Les 20 januari

• Nederlands
• Enseignement Secondaire

Vandaag

Spreekvaardigheid

Enkelvoudige en samengestelde zinnen

Planning bekijken

Nulmeting werkwoordspelling

Stukje literatuur

Huiswerk bespreken

Blz. 147 instapopdracht: pv, o,/wwg/nwg

Enkelvoudige en samengestelde zinnen bespreken

Leren woordenlijst blz. 134

Een samengestelde zin heeft altijd één persoonsvorm.

1. goed
2. fout

Een zin met één persoonsvorm noemen we een enkelvoudige zin.

1. juist
2. fout

Enkelvoudig of samengesteld?

Wat vind je van mijn nieuwe sneakers?

1. Enkelvoudig
2. Samengesteld

Enkelvoudig of samengesteld?

Als jij de hond uitlaat, dan ruim ik op.

1. enkelvoudig
2. samengesteld

Enkelvoudige of samengesteld?
Als je dat liever niet doet, dan hoor ik het wel.

1. enkelvoudig
2. samengesteld

Enkelvoudig of samengesteld?
Mijn telefoon gaat om de haverklap.

1. enkelvoudig
2. samengesteld

Enkelvoudig of samengesteld?

Hij zegt dat ik lui ben.

1. enkelvoudig
2. samengesteld

Enkelvoudig of samengesteld?
Je moet 's avonds op tijd naar bed, als je de volgende dag goed wilt presteren.

1. samengesteld
2. enkelvoudig

Zijn de zinnen enkelvoudig of samengesteld?

Enkelvoudige zin

Samengestelde zin

Omdat het morgen gaat regenen, is de sportdag uitgesteld.

Tijdens de sportdag moeten we nu rekenen

Miranda maakt de hapjes.

We lopen door de regen met onze paraplu.

Marcus fluit een liedje terwijl hij naar school fietst.

Ruby speelt graag gitaar, maar Eli speelt liever piano.

voegwoord

geen voegwoord

omdat

zodat

want

of

dus

in

werken

het

op

hebben

mooie

Samengestelde zin

Enkelvoudige zin

A. Vandaag leer ik over samengestelde zinnen.

B. Ik ga naar school, omdat ik slim wil worden.

C. Ik kan een moeilijke en lange samengestelde zin herkennen.

D. Deze stof vind ik makkelijk en ik hoef niet veel te leren.

oefenen werkwoordspelling

https://www.computermeester.be/werkwoordspelling.htm

https://www.vrt.be/vrtmax/ketnet/spelletjes/d/de-actuaquiz-van-karrewiet/

Kunst en kitsch?

Literatuur of lectuur?

Literatuur is  een vorm van kunst. 

Maar wie bepaalt of iets kunst of literatuur is of niet? 

Het literaire veld

Er is niet maar één persoon die bepaalt welke roman literaire waarde heeft, dat is een groep mensen. Van sommige mensen zijn we het er doorgaans over eens dat ze verstand hebben van literatuur. 

Uitgevers

Recensenten

Presentatoren

Uniek vs. Clichématig

Uniek is alles wat je niet verwacht of ongebruikelijk is. Of het nu gaat over verhaallijnen, karakters, taalgebruik of onderwerpkeuze.

Clichématig is een bepaalde mate van voorspelbaarheid. Voorspelbare patronen, voorspelbare metaforen, voorspelbare personages met weinig diepgang.

Is clichématig slecht?

Zeker niet, clichés kunnen heel fijn zijn. Zeker als je ze voor het eerst tegenkomt. Ze zijn vaak cliché geworden omdat ze goed werken, maar kunnen na een tijdje wrevel opleveren wanneer ze te vaak worden gebruikt.

Enkele clichématige verhaallijnen waar het grote publiek van blijft houden:

Het getroebleerde genie (slimme detectives zijn zelden gelukkig of hebben een onaangepast karakter )

De Chosen one. (Een doodgewoon mens, niet heel bijzonder, redt de wereld)

De liefdesdriehoek. (Iemand kan uit twee totaal verschillende liefdes kiezen)

Verandering van omgeving. (Stad vs. platteland, brave school vs. losgeslagen universiteit)

• Een storm die de komst van een eigenzinnig personage aankondigt: “Het stormde op de avond van Laura Shanes geboorte en het weer was zo vreemd dat de mensen er nog jaren over zouden praten.”
  
• Blauwe ogen doen iets met je ziel of gevoel: "Zijn helderblauwe ogen keken dwars door haar heen en boorden zich in haar ziel."
• Opluchting, angst of spanning gaat regelmatig gepaard met het beschrijven van de ademhaling: "Ik liet bevend mijn adem ontsnappen, die ik zonder het te weten al die tijd had ingehouden."
• Spiegels leveren dikwijls reflecterende inzichten op: "In de spiegel zie ik een man met een gepijnigde blik. Ik schrik van mezelf. Heb ik hier goed aan gedaan?"

