Les 2; Voedingsleer (theorie voor niveau 4)

• Kok
• MBO
• Studiejaar 2

Voeding en gezondheid

Wat is voedingsleer?

Voedingsleer is? (wikipedia)

De voedingsleer omvat zowel de kennis van de voedingswaarde (het gehalte aan nuttige voedingsstoffen) van verschillende soorten voedingsmiddelen, als de kennis van de menselijke stofwisseling, na voedselinname, op het niveau van de weefsels (fysiologisch), de cellen (biologisch) en de biomoleculen en mineralen (biochemisch).

Voedingsstoffen en voeding

Voeding bestaat uit voedingsstoffen

Dit zijn stoffen die ons lichaam opneemt en gebruikt

Welke voedingsstoffen
ken je?

Voedingsstoffen

Koolhydraten (suikers en zetmelen)

Lipiden (vetten)

Proteïnen (eiwitten)

Vitaminen

Mineralen

Water

Levert energie

Levert geen energie

Water

Mineralen

Vitaminen

Eiwitten

Vetten

koolhydraten

Koolhydraten (sachariden)

Suiker

Zetmeel

Spiersuiker

Koolhydraten (sachariden)?

Koolhydraten zijn voedingsstoffen die je lichaam energie geven. Ze zitten in veel verschillende soorten voedsel, zoals groenten, fruit, granen en zuivelproducten. 

Er zijn twee hoofdsoorten koolhydraten: 

1. Enkelvoudige

2. Complexe 

Eiwitten

Komt in dierlijke en plantaardige voeding voor

Dierlijke voeding makkelijke leverancier van eiwitten

Plantaardige voeding moet je meer van eten

Vetten

VET=LEKKER!!!!!!

Komt in dierlijke en plantaardige voeding voor

Over het algemeen is plantaardige vet gezonder

Water

Geen bouwstof maar een regulerende stof

Macro- en micronutriënten

Voedingsstoffen

Wat zijn macronutriënten ?

Macronutriënten zijn de voedingsstoffen die jou van energie voorzien: koolhydraten, eiwitten en vetten. 

Het zijn de basisbouwstenen van elk voedingsmiddel. Je krijgt ze automatisch binnen als je iets eet. Elke macronutriënt vervult verschillende functies in je lichaam en voorziet je van belangrijke micronutriënten.

Wat zijn micronutriënten?

 Micronutriënten zijn voedingsstoffen waarvan we slechts een kleine hoeveelheid nodig hebben om te functioneren. De drie soorten micronutriënten zijn vitamines, mineralen en spoorelementen.

Macronutriënten versus micronutriënten, verschil? 

De  die we nodig hebben is niet het enige verschil met macronutriënten (koolhydraten, vetten en eiwitten). Macro’s zijn letterlijk een soorthoeveelheid brandstof die je lichaam kan omzetten in energie. Macronutriënten leveren dus calorieën en micronutriënten niet.
 
Micronutriënten zijn geen rechtstreekse brandstof, maar het zijn wel vitale voedingsstoffen die mee bijdragen aan de energieprocessen, de celdeling en de normale werking van je zenuwstelsel.

Macronutriënten

Micronutriënten

Eiwitten

Koolhydraten

Vetten

Vitamines

Mineralen

Spoorelementen

Eiwitten

- Bestaan uit..?

- reeks van aminozuren!!

Aminozuren?

• 22 verschillende  aminozuren
• Essentieel en niet essentieel
• 9 essentiële aminozuren
• De bouwstenen van eiwitten
• Verschillende aminozuren koppelen aan elkaar en vormen een eiwit

Koolhydraten

• Enkelvoudig of meervoudig
• Onverteerbaar of verteerbaar

Enkelvoudig

• Monosacharide > bestaat uit één sacharide

Meervoudig

• Disacharide > bestaat uit twee sachariden (lactose)
•  Oligosacharide > bestaat uit 3 tot 9 sachariden
• Polysacharide > bestaat uit meer dan 9 sachariden

Verteerbaar en onverteerbaar

• Welke koolhydraten zouden onverteerbaar zijn?
• Vezels! > leveren geen energie, wel belangrijk voor de gezondheid!

Vetten

- Onverzadigde vetten vs verzadigde vetten

- Vet is altijd een mengsel van de twee

- Verschillende soorten vetten

 Wat is wat?

Welke typen vet zijn er allemaal?

    Verzadigd vet (de 'slechte' vetten die het cholesterol in ons bloed verhogen)
    Enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetzuren zoals linolzuur ('goede' vetten die het cholesterol in ons bloed zelfs verlagen)
    Cholesterol.

Welke typen vet zijn er?

• Verzadigd vet (de 'slechte' vetten die het cholesterol in ons bloed verhogen)
• Enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetzuren zoals linolzuur ('goede' vetten die het cholesterol in ons bloed zelfs verlagen)
• Cholesterol
  

Vitaminen

Vitamines-mineralen-spoorelementen?

Wat is het verschil?

Vitamines-mineralen-spoorelementen?

Het belangrijkste verschil tussen vitamines en mineralen is een scheikundig verschil. Vitamines komen uit de levende natuur en kunnen door sommige planten of dieren zelf gemaakt worden, terwijl mineralen uit de dode natuur komen en door planten moeten worden opgenomen uit de aarde en door dieren uit voeding of water.

Mineralen-spoorelementen?

Het verschil tussen mineralen en spoorelementen is de hoeveelheid waarin het lichaam ze nodig heeft. 

Van mineralen heb je meer nodig dan van spoorelementen. Bekend is dat de mineralen calcium, magnesium, kalium, natrium, chloride en fosfor essentieel zijn. 

Essentiële spoorelementen zijn jodium, ijzer, chroom, koper, zink, mangaan, seleen en molybdeen. 

Energie

• Waar meten we energie in?
• Wat is een calorie?
• Hoe komt de bepaling voor de hoeveelheid nodige energie tot stand?
• Wat is de BMR?

Samengevat

• Eiwitten > bestaan uit aminozuren (essentieel en niet essentieel) > 4 kcal per gram
• Koolhydraten > monosachariden, disachariden, oligosachariden, polysachariden en verteerbaar of onverteerbaar > 4 kcal per gram
• Vetten > triglyceriden, onverzadigd, verzadigd, transvetten, cholesterol (HDL & LDL)  > 9 kcal per gram