Ondersteunen bij de uitscheiding

Ondersteunen bij de uitscheiding

Skills – Basisvaardigheden

1 / 20
next
Slide 1: Slide
New lesson editorVerzorgingMBOStudiejaar 1

This lesson contains 20 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson

Ondersteunen bij de uitscheiding

Skills – Basisvaardigheden

Welke uitscheidingsproducten ken je?

Wat leer je vandaag?

Aan het einde van de les:

  • weet je wat je moet observeren bij verschillende uitscheidingsproducten;

  • kun je afwijkingen signaleren en rapporteren;

  • kun je verschillende hulpmiddelen en materialen bij uitscheiding benoemen;

  • kun je minimaal 5 aandachtspunten noemen bij de zorg rondom uitscheiding;

  • weet je waar je op let bij urine- en fecale incontinentie;

  • oefen je met verschillende handelingen volgens het protocol.

Belangrijke begrippen

  • Mictie = plassen / urineren

  • Defecatie = ontlasting krijgen

  • Feces = ontlasting

  • Incontinentie = ongewild verlies van urine en/of ontlasting, dus zonder controle

  • Obstipatie = harde of moeizame ontlasting

  • Urineretentie = urine blijft achter in de blaas / blaas raakt niet goed leeg

Wat observeer je aan urine? 🚽

Let bij urine op:

  • 🎨 Kleur – bijvoorbeeld lichtgeel, donker of roodachtig

  • πŸ‘ƒ Geur

  • πŸ’§ Hoeveelheid – opvallend veel of weinig

  • πŸ” Helderheid – helder of troebel

  • ⏱️ Frequentie – hoe vaak iemand plast

  • 🚽 Manier van urineren – gaat het makkelijk of juist moeilijk?

  • 😣 Klachten – pijn, branderig gevoel, aandrang


Belangrijk:
Kijk vooral naar veranderingen ten opzichte van wat normaal is voor de zorgvrager.


Afwijking?
β†’ Observeren β†’ signaleren β†’ rapporteren

Wat observeer je aan ontlasting? πŸ’©

Let bij feces op:

  • 🎨 Kleur – bijvoorbeeld normaal bruin, heel donker of roodachtig

  • πŸ‘ƒ Geur

  • πŸ’© Hoeveelheid – opvallend veel of weinig

  • 🧱 Consistentie / samenstelling– hard, normaal gevormd of waterdun

  • ⏱️ Frequentie – hoe vaak iemand ontlasting heeft

  • 🚽 Manier van ontlasten – gaat het makkelijk of moeizaam?

  • 😣 Klachten – pijn, krampen, persen

  • ⚠️ Ongewild verlies – verlies van ontlasting zonder controle


Belangrijk:
Kijk vooral naar veranderingen ten opzichte van wat normaal is voor de zorgvrager.


Afwijking?
β†’ Observeren β†’ signaleren β†’ rapporteren

Welke uitscheidingsproducten zijn er nog meer?

Naast urine en ontlasting kun je als Verzorgende IG ook te maken krijgen met:

  • 🀒 Braaksel

  • 🫁 Sputum – opgehoest slijm uit de luchtwegen

  • πŸ’¦ Transpiratie – zweet

  • 🩸 Menstruatiebloed


Wat observeer je?
Afhankelijk van het uitscheidingsproduct let je op:


kleur β€’ geur β€’ hoeveelheid β€’ samenstelling β€’ frequentie β€’ klachten


Belangrijk:
Een duidelijke verandering of afwijking?
β†’ Observeren β†’ signaleren β†’ rapporteren

5 belangrijke aandachtspunten bij zorg rond uitscheiding

  1. πŸ”’ Privacy en waardigheid
    Zorg dat de zorgvrager zich zo min mogelijk ongemakkelijk voelt.

  2. πŸ™‹ Zelfstandigheid stimuleren
    Laat iemand zoveel mogelijk zelf doen.

  3. 🧼 Hygiëne en huidzorg
    Werk schoon en houd de huid goed schoon en droog.

  4. ⚠️ Veiligheid en comfort
    Zorg voor een veilige houding en comfortabel gebruik van hulpmiddelen.

  5. πŸ‘€ Observeren en rapporteren
    Let op veranderingen in urine, ontlasting, huid en klachten.


Onthoud:
Uitscheiding is een persoonlijk en kwetsbaar zorgmoment.

Incontinentie

Urine-incontinentie
β†’ ongewild verlies van urine


Fecale incontinentie
β†’ ongewild verlies van ontlasting


Waar let je op in de zorg?

  • πŸ”’ Privacy en respect

  • 🧼 Huid schoon en droog houden

  • 🩲 Passend incontinentiemateriaal gebruiken

  • πŸ”„ Materiaal op tijd verschonen

  • πŸ‘€ Huid controleren op roodheid, irritatie of wondjes

  • 🚽 Toiletgang blijven stimuleren als dat mogelijk is

  • πŸ“ Veranderingen signaleren en rapporteren


Belangrijk:
Incontinentiemateriaal vervangt niet automatisch de toiletgang.

Welke hulpmiddelen kun je gebruiken?


