Les 8, 9 en 10 DNA

• Biologie / Verzorging
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 3,4

Deze les

Uitleg over DNA (paragraaf 3.4)

Opdrachten maken van paragraaf 3.4

Wat gaan we vandaag leren?

We gaan leren:

Wat DNA is, wat de functie hiervan is, en waar DNA zit.

Waar DNA uit bestaat.

Hoe DNA af word gelezen en daarmee eiwitten worden gemaakt.

Wat verschillen zijn tussen DNA en RNA.

DNA in de mens

Zoals bij genetica behandeld, staan alle erfelijke eigenschappen opgeslagen in je DNA. Het DNA van het kind ontstaat doordat DNA in de eicel van de moeder word samengesmolten met het DNA van de zaadcellen van de vader. Dit DNA word steeds gekopieerd, en blijf je dus je hele leven houden. 

Waar zit DNA?

DNA  zijn eigenlijk hele lange slierten, die chromosomen worden genoemd. In totaal heb je er 46; 23 van de vader en 23 van de moeder. In je ei- of zaadcellen zitten telkens maar 23 chromosomen; dit gebeurd tijdens de ontwikkeling van deze cellen en zorgt ervoor dat geen enkel kind hetzelfde is. 

DNA

DNA bestaat uit 2 strengen de streng zelf bestaat uit fosfor en suiker, maar tussen de 2 strengen zitten 2 stoffen in paren, deze stoffen zijn A - T -G en C. A en T zijn altijd gekoppeld aan elkaar, net als C en G.

Op welke volgorde deze paren zitten, is voor iedereen anders, en dit maakt iedereen anders. 

DNA

DNA en eiwitten

Zoals de eerste les besproken, zijn genen op het DNA eigenlijk recepten voor verschillende eiwitten. Het juiste recept moet echter wel altijd gevonden worden en naar de plek gebracht worden waar het daadwerkelijk word gemaakt. Als het juiste stuk DNA is gevonden, word dit gekopieerd in mRNA, eigenlijk een compact recept. Dit word transcriptie genoemd. Vervolgens word dit naar ribosomen gebracht waar het eiwit daadwerkelijk word gemaakt. Het maken van het eiwit word translatie genoemd. 

DNA en RNA

DNA en RNA lijken veel op elkaar, maar er zijn toch een paar verschillen. DNA bestaat namelijk uit 2 strengen, en RNA (vaak) uit 1 streng. Dit zorgt ervoor dat RNA snel af te lezen is, maar wel makkelijk stuk gaat. Daarom worden je genen ''standaard'' in DNA opgeslagen. 

Daarnaast heeft RNA geen stof T, maar U. In RNA koppelt A dus altijd aan U.

Les 9 en 10

Maak een infographic over 3.4 

Gezonde longen

Afbeelding: Freepik.com Flat-hand drawn copd infographic

Stappenplan

1. Kies één duidelijke hoofdvraag die jouw infographic gaat beantwoorden.

2. Verzamel de belangrijkste feiten over DNA, RNA en hun functies.

3. Bepaal welke informatie echt nodig is en beperk jezelf tot maximaal 8 kernpunten.

4. Maak een snelle schets van de indeling: titel, tekstblokjes, pictogrammen en pijlen.

5. Schrijf ultrakorte tekstjes van maximaal 12 woorden per onderdeel.

6. Kies passende visuals zoals een dubbele helix, enkelstreng RNA en eenvoudige pijlen.

7. Zet DNA en RNA overzichtelijk naast elkaar om de verschillen duidelijk te tonen.

8. Voeg het proces DNA → RNA → eiwit toe in een simpel stappen- of pijlschema.

9. Gebruik maximaal drie kleuren en één lettertype voor rust en duidelijkheid.

10. Controleer je infographic op leesbaarheid, logica en of alles op één pagina past.