Día de los Muertos (PO)
Lesson duration is: 50 minIntroduction
Items in this lesson
Spreek het uit als "DIE-a de los MWER-tos". Het betekent "Dag van de Doden".
Let op: de dood kan gevoelig liggen. Vertel vooraf dat het in deze les gaat over hoe mensen in Mexico aan overleden familie denken, en dat niemand iets persoonlijks hoeft te delen.
Dit ga je leren
Je kan twee verschillen noemen tussen Día de los Muertos en Halloween.
Je kan drie symbolen van een ofrenda noemen en vertellen waarom ze er staan.
Je kan in één zin uitleggen waarom families in Mexico hun doden met een feest herdenken.
This item has no instructions
Waar denk je aan bij Día de los Muertos?
Verwacht: schedels, Mexico, Halloween, Coco, eng, verkleden. Sommige leerlingen denken dat het een soort Mexicaanse Halloween is. Laat dat even staan: de volgende slides laten het verschil zien.
NOS Jeugdjournaal, "Wat is de Dag van de Doden voor een feest?" (2:03).
Kijkvraag vooraf: "Lijkt dit feest op Halloween? Let goed op wat ze zeggen."
Na het kijken: het lijkt op Halloween, maar bij Halloween wil je mensen laten schrikken en bij de Dag van de Doden niet. Het feest is meer dan 3000 jaar oud, begon bij de Azteken en de Maya's, en wordt door meer dan 100 miljoen Mexicanen gevierd. In het filmpje komt ook de film Coco voorbij.
Bron: NOS Jeugdjournaal / YouTube
Wat is Día de los Muertos?
Het betekent Dag van de Doden. In Mexico vieren families het op 1 en 2 november.
Ze denken dan aan familie die is overleden. Volgens de traditie komen de zielen even op bezoek.
Op 1 november worden vaak overleden kinderen herdacht (de "angelitos", engeltjes), op 2 november overleden volwassenen. Het feest wordt ook gevierd in andere landen in Midden-Amerika en door Mexicanen in de Verenigde Staten.
Twee feesten, een groot verschil
Halloween
Op 31 oktober
Komt oorspronkelijk uit Ierland
Doden en geesten zijn eng
Verkleden en snoep ophalen
Día de los Muertos
Op 1 en 2 november
Komt uit Mexico, van de Azteken
Overleden familie is welkom
Altaar bouwen, graf versieren
In Mexico hoort de dood bij het leven: je herdenkt je doden met liefde, niet met angst.
Allebei vallen ze rond dezelfde tijd en allebei zie je er schedels. Daardoor worden ze vaak door elkaar gehaald.
Halloween komt van Samhain, een feest van de Kelten in Ierland van ruim 2000 jaar geleden. Mensen dachten dat geesten dan rondliepen en verkleedden zich, zodat de geesten hen niet zouden herkennen. Ierse migranten namen het feest mee naar Amerika; van daaruit is het over de wereld gegaan.
Het grote verschil: bij Halloween houd je geesten op afstand, bij Día de los Muertos nodig je je overleden familie juist uit om even thuis te komen.
Een feest van heel lang geleden
Meer dan 3000 jaar geleden hadden de Azteken en Maya's in Mexico al feesten voor hun overleden familie.
Ruim 500 jaar geleden kwamen de Spanjaarden. Zij brachten het christelijke geloof mee, met Allerheiligen (1 november) en Allerzielen (2 november).
De feesten groeiden samen tot Día de los Muertos.
Sinds 2008 staat het feest op een speciale lijst van UNESCO: tradities die de hele wereld moet bewaren.
De Azteken eerden de doden met een feest voor Mictecacihuatl, de "Vrouwe van de Doden". Die figuur leeft voort in La Catrina, die later in de les terugkomt. De Spanjaarden kwamen in 1519 naar Mexico. UNESCO zette het feest in 2008 op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed.
Hoort het bij Halloween of bij Día de los Muertos?
Halloween
Día de los Muertos
31 oktober
Een altaar met foto's
Griezelen met spoken
Goudsbloemen
1 en 2 november
Pompoenen uithollen
Overleden familie herdenken
Verkleden als monster
Halloween: 31 oktober, griezelen met spoken, pompoenen uithollen, verkleden als monster. Día de los Muertos: 1 en 2 november, een altaar met foto's, goudsbloemen, overleden familie herdenken.
Twijfel bij "verkleden"? Ook bij Día de los Muertos schminken mensen zich, maar dan als vrolijke schedel, niet om iemand bang te maken. Dat komt later in de les terug.
Waarom is Día de los Muertos geen griezelfeest?
Het is een feest om boze geesten weg te jagen
Families denken met liefde aan wie er is overleden
Het is een feest om de oogst te vieren
Kinderen verkleden zich alleen als prinses of held
Leerlingen die Halloween en Día de los Muertos door elkaar halen, kiezen vaak "boze geesten wegjagen". Bij Día de los Muertos worden de zielen juist uitgenodigd: ze zijn welkom.
