Water in China (Aardrijkskunde vmbo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• vmbo k, g, t
• Leerjaar 3,4

Introduction

Examentraining water in China: gebieden vergelijken, een satellietbeeld gebruiken, verklaren met oorzaak en gevolg en een maatregel waarderen vanuit dimensies.

WATER · CHINA

Examentraining

Water in China: zo pak je examenvragen aan

De Drieklovendam in de Chang Jiang, 2009

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Le Grand Portage (bewerking Rehman) / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

WATER · CHINA

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over water in China beantwoorden: gebieden vergelijken, een satellietbeeld gebruiken, verklaren en een maatregel waarderen.

WATER · CHINA

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: wat voor vraag is het? Beschrijven, verklaren, vergelijken of waarderen?

• 2. Kijk: wat laat de bron zien? Lees de titel, het bijschrift en de legenda.

• 3. Zoek: welke begrippen horen erbij? Bijvoorbeeld bodemerosie, verzilting of fossiel water.

• 4. Schrijf: verklaren is oorzaak + gevolg. Vergelijken is een overeenkomst of verschil in één zin.

WATER · CHINA

Vraagtype 1: gebieden vergelijken

• Bij vergelijken noem je een overeenkomst of een verschil tussen China en het Midden-Oosten.

• Noem altijd beide gebieden in één zin. Gebruik woorden als 'net als' of 'terwijl'.

• Bij 'verklaar het verschil' geef je ook de oorzaak: klimaat, reliëf of het aantal inwoners.

• Voorbeeld: in China valt veel meer regen dan in het Midden-Oosten, want daar is geen moesson.

Vergelijken in ruimte is een vaste werkwijze in het examen. Gebieden vergelijken met China is alleen examenstof voor KB en GL/TL. Laat leerlingen een tabel maken met twee kolommen: China en Midden-Oosten, met rijen aanvoer, drinkwater, transport en problemen.

Saudi-Arabië pompt fossiel water op, Noord-China ook grondwater. Wat klopt?

A

In beide gebieden stijgt de grondwaterstand

B

Alleen in China wordt grondwater aangevuld door regen

C

In beide gebieden raakt het grondwater op

D

Alleen in Saudi-Arabië komt water uit een aquifer

Goed: in beide gebieden wordt meer opgepompt dan er wordt aangevuld, dus het grondwater raakt op. Verwachte fout: 'alleen in Saudi-Arabië een aquifer', maar ook in Noord-China zit het grondwater in aquifers.

China heeft wateroverlast, het Midden-Oosten nauwelijks. Verklaar dit verschil.

Goed antwoord: China krijgt in de zomer veel regen door de moesson, daardoor treden rivieren als de Chang Jiang buiten hun oevers. In het Midden-Oosten valt weinig regen. Verwachte fout: alleen beschrijven (China heeft meer water) zonder de oorzaak moesson te noemen.

WATER · CHINA

Vraagtype 2: kaart en satellietbeeld

• Op een satellietbeeld zie je het landschap van bovenaf: water is blauw of donker, bergen hebben schaduw.

• Zoek eerst waar het noorden is en in welke richting de rivier stroomt.

• Leg het beeld naast de kaart: welke stad, rivier of dam zie je?

• Voorbeeld: een smalle rivier die ineens een breed meer wordt, wijst op een stuwdam.

Satellietbeeld van de Chang Jiang en het stuwmeer bij de Drieklovendam, april 2009

Verschijnselen op satellietbeelden herkennen en met kaarten vergelijken is examenstof voor KB en GL/TL. Het satellietbeeld toont de Chang Jiang met het stuwmeer van de Drieklovendam in 2009. Laat leerlingen de dam in de atlas opzoeken en vergelijken met het beeld. Image credit: NASA / Wikimedia Commons, publiek domein

Op het satellietbeeld wordt de rivier ineens een breed meer. Waardoor?

A

Een stuwdam houdt het rivierwater tegen

B

De rivier komt daar uit in de zee

C

Een aquifer komt daar aan de oppervlakte

D

Het zeewater dringt daar de rivier in

Goed: een stuwdam. Achter de Drieklovendam ontstond een stuwmeer van honderden kilometers lang. Verwachte fout: de monding kiezen; de dam ligt ver van zee, midden tussen de bergen.

Satellietbeeld: de zee bij de monding van de Huang He is geel. Verklaar.