Enkele clichématige zinnen die terug blijven komen:

Mogelijke kenmerken van lectuur:

• Simpele verhaallijnen 
• Voorspelbare patronen
• Clichématig, zowel plot als taalgebruik
• Oppervlakkige personages, stereotypes
• Alle vragen die je gedurende het verhaal had zijn beantwoord
• Laat weinig ruimte voor eigen interpretatie , eenduidigheid
• Eenvoudig taalgebruik
• Voorspelbare afloop
• Vaste maatschappijbevestigende rolpatronen

Mogelijke kenmerken van literatuur

• Verrassende verhaallijnen
• Diepgang, zowel in de verhaallijnen als de personages
• Personages worden uitgewerkt tot karakters
• Er blijft ruimte over voor interpretatie, veelduidigheid
• Na afloop blijf je zitten met vragen
• Het verhaal laat de lezer nadenken over zichzelf en/of de maatschappij
• Complex taalgebruik
• Onvoorspelbaar slot
• Doorbreken van verwachtingen

Literatuur of lectuur?

Tekstfragment:

"Als zij niet in het buitenland waren voor hun werk, ging er de volgende maanden geen dag voorbij waarop zij elkaar niet zagen. Nooit had Max iemand als Onno ontmoet, Onno nooit iemand als Max, - als zelfbenoemde tweeling hielden zij niet op zich te verheugen over elkaar. Elk voelde zich de mindere van de ander, elk was knecht en tegelijk heer, waardoor een soort oneindigheid ontstond, als tussen twee spiegels die zich in elkaar spiegelen."

Als jij je oordeel zou mogen geven, noem je het voorgaande tekstfragment dan literatuur of lectuur?

Literatuur

Lectuur

Een ander woord voor lectuur is ‘leesvoer’.
Wat wordt met deze term bedoeld?

Welk kenmerk van literatuur wordt hier omschreven?
'Roos van Rijswijk kan in mensen kijken. Een gave die ze op elke bladzijde in treffende zinnen bewijst.'

1. Literatuur onderzoekt de menselijke geest / laat iets zien van het menselijk karakter.
2. Literatuur moet je met iedere zin treffen.
3. Literatuur is niet lineair.
4. Literatuur moet geen clichés bevatten.

Welk kenmerk van literatuur wordt hier omschreven?
'Onheilig leest niet als een levendig, lineair verhaal dat richting oplossing gaat, meer als een schilderij dat langzaam steeds meer kleur krijgt, invulling en diepte.

1. Literatuur onderzoekt de menselijke geest / laat iets zien van het menselijk karakter.
2. Literatuur moet je met iedere zin treffen.
3. Literatuur is niet lineair.
4. Literatuur moet geen clichés bevatten.

Welk kenmerk van literatuur wordt hier omschreven?
'Gemakkelijke sympathie of energie zijn dus geen voorwaarde voor een interessant boek, bewijst Onheilig. Roos van Rijswijk blijft als schrijver ver van oplossingen of clichés.

1. Literatuur onderzoekt de menselijke geest / laat iets zien van het menselijk karakter.
2. Literatuur moet je met iedere zin treffen.
3. Literatuur is niet lineair.
4. Literatuur moet geen clichés bevatten.

Literatuur of lectuur?

Tekstfragment:

"Als zij niet in het buitenland waren voor hun werk, ging er de volgende maanden geen dag voorbij waarop zij elkaar niet zagen. Nooit had Max iemand als Onno ontmoet, Onno nooit iemand als Max, - als zelfbenoemde tweeling hielden zij niet op zich te verheugen over elkaar. Elk voelde zich de mindere van de ander, elk was knecht en tegelijk heer, waardoor een soort oneindigheid ontstond, als tussen twee spiegels die zich in elkaar spiegelen."

De ontdekking van de hemel - Harry Mulisch, Blz. 50

Literatuur of lectuur?

Tekstfragment:

"Het had natuurlijk nog grandioos mis kunnen gaan nadat ze hem zover hadden weten te krijgen, maar dat was gelukkig niet gebeurd. Twee dagen nadat het schip uit Southampton was vertrokken, was Ambers telefoon overgegaan en had ze haar werk twintig minuten moeten onderbreken om naar Teddy’s enthousiaste verhalen te luisteren. Alles was even leuk aan een cruise. Hij zat nu met een groep vrienden wat te drinken in een bar in de zonnige haven en straks zouden ze La Coruña in gaan om te kijken wat die stad allemaal te bieden had.

‘Ik weet dat je het altijd heerlijk vindt om achteraf gelijk te krijgen,’ had hij vrolijk gezegd. ‘En daarom vertel ik je nu dat je gelijk had.’ ‘Ik heb altijd gelijk.’ Ze was enorm opgelucht. ‘Dat zou je inmiddels toch moeten weten.’"