De ofrenda: een altaar thuis
Families bouwen thuis een ofrenda. Dat is een soort altaar met:
foto's van wie er niet meer is
kaarsen en goudsbloemen
het lievelingseten en -drinken van de overledene
spullen waar diegene blij van werd
Zo voelen de zielen zich welkom als ze op bezoek komen.
Laat de foto goed bekijken: wat zien de leerlingen? Een foto van een oma, een kaars, papieren goudsbloemen, versierde schedels, maracas (muziek!) en een slinger van papieren schedels.
Een ofrenda staat er vaak al vanaf eind oktober en heeft soms meerdere verdiepingen.
Wat betekenen de symbolen?
Klik op een symbool en ontdek wat het betekent.
Laat leerlingen eerst raden wat een symbool betekent voordat je erop klikt. Elk symbool is klikbaar: de kaarsen, de goudsbloem, de schedel, het hart, de twee gitaren, het kruis en de papel picado. Het ronde bloemmotief rechts is alleen versiering.
Eten voor de zielen
Pan de muerto: zoet brood met 'botjes' van deeg erop
Suikerschedels met een naam erop
Een glas water: de zielen hebben dorst na hun lange reis
Het lievelingseten van de overledene
Pan de muerto betekent "dodenbrood". De botjes van deeg liggen in een kruis of cirkel, met een bolletje in het midden. Het lievelingseten kan van alles zijn: tamales, mole, maar ook een flesje frisdrank of een sigaar. Na het feest eet de familie het eten zelf op, samen.
Feest op de begraafplaats
Families versieren het graf met bloemen en kaarsen. Ze eten en maken muziek, soms de hele nacht.
Veel mensen schminken zich als vrolijke schedel, zoals La Catrina: een deftige skeletdame. Rijk of arm, iedereen gaat ooit dood.
La Catrina is rond 1910 bedacht door de Mexicaanse tekenaar José Guadalupe Posada. Hij tekende een skelet met een chique hoed om te laten zien dat rijke mensen net zo goed doodgaan als arme. Nu is zij hét gezicht van het feest, en verkleden mensen zich als Catrina in optochten.
Waarom staan er goudsbloemen op de ofrenda?
Ze houden spoken buiten de deur
Ze laten zien dat de herfst is begonnen
Ze helpen de zielen de weg naar huis te vinden
Ze zijn een cadeautje voor de buren
De felle kleur en de sterke geur van de cempasúchil (goudsbloem) wijzen de zielen de weg. Wie "spoken buiten de deur" kiest, denkt nog aan Halloween: hier zijn de zielen juist welkom.
Vul de juiste woorden in
Families bouwen thuis een ofrenda met foto's van overleden familie. Er staat een glas water op, want de zielen hebben dorst na hun lange reis. Op straat zie je papel picado: vlaggetjes van papier met uitgeknipte figuren.
Antwoorden ofrenda, water, papel picado.
Maak je eigen ofrenda
Sleep de spullen in de lijst. Voor wie maak jij jouw ofrenda?
Je mag hem maken voor iemand die je mist, een huisdier of een bekend persoon.
Opdracht, 10 minuten. Leerlingen maken hun eigen ofrenda.
Met devices: klik op 'toon bij leerling'. Leerlingen slepen de spullen in de lijst en kiezen zelf wat erop komt. Ze hoeven niet alles te gebruiken.
Zonder devices: druk de bijlage 'Maak je eigen ofrenda' af. Leerlingen knippen de spullen uit en plakken ze in de lijst, of tekenen hun eigen spullen erbij.
Wat staat er klaar? Foto's, een bloemenboog, een kruis, kaarsen, goudsbloemen, suikerschedels, pan de muerto, fruit, maracas, bloemen en een schaal met copal. Copal is een soort wierook: de geurige rook maakt de plek schoon en helpt de zielen de weg te vinden.
Let op: niet iedereen wil aan een overleden persoon denken. Een huisdier, een opa of oma die ver weg woont of een bekend persoon mag ook. Image credit: Freepik Image credit: Freepik Image credit: Freepik Image credit: Freepik Image credit: Freepik Image credit: Freepik Image credit: Freepik Image credit: Freepik Image credit: Freepik Image credit: Freepik Image credit: Freepik Image credit: Freepik Image credit: Freepik Image credit: Freepik
Waarom koos jij deze spullen voor je ofrenda?
Geen goed of fout antwoord. Laat leerlingen vertellen voor wie hun ofrenda is en wat de spullen zeggen over die persoon. Niemand hoeft iets te delen. De namen van leerlingen zijn verborgen.
Let op leerlingen die kort geleden iemand hebben verloren: geef ze de ruimte om niet mee te doen, of juist om iets moois te vertellen.
Wat vond jij het mooiste aan Día de los Muertos?
Geen goed of fout antwoord. Pak er twee of drie woorden uit en vraag waarom.
Woorden van deze les
Día de los Muertos - Dag van de Doden
ofrenda - altaar thuis voor overleden familie
calavera - versierde schedel, soms van suiker
cempasúchil - oranje goudsbloem
papel picado - papieren vlaggetjes met uitgeknipte figuren
pan de muerto - zoet dodenbrood
La Catrina - deftige skeletdame
This item has no instructions
This item has no instructions
