Les 1/ Introductie Helpende Plus en Hoofdstuk 2 Communiceren

• New lesson editor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

Helpende Plus

Introductie en Communiceren hoofdstuk 2

Helpende Plus

Van ondersteunen naar meer verantwoordelijkheid in de zorg

Vandaag

• Wat houdt Helpende Plus in?

• Hoe ziet het programma eruit?

• Hoe werken we met Vilans?

• Communiceren in de beroepspraktijk

Helpende Plus

Van ondersteunen naar meer verantwoordelijkheid in de zorg

Vandaag

• Wat houdt Helpende Plus in?

• Hoe ziet het programma eruit?

• Hoe werken we met Vilans?

• Communiceren in de beroepspraktijk

Wie zitten er in de groep?

Wie ben ik en wie zijn jullie?

Vertel kort:

• Waar werk je?

• Met welke doelgroep werk je?

• Hoe lang werk je al als Helpende?

• Wat hoop je als Helpende Plus straks extra te kunnen?

Werkvorm:
Eerst kort in tweetallen kennismaken, daarna enkele reacties klassikaal.

Doel werkvorm: jij krijgt direct zicht op hun praktijkervaring en zij hoeven niet allemaal uitgebreid plenair een voorstelrondje te doen.

Van Helpende naar Helpende Plus

Wat komt erbij?

🩺 Signaleren en observeren
💊 Medicatie
🩹 Verzorgende handelingen
💬 Professioneel communiceren
📋 Rapporteren en overleggen
📖 Werken volgens protocollen

Plus betekent dus niet alleen dat je méér handelingen mag leren. Je moet ook weten wat je observeert, wanneer iets afwijkt, wanneer je moet overleggen en hoe je professioneel rapporteert."

Dat sluit aan op de leerdoelen, onder andere observaties, medicatie, wondzorg, katheterzorg, compressiekousen en protocollen.

Hoe gaan we werken?

Theorie ↔ oefenen ↔ praktijk

• Theorie begrijpen

• Vilans-protocol bestuderen

• Handeling oefenen

• Feedback krijgen

• Aftekenen

• Blijven oefenen richting examen

Leg vooral uit dat theorie en praktijk niet losstaan.

Dit keuzedeel bestaat o.a. uit:

Kennis

• medicatie aanreiken/toedienen

• zalven, druppelen en sprayen

• eenvoudige wondzorg

• katheterzorg

• steunkousen/compressiekousen

• observeren en meten

• veilig en ergonomisch werken

• communicatie

• wet- en regelgeving

• observatie

• ziekten

• medicijnen

• wondzorg

• mictie

• rouw

Vaardigheden

De precieze leerdoelen vinden jullie terug in het lesmateriaal.

Wat moeten jullie afronden?

Op weg naar het examen

✓ Theorietoets
✓ Medicatiewerkstuk
✓ Ziektebeeldenpresentatie
✓ Handelingen aftekenen
✓ Praktijkervaring opdoen en blijven oefenen

→ Examen

Leg vooral uit dat theorie en praktijk niet losstaan.

De theorietoets

Theorietoets

• Gaat over het hele boek

• Open vragen én meerkeuzevragen

• 2 pogingen

Tip:
Maak tijdens de lessen aantekeningen en maak de opdrachten.

Het medicatiewerkstuk

Medicatieopdracht

Bestaat uit drie onderdelen:

1. Theorievragen

2. Medicatie van 3 cliënten uitwerken

3. Regels/protocollen van de afdeling

De opdracht wordt uitgebreid behandeld wanneer we bij het hoofdstuk medicatie komen.

Aftekenen: hoe werkt het voor BBL?

Voor jullie als BBL-student

Iedere handeling wordt 3× afgetekend

🏫 1× op school
🏥 2× in de praktijk

Belangrijk

• minimaal 1 week tussen dezelfde handeling;

• niet dezelfde dag aftekenen na een demo;

• blijf oefenen nadat je 3 handtekeningen hebt.

Als aftekenen in de praktijk niet lukt, dan kan er drie keer op school worden afgetekend.

Wanneer is een handeling voldoende?

Het gaat om méér dan de handeling zelf

Tijdens het aftekenen letten we ook op:

✓ persoonlijke hygiëne
✓ handhygiëne
✓ ergonomisch werken
✓ privacy
✓ communicatie met de zorgvrager
✓ juiste nazorg & registratie
✓ werken volgens het Vilans-protocol

Je kunt een handeling technisch goed uitvoeren en tóch niet voldoende handelen als bijvoorbeeld je communicatie, hygiëne of privacy niet op orde is.

Mooie brug naar hoofdstuk 2 Communiceren

Waarom werken we met Vilans?

Op je werk doen jullie een handeling anders dan in het Vilans-protocol.

Wat doe je?

Vilans gebruiken we om handelingen volgens het afgesproken protocol voor te bereiden en uit te voeren.

