Introductie kwestie 1
Descartes noemde de geest
Res Extensa
Res mediteri
Res Substantia
Res Cogitans
Merleau-Ponty noemde het dualisme
Ontologisch verkeerd
moreel verkeerd
epistemologisch verkeerd
Beetje dom
Donna Haraway noemt het dualisme
Ontologisch verkeerd
moreel verkeerd
epistemologisch verkeerd
beetje dom
Wat wil Haraway bereiken met de cyborg?
Begrippen
filosofen
Welke filosofen en begrippen kende je al?
De vraag naar wat de mens is, is belangrijk omdat...
Ik vind de vraag naar wat de mens is
Het examenonderwerp in cijfers
Eindtermen: 22
Filosofen: 27
Primaire teksten: 16
Methodes: 3 syllabus, boek, yt-q-high
Geef 3 typisch menselijke eigenschappen
Inleiding: de mens in relatie tot techniek en wetenschap
Wat is het wezen van de mens?
IQ en creativiteit (techniek en wetenschap)
MAAR: AI in opkomst. Net zo creatief en óók intelligent.
Deze foto van Onbekende auteur is gelicentieerd onder CC BY-SA
Wat is de mens dan wel? Hoe uniek zijn we?
Wat onderscheidt ons van andere levende wezens?
Waarom doet die vraag ertoe?
Wat is het 1e en 3e P-perspectief?
En waarom maakt dat uit voor de vraag naar de Mens?
Opdracht in tweetallen:
beschrijf een typische dagelijkse gebeurtenis zoals je reis van huis naar school of terug.
Persoon A beschrijft deze gebeurtenis in de ‘ik’-vorm, zoals deze het meemaakt van “binnen uit”
Persoon B beschrijft de gebeurtenis juist in de hij/zij/hen-vorm, alsof je het over iemand anders hebt, die dit meemaakt.
Wat zijn de verschillen tussen het verhaal van persoon A en persoon B?
Uit welk verhaal haal je het meeste informatie?
Welk verhaal vind je beter?
De vraag naar de mens
De vraag naar de mens is de vraag naar het wezen van de mens:
wat zijn mensen nou eigenlijk echt?
‘Wezen van de mens’ kan twee dingen betekenen:
de essentie van de mens
het bestaan van de mens
De vraag naar de mens
De vraag naar de mens is de vraag naar het wezen van de mens: wat zijn mensen nou eigenlijk echt?
a.
De essentie: de aard of de unieke eigenschappen van de mens
Het gaat om de vraag: Wat kenmerkt de mens?
De vraag naar de essentie van de mens kan vanuit een derdepersoonsperspectief, van buiten af, worden bestudeerd
De vraag naar de mens
De vraag naar de mens is de vraag naar het wezen van de mens: wat zijn mensen nou eigenlijk echt?
a.
De essentie: de aard of de unieke eigenschappen van de mens
Het gaat om de vraag: Wat kenmerkt de mens?
De vraag naar de essentie van de mens kan vanuit een derdepersoonsperspectief worden bestudeerd
Het is een filosofische vraag, maar ook een empirische.
Empirische vragen:
Is de mens een dier?
Zijn alle mensen rationeel?
Filosofische vragen:
Wat is rationaliteit eigenlijk?
Ethische dimensie:
Als we een animal rationale zijn, dan hoor je je ook rationeel te gedragen.
Wie dat niet kan, is niet een
volwaardige mens…
De vraag naar de mens
De vraag naar de mens is de vraag naar het wezen van de mens: wat zijn mensen nou eigenlijk echt?
De essentie: de aard of de unieke eigenschappen van de mens
Het gaat om de vraag: Wat kenmerkt de mens?
De vraag naar de essentie van de mens kan vanuit een derdepersoonsperspectief worden bestudeerd
Het is een filosofische vraag, maar ook een empirische.
De vraag leidt tot een mensbeeld.
De vraag naar de mens
De vraag naar de mens is de vraag naar het wezen van de mens
‘Wezen’ kan twee dingen betekenen:
b.
Het bestaan van de mens… ‘Hoe is het om een mens te zijn’
De vraag naar het bestaan van de mens kan alleen vanuit een eerstepersoonsperspectief worden bestudeerd
De vraag naar de mens
De vraag naar de mens is de vraag naar het wezen van de mens
‘Wezen’ kan twee dingen betekenen:
b.
Het bestaan van de mens… ‘Hoe is het om een mens te zijn’
De vraag naar het bestaan van de mens kan alleen vanuit een eerstepersoonsperspectief worden bestudeerd
Het is een filosofische vraag, geen wetenschappelijke
De vraag naar de mens
‘Wezen’ kan twee dingen betekenen:
b.
Het bestaan van de mens… ‘Hoe is het om een mens te zijn’
De vraag naar het bestaan van de mens kan alleen vanuit een eerstepersoonsperspectief worden bestudeerd
Het is een filosofische vraag, geen wetenschappelijke
Deze vraag leidt tot de beschrijving van een bestaanservaring
Sartre
Ik ervaar mijzelf als een vrij wezen dat altijd een keuze kan maken.
Filosofische vragen:
Wat is vrijheid eigenlijk?
Ethische dimensie:
Als ik op een bepaalde manier besta, dan moet ik me ook tegenover dat bestaan verhouden; hoe ga ik om met de verantwoordelijkheid die deze vrijheid impliceert?
Samenvatting
De vraag naar de mens is de vraag naar het wezen van de mens
‘Wezen’ kan twee dingen betekenen:
a. essentie b. bestaan
wat kenmerkt de mens? - hoe bestaat de mens?
derdepersoonsperspectief - eerstepersoonsperspectief
filosofisch en empirisch - filosofisch
mensbeeld - bestaanservaring
Biologie, psychologie, - fenomenologie, literatuur, sociologie psycho-analyse
Het wezen van de mens:
Essentie -> 3e pp -> mensbeeld -> vooral wetenschappelijk
Bestaan -> 1e pp -> bestaanservaring -> vooral filosofisch, mn fenomenologisch
3 perspectieven op de mens:
1e persoonsperspectief: subjectieve beschrijving van de mens van binnenuit (ervaring)
2e persoonsperspectief: we verhouden ons tot andere mensen in gedeelde wereld van taal en cultuur.
3e persoonsperspectief: objectieve beschrijving van de mens van buitenaf
Je kunt vóór het einde van de les eindterm 4 beantwoorden:
4. De kandidaten kunnen uitleggen en evalueren dat de vraag naar het wezen van de mens op twee manieren (mensbeeld of bestaanservaring) kan worden opgevat. Daarbij kunnen zij betrekken:
• de begrippen ‘wezen’, ‘essentie’, ‘mensbeeld’, ‘bestaan’, ‘bestaanservaring’;
• een uitleg en vergelijking van het eerstepersoonsperspectief en het derdepersoonsperspectief op de vraag naar de mens;
• een uitleg en vergelijking van de empirisch wetenschappelijke benadering en de fenomenologische en existentialistische benadering van de vraag naar de mens;
• een uitleg van de ethische dimensie van mensbeelden en bestaanservaringen.
En als je het dan nog niet begrijpt, kijk dan naar:
https://www.youtube.com/watch?v=yscg2ERfOaw&t=1029s
tops
tips
geef je tips en tops voor deze les