Een sterk slot schrijven

• New lesson editor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Een sterk slot schrijven

Deze les bouwt voort op werk dat al gedaan is: de leerlingen hebben al een inleiding en een bouwplan voor de kern. Leg kort uit dat het slot niet los staat, maar de tekst afrondt en teruggrijpt op wat al geschreven is.

paarsgewijs vergelijken

Je ziet straks 5 x 2 inleidingen. Je beoordeelt de inleidingen op twee punten:

• In hoeverre trekt de inleiding jouw aandacht?

• In hoeverre heeft de inleiding verbinding naar de rest van de tekst?

De inleiding die dit het best heeft gedaan, vink je aan.

Je geeft feedback waar jouw klasgenoot iets aan heeft. Gebruik daarvoor de bovenstaande twee vragen.

Lesdoel

• Ik kan een sterk slot schrijven bij een uiteenzettende tekst dat aansluit bij de rest van mijn tekst, geen nieuwe informatie toevoegt en de tekst duidelijk afrondt.

• Je weet wat je moet doen in de toetsweek.

• Je hebt vast een start met een bouwplan gemaakt voor de uiteenzetting in de toetsweek.

Waar denk jij aan bij een sterk slot?

Gebruik de woorden uit de woordwolk als startpunt. Vraag kort door op begrippen als afronding, samenvatting, laatste zin of teruggrijpen op het begin.

Wat doet een slot?

Het slot rondt je uiteenzettende tekst af.

Een goed slot:

• sluit aan op de inleiding en de kern

• bevat geen nieuwe informatie

• geeft de lezer een gevoel van afronding

• kan terugkomen op de inleiding

• eindigt met een sterke laatste zin

Benadruk dat een uiteenzettende tekst vooral informeert. Het slot hoeft dus niet overtuigend of wervend te zijn, maar wel helder en afgerond.

Aansluiten bij de rest

Je slot moet logisch passen bij wat ervoor staat.

Voorbeeld

Inleiding: Veel leerlingen luisteren muziek tijdens het leren.

Slotzin: Kortom, muziek kan handig zijn tijdens het leren, zolang je bewust kiest wat voor muziek je opzet.

Wijs erop dat woordkeus uit de inleiding vaak terug kan komen in het slot. Dat zorgt voor samenhang.

Geen nieuwe informatie

In een slot vat je samen of rond je af. Je begint niet ineens over een nieuw deelonderwerp.

Minder sterk (hier heb je het helemaal niet over gehad in de rest van de tekst).

Ook blijkt uit onderzoek dat leerlingen baat kunnen hebben bij koptelefoons met noise-cancelling.

Dit is nieuwe informatie.

Sterker

Samenvattend kun je zeggen dat muziek tijdens het leren voordelen kan hebben, maar dat rust en concentratie belangrijk blijven.

Gebruik hier het verschil tussen 'afronden' en 'uitbreiden'. Veel leerlingen denken dat een slot nog 'iets extra's' moet geven; corrigeer dat misverstand expliciet.

Wat hoort niet in een goed slot?

A

nieuwe informatie

B

een afronding

C

samenhang

D

een uitsmijter

Toetst het kernmisverstand dat een slot nog iets extra's moet toevoegen. De juiste keuze is 'nieuwe informatie'.

Maak de uitleg compleet

Een goed slot sluit aan bij de rest van de tekst en bevat geen nieuwe informatie. Met een signaalwoord zoals kortom merkt de lezer dat de tekst echt wordt afgerond.

rest

nieuwe informatie

kortom

kern

voorbeeld

ten eerste

mening

De drie kernpunten uit dit blok komen terug: aansluiten, geen nieuwe informatie, afrondend signaalwoord.

Zorg voor een afrondend geheel

Een slot laat merken: de tekst is klaar.

Dat kun je doen met signaalwoorden zoals:

• kortom

• samenvattend

• al met al

• concluderend

Voorbeeld

Al met al hebben sociale media invloed op ons dagelijks leven.

Laat zien dat een signaalwoord helpt, maar niet verplicht is. Het gaat uiteindelijk om het effect: afronding.

Maak je tekst mooi rond

Een sterk slot grijpt terug op de inleiding.

Voorbeeld

Inleiding: Iedereen gebruikt dagelijks sociale media, vaak zonder erbij stil te staan hoeveel invloed dat heeft.

Slot: Zo blijkt dat sociale media een grote rol spelen in het dagelijks leven, precies daarom is het belangrijk om bewust met die invloed om te gaan.

Leg het begrip 'mooi rond' letterlijk uit: het einde sluit aan bij het begin. Dat geeft de tekst een verzorgde opbouw.

Een uitsmijter als laatste zin

De laatste zin blijft hangen bij de lezer.

Een goede uitsmijter is:

• kort en krachtig

• passend bij het onderwerp

• niet overdreven

Voorbeeld

Een slimme keuze aan het begin bepaalt vaak het resultaat aan het eind.

Maak duidelijk dat een uitsmijter niet grappig hoeft te zijn; het is gewoon een sterke afsluitende zin.

Van zwak slot naar sterk slot

Zwak slot

Ik heb nu verteld wat sociale media zijn. Ook zijn er veel apps zoals Instagram, Snapchat en TikTok. Sommige scholen doen hier al onderzoek naar.

Waarom zwak?

• losse opsomming

• nieuwe informatie

• geen duidelijke afronding

Sterk slot

Kortom, sociale media hebben veel invloed op jongeren. Wie zich daarvan bewust is, kan er verstandiger mee omgaan.

