Globalisering (Aardrijkskunde havo), les 3: Terugblik quiz

• New lesson editor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introduction

Terugblik met een quiz van twaalf vragen over economische en culturele globalisering.

WERELD · GLOBALISERING

Quiz

Terugblik: Globalisering

Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Frans Berkelaar / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Welke uitvinding maakte vervoer van goederen over zee veel goedkoper?

A

De stoommachine

B

De zeecontainer

C

Het internet

D

De vrachtwagen

De container maakte laden en lossen sneller en vervoer over zee goedkoper. De stoommachine is veel ouder, internet gaat over informatie.

Wat bedoelen we met tijdruimtecompressie?

A

Landen worden kleiner door zeespiegelstijging

B

Er wonen meer mensen op minder ruimte

C

Reizen duurt langer door drukte

D

Afstand kost minder tijd en geld

Transport en ict verkleinen de betekenis van afstand, niet de afstand zelf.

Vul in: productie verplaatst

Verplaatst één bedrijf productie naar het buitenland, dan heet dat offshoring. Haalt het die later terug, dan heet dat reshoring. De verschuiving van industrie op wereldschaal heet global shift.

offshoring

reshoring

global shift

amerikanisering

afwenteling

lingua franca

Veelgemaakte fout: offshoring en global shift omwisselen. Offshoring is bedrijfsniveau, global shift wereldniveau.

Wat is een taak van de Wereldhandelsorganisatie (WTO)?

A

Afspraken maken over vrije wereldhandel

B

Leningen geven aan arme landen

C

Europese wetten maken over handel

D

Wereldsteden aanwijzen en besturen

De WTO bevordert internationale handel en lost handelsconflicten op. Leningen geven hoort bij andere organisaties, Europese wetten bij de EU.

Wat is een reden voor reshoring?

A

Dalende lonen in lagelonenlanden

B

Goedkoper transport over zee

C

Stijgende lonen in lagelonenlanden

D

Minder robots in fabrieken

Stijgende lonen, automatisering en kwetsbare ketens maken terughalen aantrekkelijker. Goedkoper transport maakt juist offshoring aantrekkelijker.

Hoe vergroot globalisering regionale ongelijkheid?

Goed: bedrijven en investeringen gaan naar gebieden met de beste ligging, lonen of kennis, zoals havensteden en wereldsteden; andere gebieden trekken weinig investeringen aan of verliezen industrie; daardoor groeit het verschil in welvaart tussen gebieden. Verwachte fout: sociale ongelijkheid (tussen groepen) beschrijven in plaats van regionale (tussen gebieden).

Afgedankte laptops uit Europa belanden in Ghana. Wat is dit?

A

Afwenteling in tijd

B

Reshoring

C

Afwenteling in ruimte

D

Tijdruimtecompressie

Het nadeel (afval en vervuiling) komt in een ander gebied terecht dan waar het voordeel (gebruik) lag.

Wat is een lingua franca?

A

Een gemeenschappelijke taal tussen verschillende volken

B

Een streektaal die weer meer wordt gesproken

C

De officiële taal van de Europese Unie

D

Een taal die alleen online wordt gebruikt

Het Engels is nu de lingua franca in handel, wetenschap en op internet. De eerste afleider hoort bij de tegenreactie.

Welk voorbeeld is een tegenreactie op culturele globalisering?

A

Meer Amerikaanse series op tv

B

Meer Engelse songteksten in de hitlijst

C

Meer fastfoodketens in de binnenstad

D

Meer lessen in de eigen streektaal

Herwaardering van regionale identiteit. De drie afleiders zijn voorbeelden van amerikanisering zelf.

Zet op volgorde: de productieketen van een T-shirt

1

Katoen wordt geteeld en geplukt

2

Een containerschip brengt het naar Europa

3

Katoen wordt gesponnen tot garen en stof

4

Het shirt ligt in een Nederlandse winkel

5

Het shirt wordt genaaid in een fabriek

Laat leerlingen bij elke stap zeggen of die meestal in centrum of (semi-)periferie gebeurt. Het ontwerp en de marketing, in het centrum, komen er nog bij.

Wat maakt een stad tot wereldstad?

A

Meer dan tien miljoen inwoners hebben

B

Een knooppunt zijn in mondiale netwerken

C

De hoofdstad van een rijk land zijn

D

Een grote haven voor containers hebben

Het gaat om de functie: hoofdkantoren, financiële diensten, informatie en verbindingen. Een groot inwonertal maakt een stad tot megastad, niet tot wereldstad.

Beschrijf een relatie tussen centrum en periferie.

Goed: het centrum levert kapitaal, kennis of ontwerp en neemt producten af; de periferie levert grondstoffen, goedkope arbeid of landbouwproducten. Bijvoorbeeld: een Europees kledingmerk laat kleding maken in een lagelonenland en verkoopt die in Europa. Verwachte fout: alleen een kenmerk van één gebied noemen, zonder de relatie.

Hoe zeker voel je je over globalisering?

1

Heel zeker

2

Redelijk zeker

3

Niet zo zeker

4

Helemaal niet zeker

Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.

WERELD · GLOBALISERING

Goed gedaan!

Kijk de vragen na die je fout had en zoek het onderdeel op in les 1: transport en ict, productieketens en ongelijkheid, of cultuur en wereldsteden.