Goed antwoord: de Huang He voert veel slib mee van het Lössplateau, daardoor kleurt het zeewater bij de monding geel. Verwachte fout: 'door vervuiling'. Vraag door naar het begrip bodemerosie.

WATER · CHINA

Vraagtype 3: verklaren met oorzaak en gevolg

• Bij een verklaarvraag noem je een oorzaak en een gevolg, met 'daardoor' of 'omdat'.

• Soms is het een keten: bomen gekapt, daardoor erosie, daardoor slib, daardoor een hogere bedding.

• Schrijf elke schakel op. Eén stap overslaan kost vaak een punt.

• Gebruik de begrippen uit de les: bodemerosie, verdroging, verzilting.

Geelbruin water van de Huang He bij de Hukou-waterval, 2005

Verbanden leggen: KB en GL/TL ook meervoudig, dus een keten van oorzaken en gevolgen. De foto laat het geelbruine, slibrijke water van de Huang He zien. Image credit: Fanghong / Wikimedia Commons, CC BY 2.5

Boeren in Noord-China bevloeien hun akkers met veel water. Wat is een gevolg?

A

De bodem wordt steeds voedzamer

B

Er komt meer slib in de rivier

C

De moesson brengt minder regen

D

Er blijft zout in de bodem achter

Goed: verzilting. Het water verdampt in het warme, droge klimaat en het zout dat erin zat blijft achter. Verwachte fout: slib kiezen; dat hoort bij bodemerosie, niet bij bevloeien.

Op het Lössplateau worden bomen geplant. Leg uit hoe dat de Huang He helpt.

Goed antwoord in stappen: wortels houden de losse grond vast, daardoor spoelt er minder grond weg (minder bodemerosie), daardoor komt er minder slib in de Huang He en wordt de bedding benedenstrooms minder snel hoger. Zo neemt de kans op overstromingen af. Verwachte fout: alleen 'minder erosie' zonder het gevolg voor de rivier.

WATER · CHINA

Vraagtype 4: een maatregel waarderen

• Bij waarderen geef je een voordeel en een nadeel van een maatregel.

• Zet bij elk argument een dimensie: natuurlijk, sociaal-economisch, cultureel of politiek.

• Denk aan verschillende groepen: boeren, bewoners, fabrieken, schippers en de regering.

• Voorbeeld: stuwdam, voordeel sociaal-economisch: stroom. Nadeel cultureel: tempels onder water.

Containerschip op de Chang Jiang bij Wuhan, 2008

Voor- en nadelen vanuit dimensies beschrijven hoort bij 12.6 en 12.7, voor KB en GL/TL. Laat leerlingen per dimensie een kleur gebruiken bij het onderstrepen van een bron. Image credit: Vmenkov / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Schepen varen door de Drieklovendam verder de Chang Jiang op. Welke dimensie?

A

Natuurlijk

B

Sociaal-economisch

C

Cultureel

D

Politiek

Goed: sociaal-economisch, het gaat om handel en vervoer. Verwachte fout: natuurlijk kiezen, omdat het over een rivier gaat. De dimensie hangt af van het argument, niet van het onderwerp.

Water gaat per kanaal naar Noord-China. Geef een voordeel en een nadeel.

Goed antwoord bijvoorbeeld: voordeel, steden en boeren in het droge noorden krijgen meer water (sociaal-economisch) en er hoeft minder grondwater te worden opgepompt (natuurlijk). Nadeel: het is heel duur, mensen moeten verhuizen voor de aanleg (sociaal-economisch), of het zuiden houdt minder water over (natuurlijk). Verwachte fout: twee voordelen noemen of geen dimensie.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Gebieden vergelijken

2

Kaart en satellietbeeld

3

Verklaren met oorzaak en gevolg

4

Een maatregel waarderen

Oefen het vraagtype met de meeste stemmen nog eens met een opgave uit een oud examen.

WATER · CHINA

Tips voor op het examen

• Bij 'vergelijk' noem je altijd beide gebieden in één zin.

• Bij 'verklaar' geef je oorzaak én gevolg, verbonden met 'daardoor' of 'omdat'.

• Lees bij een satellietbeeld eerst het bijschrift: welk gebied en welk jaar?

• Bij 'geef een voordeel en een nadeel' geef je er van elk precies één, met een dimensie.

• Ken de kaart: Huang He in het noorden, Chang Jiang in het midden, Xi-Jiang in het zuiden.