Scholing basis wondzorg

• New lesson editor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 3,4

Klinische les wondzorg

"Wondzorg begint niet bij het verband"

Johan Niemeijer

Wondverpleegkundige

Esther Prins

Wondverpleegkundige I.O.

Leerdoelen

Aan het einde van de les..

• Ken je de basisprincipes van wondgenezing

• Kan je factoren herkennen die wondgenezing beïnvloeden

• kan je klinisch redeneren vanuit een wondcasus

• weet je het verschil tussen "reguliere" en oncologische wondzorg

• Weet je waar TIME voor staat en kan je deze invullen in Pluriform

Wat heeft volgens jullie invloed op de wondgenezing?

Voeding → Tekort aan eiwitten, energie en vitamines (A en C) > vertraagt herstel van weefsel.

(Co)morbiditeit: b.v. diabetes, vaatlijden, insufficiënties → Minder doorbloeding/zuurstof en verminderde afweer vertragen genezing.

Medicatie → Sommige medicatie (bijv. corticosteroïden, chemotherapie, onstekingsremmers) remt wondgenezing.

Leeftijd → Verminderd aanmaak collageen, huid wordt kwetsbaarder en herstel verloopt trager.

incontinentie → Vocht en irritatie veroorzaken huidschade en verhogen infectierisico.

Verminderde mobiliteit > druk → vermindert doorbloeding en geeft risico op decubitus.

Pijn → Geeft stress, stress hormonen invloed op wondgenezing. Cortisol > remt aanmaak collageen

Roken → Minder zuurstof in weefsel en slechtere doorbloeding.

Wat is wondgenezing?

"Wondgenezing is een biologisch proces waarbij het lichaam beschadigd weefsel herstelt"

Decubitus

Wat veroorzaakt decubitus??

Vraag: waarom geneest deze wond niet?

Mevrouw, 87 jaar, decubitus stuit (categorie 2), eet en drinkt slecht, weinig mobiliteit, zit of ligt langdurig op haar rug in bed, diabetes type 2 en gebruikt prednison. Wond geneest nauwelijks ondanks passend wondmateriaal.

Welke factoren spelen een rol!

- Tekort aan eiwitten (bouwstoffen)

- Onvoldoende vochtinname

- Weinig beweging

- Medicatie (prednison)

- Onderliggende ziekte (diabetes)

-Drukontlasting!!!

Decubitus is in 70%-90% van de gevallen te voorkomen

Bron: EPUAP et al., 2019

Diabetische voet en voetzorg

Casus
Meneer Jansen, 79 jaar, woont in het verpleeghuis en heeft al 20 jaar diabetes mellitus type 2. Hij zit veel in de rolstoel en loopt korte stukjes met een rollator. Hij geeft aan: "Ik voel mijn voeten eigenlijk bijna niet meer." Tijdens ADL valt op:

• Droge huid en eeltvorming onder de voorvoet

• Nagels verdikt

• Meneer draagt dagelijks dezelfde instapsloffen

• Eet slecht de laatste weken

Wat is hier het grootste risico?

A

A. Droge huid

B

B. Verdikte nagels

C

C. Geen pijn voelen aan de voeten

D

D. Rolstoelgebruik

Risicofactoren:

• Verminderd gevoel → neuropathie

• Druk door ongeschikte schoenen/slippers

• Verminderde mobiliteit

• Mogelijk slechte voeding

• Eelt → verhoogde druk

• Diabetes → vertraagde wondgenezing

Extra observaties:

• Warmte

• Kleur

• Zwelling

• Geur/vocht

• Pijn (of juist geen pijn)

• Schoenen inspecteren

• Andere drukplekken

Disciplines:

Altijd doorverwijzen! Een wond bij een bewoner met diabetes is een complexe wond!!

Wat denken jullie dat anders is aan oncologische wondzorg???

Oncologische wondzorg

Oncologische wondzorg = wondzorg bij iemand met kanker.

Hieronder kunnen verschillende soorten wonden vallen:

• Operatiewond → ontstaan na verwijderen van een tumor

• Bestralingswond → ontstaan door schade aan de huid door radiotherapie

• Oncologisch ulcus (tumorwond) → tumor groeit in of door de huid en veroorzaakt een wond

Belangrijk verschil bij een oncologisch ulcus:
Bij gewone wondzorg is het doel vaak genezing.
Bij een oncologisch ulcus is het doel comfort en kwaliteit van leven:

Oncologische ulcus:

Tumorweefsel heeft een andere structuur dan gezond weefsel. Tumorweefsel geeft signalen af om veel nieuwe bloedvaatjes aan te maken om goed te kunnen groeien. Deze vaatjes zijn vaak kwetsbaar en oppervlakkig, waardoor bloedingen sneller kunnen ontstaan.

Daarnaast groeit de tumor soms in omliggend weefsel en bloedvaten.

Gevolg:

• sneller bloeden bij aanraken/verwijderen verband/reinigen

• verhoogd risico op spontane en ernstige bloedingen

Waarom ruikt een oncologische wond vaak? (2 juist)

A

afstervend weefsel (necrose)

B

bacteriën die dood weefsel afbreken

C

Door grootte van de wond

D

wondvocht

Hoe geur bij een oncologische wond verminderen?

Verbandkeuze

• Oorzaak aanpakken → necrose, bacteriën en veel wondvocht verminderen

• Zilverhoudende/antimicrobiële verbanden → vermindert bacteriegroei

• Hydrofiber → neemt veel vocht op

• Actief koolverband → bindt geurstoffen

• Goed absorberende verbanden → minder wondvocht

• Niet-verklevende siliconen contact laag → minder trauma en pijn

• Metronidazol (gel/oplossing/spray indien beschikbaar lokaal beleid) → vermindert anaerobe bacteriën die vaak een sterke geur veroorzaken

Omgeving

• ventileren

• afval direct verwijderen

• eventueel geurabsorber in de kamer (geen sterke parfums, koffie ect. gebruiken)

ALTIS en TIME in Pluriform

Waar staat de afkorting T.I.M.E voor?

TIME