Jullie brengen allemaal werkervaring mee. Het kan dus gebeuren dat iemand zegt: 'Maar bij ons doen we dit anders.' Dat is juist interessant. Dan gaan we kijken wat het protocol aangeeft.

Wij werken naar het examen toe en wij examineren volgens de Vilans protocollen!

Mijn Vilans Protocollen

Zorg dat je kunt inloggen

📱/💻 Mijn Vilans Protocollen

Wanneer communiceert een Helpende volgens jou professioneel?

Instructie: voer maximaal 3 woorden/begrippen in.

Voorbeelden zijn, luisteren, respect, duidelijkheid, privacy of empathie.

Bewaar het woordweb. Aan het einde kun je hiernaar terugkomen.

Hoofdstuk 2 Communiceren

Met cliënten – mantelzorgers – collega's

Goede zorg vraagt om goede communicatie.

Communiceren doen jullie natuurlijk al iedere dag. Vandaag kijken we vooral naar wat communicatie professioneel maakt.

Waarom rapporteren we?

Rapporteren = continuïteit van zorg

Een goede rapportage maakt duidelijk:

Wat speelt er?
Wat heb je waargenomen?
Wat is gedaan?
Wat moet worden opgevolgd?

📌 Lees rapportages vóór je dienst.
📌 Sluit je werkzaamheden af met een goede rapportage.

Welke rapportage is professioneel?

Welke kies jij?

1

"Mevrouw was vandaag weer erg lastig en wilde bijna niets eten."

2

'Mevrouw heeft tijdens de lunch ongeveer eenkwart van haar boterham gegeten. Zij zei: Ík heb geen trek''

Waarom is LASTIG geen feit? Wat betekent BIJNA NIETS?

Regels voor goede rapportage

Een goede rapportage is:

✓ concreet
✓ feitelijk en controleerbaar
✓ respectvol
✓ beknopt
✓ begrijpelijk
✓ correct geschreven

En:
🚫 geen meningen
🚫 geen diagnoses stellen

Belangrijk: de cliënt kan zijn/haar dossier lezen.

SOAP en SOEP

SOAP SOEP

S Subjectief Subjectief

O Objectief Objectief

A/E Analyse Evaluatie

P Plan Plan

Subjectief: wat zegt cliënt/mantelzorger?
Objectief: wat neem jij feitelijk waar?
Analyse/evaluatie: wat concludeer/evalueer je?
Plan: wat is/wordt gedaan?

Wie gebruikt SOAP of SOEP op het werk? Wie werkt met een ander systeem?

Koppeling naar praktijk.

Zelf aan de slag: wat rapporteer jij?

Situatie

De heer Aarts zegt dat hij zich niet lekker voelt en het koud heeft.

Je observeert:

• temperatuur 37,8 °C;

• hij heeft niets gegeten;

• één kop thee gedronken;

• reageert weinig tijdens de zorg.

Maak in tweetallen een korte SOAP- of SOEP-rapportage.

Werkvorm DDU

Nabespreken: laat één/twee duo's voorlezen.

Wat maakt communicatie professioneel?

De cliënt staat centraal

Professionele communicatie:

• heeft een doel;

• sluit aan bij de cliënt;

• vraagt om luisteren;

• geeft veiligheid en vertrouwen;

• gaat niet over jouw eigen behoeften of problemen.

Vertel over 'eenrichtingsverkeer':

Het boek gebruikt deze term. Daarmee wordt bedoeld dat de cliënt met zijn zorgen bij jou terecht moet kunnen, terwijl de professionele relatie niet bedoeld is om jouw eigen zorgen en gevoelens bij de cliënt neer te leggen.

Dat voorkomt dat studenten eenrichtingsverkeer letterlijk als "de cliënt hoeft niet terug te praten" interpreteren.

De professionele relatie

Een professionele relatie ≠ vriendschap

De rollen zijn vanaf het begin duidelijk:

Jij: zorgverlener/begeleider
Cliënt: zorgvrager

De relatie heeft:

• een doel;

• een afgesproken tijd/kader;

• een professionele rolverdeling.

Vraag n.a.v. deze dia: Kun je een cliënt heel aardig vinden en tóch professionele afstand bewaren?

Ruimte voor klassikaal gesprek.

Afstand én nabijheid

Hoe dichtbij is professioneel?

Soms vraagt zorg om lichamelijke of emotionele nabijheid.

Maar:

De behoefte en grenzen van de cliënt staan centraal.

Troosten, aanraken, privéruimte, persoonlijke verzorging. Niet iedere cliënt wil dezelfde nabijheid.

Wat zou jij zeggen?

Mevrouw De Boer is onlangs haar partner verloren. Tijdens de ochtendzorg begint ze te huilen:

"Sinds mijn man er niet meer is, heeft het allemaal niet zoveel zin meer."

Welke reactie kies je?