Als jij je oordeel zou mogen geven, noem je het voorgaande tekstfragment dan literatuur of lectuur?

Literatuur

Lectuur

Literatuur of lectuur?

Tekstfragment:

"Het had natuurlijk nog grandioos mis kunnen gaan nadat ze hem zover hadden weten te krijgen, maar dat was gelukkig niet gebeurd. Twee dagen nadat het schip uit Southampton was vertrokken, was Ambers telefoon overgegaan en had ze haar werk twintig minuten moeten onderbreken om naar Teddy’s enthousiaste verhalen te luisteren. Alles was even leuk aan een cruise. Hij zat nu met een groep vrienden wat te drinken in een bar in de zonnige haven en straks zouden ze La Coruña in gaan om te kijken wat die stad allemaal te bieden had.

‘Ik weet dat je het altijd heerlijk vindt om achteraf gelijk te krijgen,’ had hij vrolijk gezegd. ‘En daarom vertel ik je nu dat je gelijk had.’ ‘Ik heb altijd gelijk.’ Ze was enorm opgelucht. ‘Dat zou je inmiddels toch moeten weten.’"

De zomer van je leven - Jill Mansell, Blz. 16

Literatuur of lectuur?

Tekstfragment:

"Amber opent haar ogen en knippert een paar keer. Heel even denkt ze dat ze in  haar eigen kamer ligt, maar er klopt iets niet. De vormen in het donker zijn anders en er hangt een vreemde geur. Haar hoofd bonkt en haar mond is droog. Waar is ze in godsnaam? Langzaam komen de beelden haar warrige brein binnen, als een film in slow motion. Het verlaten huis met de smerige ramen en de door onkruid overwoekerde tuin. De achterdeur die niet op slot was. Alle meubels die er gewoon nog stonden, alsof er elk moment iemand thuis kon komen. Over sommige lagen witte lakens, die in het donker spookachtig oplichtten."

Als jij je oordeel zou mogen geven, noem je het voorgaande tekstfragment dan literatuur of lectuur?

Literatuur

Lectuur

Literatuur of lectuur?

Tekstfragment:

"Amber opent haar ogen en knippert een paar keer. Heel even denkt ze dat ze in  haar eigen kamer ligt, maar er klopt iets niet. De vormen in het donker zijn anders en er hangt een vreemde geur. Haar hoofd bonkt en haar mond is droog. Waar is ze in godsnaam? Langzaam komen de beelden haar warrige brein binnen, als een film in slow motion. Het verlaten huis met de smerige ramen en de door onkruid overwoekerde tuin. De achterdeur die niet op slot was. Alle meubels die er gewoon nog stonden, alsof er elk moment iemand thuis kon komen. Over sommige lagen witte lakens, die in het donker spookachtig oplichtten."

Moordende hitte - Sophie Wester, blz. 9

Literatuur of lectuur?

Tekstfragment:

"Pontus Beg was niet de oude man geworden die hij zich had voorgesteld. Er ontbrak iets aan. Er ontbrak zelfs tamelijk veel aan. Als jongen had hij een tijdje met een veiligheidsbril op zijn neus over het erf van zijn vader rondgelopen, met zijn handen op zijn rug – zo stelde hij zich het leven van een oude man voor. Soms gebruikte hij een tak als wandelstok. Meer dan iets anders wilde hij oud zijn. Traag en bedachtzaam, een kapitein die bedaard de storm doorstond. Hij zou sterven als een wijs man.

Toen het aan weerszijden van zijn neus begon te zweren, legde hij de bril terug bij de slijpmachine in de schuur en wachtte de ouderdom rustig af in plaats van hem tegemoet te rennen."

 

Als jij je oordeel zou mogen geven, noem je het voorgaande tekstfragment dan literatuur of lectuur?

Literatuur

Lectuur

Literatuur of lectuur?

Tekstfragment:

"Pontus Beg was niet de oude man geworden die hij zich had voorgesteld. Er ontbrak iets aan. Er ontbrak zelfs tamelijk veel aan. Als jongen had hij een tijdje met een veiligheidsbril op zijn neus over het erf van zijn vader rondgelopen, met zijn handen op zijn rug – zo stelde hij zich het leven van een oude man voor. Soms gebruikte hij een tak als wandelstok. Meer dan iets anders wilde hij oud zijn. Traag en bedachtzaam, een kapitein die bedaard de storm doorstond. Hij zou sterven als een wijs man.

Toen het aan weerszijden van zijn neus begon te zweren, legde hij de bril terug bij de slijpmachine in de schuur en wachtte de ouderdom rustig af in plaats van hem tegemoet te rennen."

Dit zijn de namen - Tommy Wieringa, blz. 9

 

Vind je het terecht dat er onderscheid wordt gemaakt tussen literatuur of lectuur?

Ja

Nee

Les 20 januari