Wondzorg - gele en zwarte wond

• New lesson editor
• Verzorgende
• HBO
• MBO
• Studiejaar 1

WONDZORG

gele en zwarte wond

Hoe gaat het met jullie?

Lesdoelen

Je legt de definitie van een gele en een zwarte wond uit

Je voert wondzorg bij gele wonden uit volgens protocol en weet welke materialen hiervoor nodig zijn

Je herkent de aandachtspunten, mogelijke complicaties en weet hoe je hierop moet handelen

Hebben jullie gele en/of zwarte wonden gezien in de praktijk?

Wat voor wond is dit?

Wat voor wond is dit?

Wat voor wond is dit?

Wat voor wond is dit?

TIME MODEL

ALTIS MODEL

WCS MODEL

Specifieke wondbehandeling

Voor slechtgenezende wonden zijn er alternatieve manieren van wondbehandeling, zoals:

VAC POMP

• Bij wondbehandeling met negatieve druktherapie wordt gebruikgemaakt van negatieve druk.

• De specialistisch verpleegkundige legt een speciaal sponsachtig materiaal op het volledige wondbed.

• Over het materiaal legt ze een folie en met een nauwkeurig instelbare vacuümpomp creëert ze een gecontroleerde onderdruk.

• Overmatig vocht vanuit de wond en uit het onderliggende weefsel wordt door de pomp uit de wond gezogen en in een aparte beker opgevangen (wonddrainage).

• De cellen in de wondbodem worden door het vacuüm iets naar buiten getrokken. Hierdoor gaan de cellen zich sneller delen

VAC POMP

De negatieve druktherapie pas je toe bij complexe wonden, zoals:

• Chronische, traaggenezende wonden (zoals diabetische ulcera en decubitus);

• Grote acute wonden (traumawonden en sommige tweedegraads brandwonden);

• Wonden die zijn gaan wijken na het sluiten (wonddehiscentie);

• Diepe wonden met veel caves

• Na een huidtransplantatie of operatie waarbij weefseldelen zijn verplaatst (flaps)

Negatieve druktherapie mag je niet gebruiken als er sprake is van:

• Kwaadaardige cellen in de wond

• Een actieve bloeding

• Onbehandelde infectie van het bot of beenmerg

• Fistels (tunnel onder de huid) waarvan niet bekend is waar deze naartoe leiden

• Necrotisch weefsel met een korst die nog niet verwijderd is

Hyperbare zuurstoftherapie

• De hyperbare zuurstoftherapie wordt als aanvullende therapie ingezet bij zorgvragers die weefselschade opgelopen hebben door bijvoorbeeld bestraling of zorgvragers met chronische ulcera aan de voeten of onderbenen en diabetes mellitus. 

• Het doel van deze therapie is het zuurstoftekort in de weefsels oplossen.

• Om dit te bereiken neemt de zorgvrager samen met andere zorgvragers plaats in een kamer die onder druk gezet kan worden. 

• Het is niet voor iedereen mogelijk of noodzakelijk om deze therapie te gebruiken.

• Voor zorgvragers met bijvoorbeeld COPD en of hartfalen

Gebruik van maden bij gele en chronische wonden

• In 1990 is de madentherapie opnieuw ontwikkeld en sindsdien wordt deze vanwege de toenemende ongevoeligheid voor antibiotica (resistentie), toegepast voor met name zeer complexe wonden.

• De maden worden speciaal voor dit doel gekweekt. Ze zijn steriel en sterven voordat zij zich verpoppen tot vliegen. 

• De maden eten het dode weefsel op en daarmee tegelijkertijd de bacteriën, en scheiden een stof af waardoor bacteriën zich niet kunnen vermenigvuldigen.

• Er ontstaat een betere doorbloeding en daarmee een betere kans op genezing van de wond. Verdere achteruitgang van de wond kun je met deze therapie voorkomen.

Wondkweek

Wanneer een wond van een zorgvrager niet wil genezen en geïnfecteerd is, kan een arts besluiten een wondkweek af te laten nemen. Via laboratoriumonderzoek wordt dan duidelijk welke bacterie in de wond aanwezig is.