Bij ondersteunen bij uitscheiding kun je bijvoorbeeld werken met:


  • πŸ›οΈ Po – opvang voor urine en ontlasting bij iemand die niet naar het toilet kan

  • 🚹 Urinaal – opvang voor urine, vaak voor gebruik in bed

  • 🚽 Postoel – verrijdbare/toiletstoel voor iemand die niet naar het gewone toilet kan

  • 🩲 Incontinentiemateriaal – materiaal dat urine en/of ontlasting opvangt

  • 🧴 Uritip – uitwendig hulpmiddel bij een man voor urineopvang

  • 🩺 Verblijfskatheter – slangetje via de urinebuis naar de blaas om urine af te voeren

  • πŸ’§ Urineopvangzak – zak waarin urine wordt opgevangen via katheter of uritip

Katheters: wat moet je herkennen?

🧴 Uritip

β†’ Uitwendig hulpmiddel bij een man
β†’ Voert urine af naar een opvangzak


🩺 Urethrale verblijfskatheter

β†’ Gaat via de urinebuis naar de blaas
β†’ Blijft daar zitten om urine af te voeren


🩹 Suprapubische katheter

β†’ Gaat via de buikwand rechtstreeks naar de blaas


πŸ’§ Bij katheterzorg let je op:

  • urine en urineproductie

  • lekkage

  • pijn of ongemak

  • huid/opening rondom de katheter

  • slang niet geknikt

  • opvangzak onder het niveau van de blaas

  • werken volgens het protocol


Onthoud:
Uritip = uitwendig
Katheter = voert urine vanuit de blaas af

Noem minimaal 3 dingen die je aan urine kunt observeren.

Noem minimaal 3 dingen die je aan ontlasting kunt observeren.

Wat is het verschil tussen een uritip en een verblijfskatheter?

Waarom moet een urineopvangzak onder het niveau van de blaas hangen?

Aan de slag – Ondersteunen bij de uitscheiding

Werk in tweetallen.


Maak de opdracht:

β€˜Ondersteunen bij de uitscheiding (urine en feces)’


  1. Open het Word-bestand dat gekoppeld is aan dit thema.

  2. Beantwoord samen alle vragen.

  3. Gebruik waar nodig ThiemeMeulenhoff:

    • Basiszorg en palliatieve zorg N3

    • Module 4 – Ondersteunen bij de uitscheiding

    • Hoofdstuk 2 – Urine en feces

  4. Alles ingevuld?
    β†’ Vraag het antwoordmodel aan de docent.

  5. Controleer jullie antwoorden en verbeter waar nodig.


⏱️ Tijd: ongeveer 30–35 minuten

Pauze – 10 minuten β˜•

Daarna gaan we verder met:

πŸ“‹ Protocollen bekijken
πŸŽ₯ Instructie/video waar nodig
πŸ›οΈ Praktisch oefenen met hulpmiddelen bij uitscheiding


Na 10 minuten weer terug in het praktijklokaal.

Eerst kijken en lezen, daarna oefenen πŸ“‹

Bij ieder bed ligt één oefening/handeling klaar.


Werkwijze per station:

  1. Pak het bijbehorende Vilans-protocol

  2. Lees de belangrijkste stappen aandachtig door

  3. Oefen de handeling

  4. Wissel na 10 minuten door naar het volgende station


Vandaag oefenen/verkennen we onder andere / Vilans-protocollen voor deze les:

  • Po in bed

  • Urinaal

  • Incontinentiemateriaal aanbrengen

  • Externe katheter aanbrengen en verwijderen

  • Urineopvangzak legen

  • Aan- en afkoppelen urineopvangzak bij een katheterventiel

  • Urethrale verblijfskatheter verzorgen


Eerst begrijpen β†’ daarna uitvoeren.

Verwerking – ThiemeMeulenhoff & Free Learning

Ga naar ThiemeMeulenhoff – Basiszorg en palliatieve zorg N3

Module 4 – Ondersteunen bij de uitscheiding


Maak:

  • Hoofdstuk 2 – Urine en feces

    • lees de theorie

    • maak de verwerkingsopdrachten

  • Hoofdstuk 3 – Overige uitscheidingsproducten

    • lees de theorie

    • maak de verwerkingsopdrachten



Maak daarnaast:

Free Learning / Incontinentiepreventie

πŸ“„ Rond de Free Learning volledig af en bewaar je resultaat/certificaat.


Niet af in de les? β†’ thuis afmaken.

Wat neem je mee uit deze les?

Beantwoord kort:

  1. Noem 3 dingen die je aan urine kunt observeren.

  2. Noem 3 dingen die je aan ontlasting kunt observeren.

  3. Noem één belangrijk aandachtspunt bij incontinentiezorg.

  4. Noem 2 hulpmiddelen die gebruikt kunnen worden bij uitscheiding.

  5. Welke handeling wil jij nog verder oefenen?


Voor je weggaat:

βœ“ Werkplek netjes achterlaten
βœ“ Check Teams voor het huiswerk
βœ“ Maak in ThiemeMeulenhoff de afgesproken theorie en verwerkingsopdrachten
βœ“ Maak de Free Learning Incontinentiepreventie
βœ“ Rond openstaande onderdelen thuis af