Orkanen en tornado's in de VS (Aardrijkskunde vmbo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• vmbo g, t
• Leerjaar 3,4

Introduction

Examentraining orkanen en tornado's: satellietbeeld, kaart met orkaanbanen, verklaren en maatregelen waarderen.

EXTREEM WEER · ORKANEN, TORNADO'S

Examentraining

Orkanen en tornado's in de VS: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Jeff Schmaltz, MODIS Rapid Response Team, NASA / Wikimedia Commons, publiek domein

EXTREEM WEER · ORKANEN, TORNADO'S

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over orkanen en tornado's beantwoorden met een satellietbeeld, een kaart met orkaanbanen en maatregelen.

EXTREEM WEER · ORKANEN, TORNADO'S

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: moet je beschrijven (wat), verklaren (waarom) of waarderen (voor- en nadelen)?

• 2. Kijk: zoek in het beeld of de kaart het gebied en de gegevens die erbij horen.

• 3. Koppel: orkaan hoort bij warm zeewater, tornado bij botsende lucht boven land.

• 4. Schrijf: noem het gebied, geef een reden met omdat en bij waarderen steeds voor- en nadeel.

Orkaan Katrina boven de Golf van Mexico, satellietbeeld van 28 augustus 2005

EXTREEM WEER · ORKANEN, TORNADO'S

Vraagtype 1: satellietbeeld van een orkaan

• Je krijgt een satellietbeeld en beschrijft wat je ziet.

• Zoek het oog, de wolkenspiraal en de kust. Zie je land of zee?

• Een orkaan herken je aan de draaiende wolken rond een klein oog.

GL/TL: verschijnselen op satellietbeelden herkennen en met kaarten vergelijken. Op het beeld ligt de spiraal boven de Golf van Mexico en raakt hij de kust. Oefen: wijs eerst het oog aan. Image credit: Jeff Schmaltz, MODIS Rapid Response Team, NASA / Wikimedia Commons, publiek domein

Op het satellietbeeld draaien wolken om een klein stil midden. Hoe heet dat?

A

De kern van de tornado

B

Het oog

C

Het koudefront

D

De windrichting

Goed: het oog van de orkaan. Verwachte fout: koudefront kiezen, een begrip van de weerkaart.

Ligt de storm op het beeld boven land of zee? Welke zee is dat?

Goed antwoord: grotendeels boven zee, de Golf van Mexico, bij de kust van de VS. Verwachte fout: alleen 'zee' zeggen zonder de Golf van Mexico te noemen.

De banen van alle Atlantische orkanen vanaf 1851, op een kaart van de Atlantische Oceaan

EXTREEM WEER · ORKANEN, TORNADO'S

Vraagtype 2: kaart met orkaanbanen

• Je krijgt een kaart met de banen van orkanen en analyseert ze.

• Waar liggen de meeste lijnen dicht bij elkaar? Welke kust ligt daar?

• Beschrijf de richting: eerst naar het westen, daarna buigen ze af naar het noorden.

Kaartanalyse: beschrijf eerst het patroon en verklaar het daarna met warm zeewater. Verwachte fout: alleen een plek noemen zonder richting. Image credit: Nilfanion / Wikimedia Commons, publiek domein

Welk gebied heeft de meeste orkaanbanen op de kaart?

A

Het noorden van Canada

B

Het binnenland van de VS

C

De Caribische Zee en de Golf van Mexico

D

Het noorden van Europa

Goed: warm water in de tropen. Verwachte fout: het binnenland kiezen, maar orkanen verzwakken boven land.

Beschrijf de richting van de meeste orkaanbanen vanaf de Atlantische Oceaan.

Goed antwoord: eerst naar het westen richting de Caraïben en de Golf van Mexico, daarna naar het noorden of noordoosten. Verwachte fout: alleen zeggen dat ze naar de VS gaan.

Tornado bij Farnam, Nebraska, op de Great Plains, 2019

EXTREEM WEER · ORKANEN, TORNADO'S

Vraagtype 3: verklaren waarom het daar voorkomt

• De vraag is: waarom komt dit hier zo vaak voor?

• Orkaan: warm zeewater, Atlantische Oceaan en Golf van Mexico.

• Tornado: Great Plains, botsing van warme en koude lucht. Geef altijd twee oorzaken.

Verklaarvraag voor eindterm 22.2. Geef bij tornado's beide luchtsoorten en de plek. Bij orkanen warm zeewater en de ligging. Verwachte fout: maar één oorzaak noemen. Image credit: Morgan Schneider, NOAA / Wikimedia Commons, publiek domein

Waarom komen tornado's veel voor op de Great Plains?

A

Warme en koude lucht botsen boven een vlakte

B

Er ligt een hoog gebergte van west naar oost

C

De Atlantische Oceaan is er heel warm

D

Er is geen onweer in het midden van de VS

Goed: de lucht kan vrij stromen en botst boven de vlakte. Verwachte fout: de Atlantische Oceaan noemen, die hoort bij orkanen.

Verklaar waarom orkanen het zuidoosten van de VS vaak raken.

Goed antwoord: ze ontstaan boven warm zeewater in de Atlantische Oceaan en trekken westwaarts naar de Golf van Mexico en de kust. Verwachte fout: alleen zeggen dat het daar warm is.

Schade in Fort Myers Beach, Florida, na orkaan Ian (categorie 4), september 2022

EXTREEM WEER · ORKANEN, TORNADO'S

Vraagtype 4: maatregelen waarderen

• Je beoordeelt een maatregel met een voordeel en een nadeel.

• Noem de dimensie erbij: sociaal-economisch, politiek, natuurlijk of cultureel.

• Voorbeelden: evacuatie, dijken, schuilkelders, waarschuwingen en bouwregels.

GL/TL: maatregelen beschrijven en voor- en nadelen vanuit verschillende dimensies. Een goed antwoord noemt een concreet voordeel en een concreet nadeel. Verwachte fout: alleen een voordeel noemen. Image credit: NOAA / Wikimedia Commons, publiek domein

Mensen bouwen in Oklahoma een schuilkelder. Wat is een voordeel?

A

De tornado wordt hierdoor kleiner

B

Ze overleven een tornado als hun huis wegwaait

C

De tornado ontstaat dan boven zee

D

Het risico op tornado's verdwijnt

Goed: de maatregel beschermt mensen, maar voorkomt de tornado niet. Verwachte fout: denken dat de maatregel de tornado zelf tegenhoudt.

Noem een voordeel en een nadeel van de evacuatie van een stad vóór een orkaan.

Goed antwoord: voordeel: minder slachtoffers. Nadeel: dure en drukke evacuatie, werk en inkomen vallen weg, of mensen vertrekken niet. Verwachte fout: alleen een voordeel noemen.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Satellietbeeld van een orkaan

2

Kaart met orkaanbanen

3

Verklaren waarom het voorkomt

4

Maatregelen waarderen

Herhaal het vraagtype met de meeste stemmen aan het begin van les 3.

EXTREEM WEER · ORKANEN, TORNADO'S

Tips voor op het examen

• Orkaan: warm zeewater, kust, dagenlang, honderden kilometers breed. Tornado: land, kort, smal.

• Een orkaan herken je op een satellietbeeld aan een draaiende wolkenspiraal met een oog.

• Verklaren: noem bij een tornado altijd warme en koude lucht, bij een orkaan warm zeewater.

• Waarderen: schrijf een voordeel en een nadeel en noem de dimensie.

• Hazard management is voorkomen, verzachten, voorbereiden of aanpassen.