Dit is een goed moment om de kenmerken nog eens te koppelen aan een concreet voorbeeld: aansluiten, geen nieuwe informatie, afronden, rond maken, uitsmijter.

Waardoor wordt een tekst 'mooi rond'?

A

door veel voorbeelden

B

door terug te grijpen

C

door extra uitleg

D

door lange zinnen

Verwijst naar de slides over terugkomen op de inleiding en het effect van samenhang.

Schrijf een krachtig slot in Kwizl in 15 minuten

• In de tweede les van deze week heb je een onderwerp gekozen.

• Je hebt een mindmap gemaakt en je hebt een bouwplan ingevuld.

• Hierna heb je een inleiding geschreven.

• Nu ga je het slot schrijven, waarbij je let op een aantal belangrijke kenmerken van een slot.

Checklist voor jouw slot

Controleer na het schrijven of je slot:

• past bij je inleiding en kern;

• geen nieuwe informatie bevat;

• de tekst afrondt;

• teruggrijpt op het begin;

• eindigt met een sterke laatste zin.

Een goed slot is meestal kort, maar wel doordacht.

Deze slide ondersteunt het schrijfdeel in Kwizl. Laat leerlingen deze punten als controlelijst gebruiken tijdens het schrijven.

Waar let je op bij het paarsgewijs vergelijken?

Bij het vergelijken van twee slots kijk je naar dezelfde kenmerken.

Let op:

• Welk slot sluit het best aan bij de tekst?

• Welk slot rondt het duidelijkst af?

• Welk slot blijft het meest hangen door een krachtige laatste zin?

• Welk slot voegt geen nieuwe informatie toe?

Het beste slot voldoet het duidelijkst aan deze kenmerken.

Hoewel de daadwerkelijke vergelijking later plaatsvindt, helpt deze slide om kwaliteitscriteria vooraf helder te maken.

Goede feedback geven

Feedback is het meest bruikbaar als die concreet is.

Sterke feedback

• Je slot sluit goed aan op je inleiding.

• Deze laatste zin is krachtig en past bij het onderwerp.

• Hier voeg je nog nieuwe informatie toe; dat kun je beter weghalen.

Schrijf dus niet alleen goed of mooi, maar leg uit waarom.

Benadruk dat feedback altijd gekoppeld moet zijn aan een kenmerk van een goed slot. Zo blijft de vergelijking inhoudelijk en eerlijk.

Schrijfopdracht: Uiteenzetting Nederlandse literatuurgeschiedenis

Je weet nu wat een uiteenzetting is en hoe deze is opgebouwd. In de toetsweek schrijf je een uiteenzetting over literatuurgeschiedenis in Kwizl (75 min). In deze informatieve tekst laat je zien dat je de behandelde stof begrijpt en dat je ontwikkelingen binnen de literatuurgeschiedenis kunt uitleggen en met elkaar in verband kunt brengen. Gebruik je aantekeningen van de lessen, presentaties en gelezen teksten.

Het is de bedoeling dat de lezer een goed beeld krijgt van hoe de Nederlandse literatuur zich in de loop van de eeuwen heeft ontwikkeld.

Wat moet je bespreken?

In je tekst moeten alle onderstaande perioden kort aan bod komen:

• Gedenk te sterven (1000-1600)

• Pluk de dag (1600-1700)

• Alles is maakbaar (1700-1800)

• Romantiek en werkelijkheid (1800-1880)

• Een nieuw geluid (1880-1914)

• Vorm of vent (1914-1940)

• Vernietiging en vernieuwing (1940-1960) (alleen als deze is besproken)

Let vooral op de volgende ontwikkelingen (je kiest een ontwikkeling, want alle ontwikkelingen beschrijven wordt te veel)

Leg uit hoe de literatuur verandert op het gebied van:

• het wereldbeeld;

• de functie van literatuur;

• de positie van de schrijver;

• taal en stijl;

• de relatie tussen literatuur en maatschappij.

Meer punten: Gebruik bij elke periode minimaal één voorbeeld van een schrijver of werk.

Slide titel

• De uiteenzetting bestaat uit een inleiding, kern en slot.

• Je krijgt een leeg bouwplan dat je kunt gebruiken, maar dit is niet verplicht.

• Je kiest wel voor een tekststructuur, zodat je hier houvast aan hebt.

• Je krijgt je aantekeningen die je gemaakt hebt tijdens de les.

• De inleiding is aandachttrekkend en aandachtrichtend.

• Het slot bevat geen nieuwe informatie, sluit aan bij de rest van de tekst en heeft een krachtige eindzin.

• Je mag zelf bepalen hoeveel alinea's je schrijft, maar je moet je wel houden aan het woordaantal (550-700 woorden).

Wat vond jij het lastigst aan deze les?

Gebruik de antwoorden om te peilen welke stap in het schrijfproces nog extra steun vraagt.

Begrippen

slot - het laatste deel van een tekst waarin je de tekst afrondt

uiteenzettende tekst - een tekstsoort waarin je informatie duidelijk uitlegt

afronding - het gevoel dat de tekst logisch en volledig eindigt

inleiding - het begin van de tekst waarin het onderwerp wordt geïntroduceerd

kern - het middendeel van de tekst met de belangrijkste uitleg of deelonderwerpen

uitsmijter - een sterke laatste zin die blijft hangen

samenhang - het logische verband tussen delen van een tekst