• Als verzorgende kun je de wondkweek afnemen. Hiervoor strijk je met een speciaal wattenstaafje voorzichtig door het vocht in de wond. Het wattenstaafje gaat in de houder met een aanvraagformulier erbij naar het laboratorium.

Zwarte wond

Necrose verwijderen

Droge en natte zwarte wonden

• Droge, harde necrose hoef je niet te verwijderen. Het lichaam stoot dit type necrose zelf af. De necrose moet droog blijven en vrij liggen.

• Het natte of vochtige necrotische weefsel in een zwarte wond zul je over het algemeen handmatig moeten verwijderen. 

• Na het verwijderen van het necrotisch weefsel dek je de wond af met een niet-klevend product en daarop, afhankelijk van de hoeveelheid wondvocht, een absorberend verband.

Zwarte wond met ontstekingsverschijnselen

• Als zich een ontstekingsproces onder de necrose ontwikkelt, moet het necrotische weefsel worden verwijderd.

• Het kan zijn dat het necrotisch weefsel voorafgaand aan het verwijderen verweekt moet worden, bijvoorbeeld met vochtige gazen.

• Na het verwijderen van het necrotisch weefsel wordt de wondverzorging aangepast aan de dan ontstane situatie, bijvoorbeeld een gele wond of rode wond.

Specifieke verzorging zwarte wond

• De zwarte kleur van een wond wordt veroorzaakt door dood weefsel.

• Je kunt de zwarte wond onderverdelen in de droge zwarte wond, de natte zwarte wond en de zwarte wond met ontsteking.

• Voor alle zwarte wonden is het doel van de behandeling het verwijderen van het dode weefsel (necrotomie) zodat de wond kan genezen.

Gele wond

Reinigen

Observatiepunten verbandmateriaal

Het verbandmateriaal geeft informatie over de genezing van een wond van een zorgvrager. De volgende observatiepunten zijn van belang:

• De hoeveelheid gebruikt verband en de verzadiging daarvan (hieruit kun je afleiden wat de productie van wondvocht is);

• De soort gebruikt verband (geeft een indicatie over de verwachte productie van wondvocht);

• De geur van het verband (wel of geen infectie);

• De kleur van het wondvocht (helder geel is normaal, rood geeft bloedverlies aan, troebel vocht dat geel, groen of blauwig is, betekent vaak infectie of pusvorming).

Specifieke verzorging gele wond

• De oorzaak van de gele kleur in een wond is het debris. Debris bestaat uit vervloeiende necrose, pus en overtollig wondvocht en moet verwijderd worden.

• Na het verwijderen van het debris blijft er een rode wond over die verder kan genezen en die je kunt behandelen als een rode wond. 

• Gele wonden zijn net als rode wonden in te delen in twee categorieën: oppervlakkige gele wonden en diepe gele wonden.

Oppervlakkige gele wonden

• De wond is ondiep en produceert veel of weinig exsudaat (wondvocht).

• Bij een droge gele wond is het noodzakelijk om het wondgebied zo te beïnvloeden dat het taaie gele beslag vloeibaarder wordt en kan loslaten van de wondbodem.

• De wondverband dient regelmatig verwisseld te worden, omdat anders bacteriegroei zal ontstaan.

• Een vochtige en warme omgeving is voor bacteriën de perfecte omgeving om te groeien.

• Wanneer je het verband niet vaak genoeg verwisselt, blijft het wondgebied te nat. Het weefsel wordt te week en kan dan niet goed genezen.

Diepe gele wonden

• Het wondgebied ligt duidelijk onder het niveau van de omliggende huid.

• De wond is diep en geel en produceert veel wondvocht en pus. 

• Door het spoelen van de wond kun je een belangrijk deel van dit debris uit de wond verwijderen.

• Na het spoelen bedek je de wond met een absorberend verband dat contact maakt met de wondbodem.

• Hierdoor bereik je dat overtollig wondvocht en pus worden afgevoer