A. "U moet proberen positief te blijven. U heeft toch kinderen en kleinkinderen?"

B. "Ik begrijp precies hoe u zich voelt. Mijn vader is vorig jaar ook overleden..."

C. "Ik hoor dat u uw man erg mist. Wilt u er iets over vertellen?"

Bespreek:

1. Welke kies je?

2. Waarom?

3. Wat is er minder sterk aan de andere twee?

Werkvorm:

Maak groepjes van 2/3 studenten.

Bespreek klassikaal.

De professionele basishouding

Je stelt je open, leeft je in en reageert op een echte manier. Hiermee ontstaat vertrouwen.

Culturele verschillen

Wat voor jou 'normaal' is, hoeft dat voor een ander niet te zijn.

Cultuur kan invloed hebben op:

• normen en waarden;

• rituelen;

• aanraken;

• oogcontact;

• een hand geven;

• non-verbale communicatie.

Hoe weet je wat een cliënt prettig vindt?

Antwoord: niet meteen aannemen → vragen en afstemmen met cliënt/familie.

Werkvorm: vraag om voorbeelden uit hun eigen werkpraktijk.

ONBEGREPEN GEDRAG

Een cliënt roept iedere avond herhaaldelijk:

"HELP! HELP!"

Er lijkt op het eerste gezicht niets aan de hand.

Waarom zou iemand dit gedrag kunnen laten zien?

Laat studenten eerst oorzaken invoeren of in tweetallen bedenken.

Gedrag heeft een oorzaak

Mogelijke oorzaken van onbegrepen gedrag

🏠 Omgeving
geluid, ruimte, bejegening

🩺 Lichamelijk/medicatie
pijn, ziekte, beperkingen, bijwerkingen

🧠 Psychisch
depressie, angst, persoonlijkheidsproblematiek

👤 Persoonlijk
bijvoorbeeld omgaan met verlies van zelfstandigheid

Ook depressie, delier en dementie kunnen leiden tot onbegrepen gedrag.

Wat kun jij als Helpende doen?

Bij onbegrepen gedrag:

• blijf rustig

• vertel wie je bent en wat je komt doen

• bied herkenning en structuur

• ken de levensgeschiedenis

• zoek naar activiteiten die rust geven

• observeer het effect

• deel bevindingen met collega's

• betrek familie/mantelzorgers

• volg het zorgplan

Bij hallucinaties/wanen:
Niet tegenspreken; je kunt aangeven dat jij het niet ziet/ervaart.

THERAPIETROUW en ACUTE SITUATIES

Een cliënt zegt:

"Die plastabletten neem ik vandaag niet. Ik moet er steeds van naar de wc en ik ga vanmiddag naar mijn dochter."

Wat doe je?

Bespreek in tweetallen:

1. Wat zeg je?

2. Welke informatie wil je?

3. Wanneer schakel je een collega in?

4. Wat rapporteer je?

Therapietrouw = voorgeschreven medicatie gebruiken volgens de voorschriften.

Als Helpende Plus begeleid en informeer je de cliënt en overleg je waar nodig.

Wat doe je als er plotseling iets gebeurt?

ACUTE SITUATIE

Een onverwachte situatie die direct handelen vraagt.

Bijvoorbeeld:

• zorgweigering;

• geen toegang tot woning;

• bewusteloosheid;

• mogelijk overlijden;

• agressie;

• valincident.

Denk:

1. Wat zie ik?
2. Wat moet ik doen?
3. Wie moet ik inschakelen?
4. Wat moet ik rapporteren?

Blijf rustig, maak contact, communiceer helder en begrijpelijk en volg de afspraken uit het zorgdossier/de organisatie. Bij twijfel overleg je met een meer ervaren collega of arts; afhankelijk van de situatie kan acute hulp nodig zijn.

Veilig en ergonomisch werken

Zorg ook goed voor jezelf

Ergonomisch werken = de omgeving aanpassen aan jou als zorgverlener.

Let op:

• juiste werkhouding;

• tijdig van houding veranderen;

• juiste hulpmiddelen;

• werkhoogte;

• belasting van je lichaam.

Brug terug naar dia 10:
"En daarom kijken we hier bij iedere praktische handeling naar."

Wat neem je mee?

1. Een goede Helpende Plus...
2. Bij professioneel communiceren vind ik belangrijk dat...
3. Iets waar ik deze opleiding meer over wil leren is...

Laat een paar antwoorden verschijnen.

Daarna eventueel het woordweb van dia 14 opnieuw tonen en kort vragen of ze iets zouden toevoegen.

Vooruitblik volgende les

Volgende les: Wet- en regelgeving ⚖️

Ter voorbereiding:

📖 Lees de theorie van hoofdstuk Communiceren
✏️ Maak de bijbehorende opdrachten van dit hoofdstuk

Volgende week gaan we verder met:
Wet- en regelgeving binnen Helpende Plus

De theorie van vandaag komt dus ook terug in jullie boek. Zorg dat je die gelezen hebt en de opdrachten hebt gemaakt. Volgende week starten we met wet- en regelgeving.