe klachten zoals:

• verminderd bewustzijn

• pijn op de borst

• benauwdheid

• klam/zweterig

• bleek/grauw.

Contactadvies

Een 54‑jarige man valt flauw in de wachtkamer van de poli / huisartsenpraktijk.
Hij komt snel bij, is helder, maar voelt zich nog licht in het hoofd.

Vraag :

• Wat doe je nu praktisch?

Casus

Je bent op een festival. Naast je staat een jonge vrouw. Ze voelt het flauwvallen aankomen: zweten, wazig zien, misselijk.

Vraag :

• Wat doe je nu praktisch?

Casus

Een baby van 4 maanden wordt even blauw en slap, ademt onregelmatig, herstelt daarna volledig.

Vraag :

• Wat is dit?

• Welke urgentie?

• Wat zeg je tegen de ouder(s)?

Casus

Hoe lang duurt een wegraking maximaal volgens de triagewijzer?

A

5 minuten

B

30 seconden

C

15 minuten

D

1 uur

Welke twee vragen horen bij urgentie U1?

A

“Bent u duizelig?” en “Acuut begin?”

B

“Is de patiënt buiten bewustzijn geweest?” en “Heeft u nu pijn op de borst?”

C

“Hartkloppingen?” en “Apathisch?”

D

“Hoe lang duurde de wegraking?” en “Stuipen gezien?”

Wat is het belangrijkste advies bij hyperventilatie?

A

In een zak ademen

B

Plat op de rug gaan liggen

C

Rustig buikademhalen met langere uitademing

D

Water drinken tot de klachten zakken

Een patiënt heeft een wegraking gehad, voelt dit níet aankomen en heeft géén pijn op de borst. Welke urgentie past het beste?

A

U1

B

U2

C

U3

D

U4

Een patiënt is kortdurend buiten bewustzijn geweest, is nu weer alert, maar heeft een onregelmatige pols. Geen pijn op de borst. Welke urgentie kies je?

A

U1

B

U2

C

U3

D

U4

Hoe zeker ben je nu wat betreft je triagevaardigheden

van de ingangsklacht : Wegraking

Bedankt

voor jullie aandacht!