9.5 Mutaties

• Biologie / Verzorging
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

9.5 Mutaties

Begrippen 

Mutatie

Genetische variatie 

Puntmutatie

Genoommutaties

Mutagene factoren 

Proto-oncogen

Tumorsuppressorgenen 

Genetische variatie

Genetische variatie onstaat door:

* recombinatie

* mutaties

Mutaties

Mutatie: 

Een plotselinge verandering in de basenvolgorde van DNA.

Belangrijk voor genetische variatie en dus evolutie.

Oorzaken:

Fouten tijdens DNA-replicatie, virussen,

DNA-schade door invloeden van buitenaf (Radioactieve-/röntgen-/ultraviolette straling en chemische stoffen = mutagene stoffen)

Puntmutaties

Verandering in één nucleotidepaar.

• Vervanging van een nucleotidepaar door een ander.
• Invoeging van een nucleotidepaar.
• Verwijdering van een nucleotidepaar.

Gevolg:

• Verandering in de nucleotidensequentie van het DNA → ook in het mRNA.
• Ribosomen lezen een andere genetische code af.
• Andere aminozuren kunnen worden ingebouwd → ander eiwit.

Genoommutaties

Bij genoommutaties veranderd niet de nucleotidevolgorde van een DNA molecuul maar krijgt de cel een extra chromosoom, of een stuk van een chromosoom of mist het een chromosoom

Genoommutaties kunnen ontstaan tijdens de meiose

Aantal chromosomen

Karyogram laat de chromosomen van een menselijke cel gepaard zien liggen

De hoeveelheid unieke chromosomen noemen we n

Bij de mens spreken we dus over n = 23 

Oorzaken mutaties

Blootstelling aan:

• Mutagene straling 
• Mutagene stoffen

Beide beschadigen het DNA

Oorzaken mutaties

Fouten tijdens DNA-replicatie

Virussen, bacterien en schimmels

DNA-schade door invloeden van buitenaf: Radioactieve-/röntgen-/ultraviolette straling en chemische stoffen (= mutagene stoffen)

kanker (carcinogene stoffen)

Waarom moet je huid beschermd worden tegen UV straling?
Kies het beste (minst vage) antwoord

1. UV straling zorgt voor mutaties in het DNA
2. UV straling zorgt voor beschadiging van de cel
3. UV straling veroorzaakt altijd kanker
4. UV straling heeft effect op de deling van cellen

Wat wordt er bestudeerd bij epigenetica?

1. Activiteit van genen
2. Erfelijke eigenschappen
3. Mutaties in genen
4. Nucleotide volgorde van DNA

Hoe heet het aanbrengen van genetische veranderingen in het DNA van cellen?

1. Erfelijkheidsonderzoek
2. Genetische modificatie
3. Epigenetica
4. Klassieke biotechnologie

Welke mutaties hebben veelal grotere gevolgen?

1. Mutaties in DNA van lichaamscellen
2. Chromosoommutaties in DNA van geslachtscellen
3. Mutaties in niet-coderend DNA
4. Puntmutaties in coderend DNA

1. beide mutaties kunnen kwaadaardig zijn
2. enkel links is kwaadaardig
3. enkel rechts is kwaadaardig
4. beiden zijn niet kwaadaardig

Is een proto-oncogen een gen dat celdeling bevordert of celdeling tegengaat?

1. Bevordert deling
2. Gaat deling tegen

Welke genen zorgen voor het remmen van de celcyclus?

1. Tumorsuppressorgenen
2. Proto-oncogenen
3. Oncogenen
4. Epigenetica

Wat is het?

De eiwitten die gemaakt worden van dit gen zorgen ervoor dat de celcyclus stil komt te liggen.

1. proto-oncogen
2. regulatorgen
3. structuurgen
4. surpressorgen

Te zien is in het plaatje:

1. puntmutatie
2. genoommutatie
3. straling
4. oncogen

Kanker is:

1. een verkeerde celdeling
2. een tumor
3. een tumor waar je ziek van wordt
4. uitzaaiing

Wat begrijp ik al van deze basisstof?

Wat vind ik nog moeilijk van deze bassistof?

Wat ga ik doen om de stof nog beter te begrijpen/eigen te maken?